گراني در تمام جبهه‌ها
تورم شهريور ۱۴۰۵ ديگر فقط روايت گران‌شدن مواد غذايي نيست. اگرچه قيمت خوراكي‌ها همچنان نسبت به سال گذشته در سطوح كم‌سابقه‌اي قرار دارد، داده‌هاي مركز آمار ايران نشان مي‌دهد موج افزايش قيمت در پايان تابستان به بخش‌هاي گسترده‌تري از هزينه‌هاي خانوار رسيده است؛ به‌طوري كه تورم ماهانه كل به ۴.۲ درصد رسيد، اما كالاهاي غيرخوراكي و خدمات در همين ماه به‌طور متوسط ۵.۷ درصد گران شدند؛ رقمي بيش از دو برابر رشد ۲.۳ درصدي خوراكي‌ها، آشاميدني‌ها و دخانيات.
تعادل |
تورم شهريور ۱۴۰۵ ديگر فقط روايت گران‌شدن مواد غذايي نيست. اگرچه قيمت خوراكي‌ها همچنان نسبت به سال گذشته در سطوح كم‌سابقه‌اي قرار دارد، داده‌هاي مركز آمار ايران نشان مي‌دهد موج افزايش قيمت در پايان تابستان به بخش‌هاي گسترده‌تري از هزينه‌هاي خانوار رسيده است؛ به‌طوري كه تورم ماهانه كل به ۴.۲ درصد رسيد، اما كالاهاي غيرخوراكي و خدمات در همين ماه به‌طور متوسط ۵.۷ درصد گران شدند؛ رقمي بيش از دو برابر رشد ۲.۳ درصدي خوراكي‌ها، آشاميدني‌ها و دخانيات.
روغن ۳،۶ برابر شد لبنيات و تخم‌مرغ به ۲،۶ برابر رسيد
تصوير جزيي‌تر از تورم شهريور، از گسترده‌تر شدن دامنه فشار قيمتي خبر مي‌دهد. ارتباطات تنها در يك ماه ۱۴.۷ درصد، خريد وسايل نقليه ۱۱.۴ درصد، تفريح و فرهنگ ۹.۶ درصد و حمل‌ونقل ۷.۹ درصد افزايش قيمت داشته‌اند. در گروه كالاهاي بادوام نيز تورم ماهانه به ۱۳.۳ درصد رسيده است.
در مقياس يكساله، فشار همچنان بر سفره خانوار سنگين‌تر است؛ تورم نقطه‌اي روغن‌ها و چربي‌ها به ۲۵۷.۵ درصد، شير، پنير و تخم‌مرغ به ۱۶۰.۶ درصد و گوشت قرمز و ماكيان به ۱۲۸.۵ درصد رسيده است.
به اين ترتيب، خانوار ايراني در شهريورماه نه‌فقط براي خريد مواد غذايي، بلكه براي رفت‌وآمد، خريد خودرو، تجهيز خانه، درمان و حتي ارتباطات نيز با صورت‌حساب سنگين‌تري روبه‌رو شده است.
سفره خانوار همچنان يكي از اصلي‌ترين كانون‌هاي تورم است. تورم نقطه‌اي خوراكي‌ها و آشاميدني‌ها در شهريور به ۱۲۱.۱ درصد رسيده؛ يعني متوسط قيمت اين گروه نسبت به شهريور سال گذشته بيش از دو برابر شده است. تورم سالانه خوراكي‌ها نيز ۱۰۸.۵ درصد ثبت شده و نشان مي‌دهد ميانگين قيمت اين گروه در يك دوره ۱۲ماهه نيز بيش از دو برابر دوره مشابه قبلي بوده است. شديدترين افزايش در ميان زيرگروه‌هاي غذايي همچنان به روغن‌ها و چربي‌ها اختصاص دارد. تورم نقطه‌اي اين گروه ۲۵۷.۵ درصد است؛ به بيان ساده، كالايي كه شهريور سال گذشته ۱۰۰ تومان قيمت داشت، اكنون به‌طور متوسط حدود ۳۵۸ تومان قيمت دارد. تورم سالانه روغن نيز به ۱۹۶.۶ درصد رسيده است. پس از روغن، شير، پنير و تخم‌مرغ با تورم نقطه‌اي ۱۶۰.۶ درصد قرار دارند؛ يعني متوسط قيمت اين گروه تقريبا ۲.۶ برابر سال قبل شده است. گوشت قرمز و ماكيان نيز ۱۲۸.۵ درصد، نان و غلات ۱۰۳.۲ درصد و ميوه و خشكبار ۱۰۰.۱ درصد تورم نقطه‌اي داشته‌اند.
با اين حال، رشد ماهانه خوراكي‌ها در شهريور به ۲.۳ درصد محدود شده است. اين كاهش شتاب به معناي ارزان‌شدن مواد غذايي نيست، بلكه تنها نشان مي‌دهد سرعت افزايش قيمت كمتر شده و سطح قيمت‌ها همچنان بسيار بالاتر از سال گذشته باقي مانده است.
