چرا واشنگتن بهدنبال خروج آبرومندانه از منطقه است؟
طرح ادعاهاي اخير رسانههاي غربي درباره زيرساختهاي كشور و گمانهزنيها پيرامون نشست سهجانبه سران امريكا، چين و روسيه در شانگهاي، دو لبه قيچي جنگ رواني و ديپلماسي فشرده اين روزهاست؛ شرايطي كه از يك سو از استيصال ايالات متحده در مديريت وضعيت «نه جنگ و نه صلح» و از سوي ديگر از آمادگي قاطع تهران براي مواجهه با هر سناريويي حكايت دارد.
طرح ادعاهاي اخير رسانههاي غربي درباره زيرساختهاي كشور و گمانهزنيها پيرامون نشست سهجانبه سران امريكا، چين و روسيه در شانگهاي، دو لبه قيچي جنگ رواني و ديپلماسي فشرده اين روزهاست؛ شرايطي كه از يك سو از استيصال ايالات متحده در مديريت وضعيت «نه جنگ و نه صلح» و از سوي ديگر از آمادگي قاطع تهران براي مواجهه با هر سناريويي حكايت دارد.
اين روزها در حوزه ديپلماسي و روابط بينالملل، دو گزاره و رخداد موازي كانون توجه تحليلگران قرار گرفته و حواشي زيادي آفريده است:
نخست، فضاسازي اخير رسانه امريكايي «نيويوركتايمز» پيرامون زيرساختها و سدهاي ايران كه برخي كارشناسان آن را بهانهتراشي رسانهاي براي توجيه اقدامات احتمالي آينده تعبير كردهاند.
دوم، اخبار مربوط به ديدار قريبالوقوع روساي جمهور ايالات متحده، چين و روسيه در شهر شانگهاي چين كه گفته ميشود پرونده ايران يكي از محورهاي كليدي آن خواهد بود. بررسي دقيق اين دو حوزه نيازمند واكاوي تحولات ميداني، سياسي و ديپلماتيك اخير در سطح منطقه و نظام بينالملل است.
اول) شكست راهبرد فشار و فرسايش در داخل و خارج امريكا: براي درك ريشههاي اين فضاسازيها، بايد به واقعيات ملموس ميدان نگاه كرد. پايداري و تابآوري ملت ايران در كنار تحولات عميق سياسي در داخل ايالات متحده و سرزمينهاي اشغالي، معادلات واشنگتن را به هم ريخته است.
طولاني شدن روند مناقشات و استمرار وضعيت موسوم به «نه جنگ و نه صلح» در منطقه، برخلاف محاسبات اوليه طراحان آن، بيش از همه به زيان منافع امريكا تمام شده است. نتايج انتخابات مياندورهاي كنگره امريكا به روشني نشان داد كه نارضايتيهاي عميقي در سطوح نهادهاي مدني و ساختار سياسي اين كشور شكل گرفته كه به ناكامي حزب حاكم يا جريانهاي افراطي انجاميده است.
حتي در درون تيم سياسي دونالد ترامپ نيز شكافهاي جدي بروز كرده است؛ بسياري از نخبگان و صاحبنظران سياسي امريكا اذعان دارند كه ماجراجوييهاي تحميل شده عليه ايران، آسيبهاي جبرانناپذيري به اقتصاد ايالات متحده و اقتصاد جهاني وارد ساخته و هزينههاي معيشتي سنگيني را به شهروندان امريكايي تحميل كرده است.
همزمان، تحولات سياسي در فلسطين اشغالي و شكست جريانهاي تندرو به رهبري بنيامين نتانياهو در آوردگاههاي سياسي اخير، گواهي روشن بر اين مدعاست كه جامعه جهاني، افكار عمومي و كشورهاي منطقه، ديگر تابآوري پذيرش تبعات مخرب تنشهاي بيشتر را ندارند و از وضعيت موجود عميقا ناراضياند.
دوم) نشست شانگهاي و تقلا براي خروج از باتلاق خليجفارس: در چنين بستري، ديدار احتمالي و پيشروي دونالد ترامپ با همتايان چيني و روس خود در شانگهاي ميتواند نقطه عطفي براي رقم خوردن ترتيبات جديد امنيتي و سياسي در منطقه و جهان باشد.
واقعيت آن است كه ايالات متحده امروز با چالش بزرگ «خروج آبرومندانه» از باتلاق خودساخته در منطقه مواجه است. شواهد نشان ميدهد واشنگتن ناچار است به واقعيتهاي قدرت ايران تن دهد و حتي زمزمههايي درباره ضرورت پذيرش مطروحه منطقهاي ايران به گوش ميرسد.
در همين چارچوب، تحركات ديپلماتيك فشردهاي نيز در جريان است؛ سفرهاي اخير وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران، سيد عباس عراقچي، به پايتختهايي چون اسلامآباد و مسقط، نشانگر پويايي دستگاه ديپلماسي براي پايان دادن به بحران و دستيابي به يك راهحل پايدار سياسي است. در اين ميان، نقشآفريني سنتي و سازنده پادشاهي عمان در ميانجيگريها، با هدف جلوگيري از بروز دور تازهاي از بحران و تنشآفريني ادامه دارد.
با وجود تمامي اين تلاشهاي ديپلماتيك و پادرميانيها، هرگونه سناريويي در حوزه بينالملل همچنان متصور است و جنگ رواني و جريانسازيهاي رسانهاي از سوي محور غربي - صهيونيستي عليه منافع ايران كماكان ادامه خواهد داشت. با اين همه، راهبرد جمهوري اسلامي ايران كاملا روشن و غيرقابل تغيير است: از يك سو، ديپلماسي فعال منطقهاي براي تثبيت صلح و ثبات با قدرت پيگيري ميشود و از سوي ديگر، نيروهاي مسلح و اركان دفاعي كشور در بالاترين سطح آمادگي قرار دارند تا پاسخي قاطع و كوبنده به هرگونه خطا، محاسبات غلط يا ماجراجويي احتمالي بدهند. تهران ثابت كرده است كه در عين استقبال از راهحلهاي مبتني بر حقوق ملت، زبان تهديد را با اقتدار پاسخ خواهد داد.