موتور تورم شهريور
به سمت غيرخوراكي‌ها چرخيد
مهم‌ترين تغيير در شهريورماه را بايد بيرون از سفره خانوار جست‌وجو كرد. تورم ماهانه خوراكي‌ها، آشاميدني‌ها و دخانيات ۲.۳ درصد بوده، اما كالاهاي غيرخوراكي و خدمات در همين يك ماه ۵.۷ درصد افزايش قيمت داشته‌اند.
با توجه به وزن ۷۰.۵۶ درصدي كالاهاي غيرخوراكي و خدمات در سبد خانوار، همين تفاوت باعث شده بخش عمده تورم ماهانه از مخارج غيرخوراكي سرچشمه بگيرد.
محاسبات مركز آمار نشان مي‌دهد از تورم ماهانه ۴.۲۴ درصدي شهريور، پيش از گرد كردن، ۳.۲۵ واحد درصد مربوط به كالاهاي غيرخوراكي و خدمات و تنها ۰.۹۹ واحد درصد مربوط به خوراكي‌ها، آشاميدني‌ها و دخانيات بوده است. به اين ترتيب، حدود ۷۷ درصد افزايش ماهانه شاخص از بخش غيرخوراكي و خدمات ناشي شده است.
آمار گروه‌هاي اصلي نيز اين جابه‌جايي را تاييد مي‌كند. ارتباطات با تورم ماهانه ۱۴.۷ درصد ركورددار بوده است. پس از آن، تفريح و فرهنگ با ۹.۶ درصد، كالاها و خدمات متفرقه با ۸.۵ درصد، حمل‌ونقل با ۷.۹ درصد و پوشاك و كفش با ۶.۳ درصد قرار دارند. بهداشت و درمان نيز تنها در يك ماه ۵.۲ درصد گران شده است.
بنابراين، كاهش شتاب تورم خوراكي‌ها نتوانسته نرخ كل تورم را پايين بياورد، چراكه فشار قيمت به ساير اجزاي بودجه خانوار منتقل شده است.
خودرو و كالاهاي بادوام در خط مقدم گراني
يكي از تندترين افزايش‌هاي شهريورماه در بازار كالاهاي بادوام ثبت شده است. تورم ماهانه اين گروه به ۱۳.۳ درصد رسيده؛ يعني متوسط قيمت كالاهاي بادوام تنها طي يك ماه بيش از ۱۳ درصد افزايش يافته است. تورم نقطه‌اي اين گروه نيز ۱۴۸.۱ درصد بوده؛ رقمي كه از رشد نزديك به ۲.۵ برابري قيمت‌ها نسبت به شهريور سال گذشته حكايت دارد. بخش مهمي از اين فشار در حوزه حمل‌ونقل ديده مي‌شود. قيمت خريد وسايل نقليه در شهريورماه ۱۱.۴ درصد نسبت به مرداد افزايش يافته و تورم نقطه‌اي آن به ۱۳۵.۷ درصد رسيده است. هزينه استفاده از وسايل حمل‌ونقل شخصي نيز در يك ماه ۷.۲ درصد و نسبت به سال قبل ۱۱۵.۹ درصد افزايش يافته است. حتي خدمات حمل‌ونقل عمومي نيز تورم نقطه‌اي ۸۷.۵ درصدي داشته‌اند. لوازم خانگي نيز از اين روند دور نمانده‌اند. گروه مبلمان، لوازم خانگي و نگهداري معمول آنها در شهريورماه ۶ درصد تورم ماهانه و ۱۲۴.۶ درصد تورم نقطه‌اي داشته است. اين اعداد نشان مي‌دهد فشار تورمي ديگر تنها خريدهاي روزمره را دربرنمي‌گيرد. جايگزيني خودرو، خريد لوازم خانه يا ساير كالاهاي بادوام نيز براي خانواري كه درآمد يا پس‌اندازش همپاي قيمت‌ها رشد نكرده، با فاصله مالي بزرگ‌تري روبه‌رو شده است.
۸ گروه اصلي بيش از دو برابر گران شدند
دامنه افزايش قيمت‌ها در شهريورماه گسترده بوده است. از ميان ۱۲ گروه اصلي هزينه‌اي، هشت گروه تورم نقطه‌اي بيش از ۱۰۰ درصد ثبت كرده‌اند؛ يعني متوسط قيمت آنها دست‌كم دو برابر شهريور سال گذشته شده است. در ميان گروه‌هاي اصلي، دخانيات با تورم نقطه‌اي ۱۶۲.۷ درصد در صدر قرار دارد. پس از آن، مبلمان و لوازم خانگي با ۱۲۴.۶ درصد، ارتباطات با ۱۲۲.۷ درصد، خوراكي‌ها و آشاميدني‌ها با ۱۲۱.۱ درصد، حمل‌ونقل با ۱۱۵.۲ درصد، هتل و رستوران با ۱۱۲.۶ درصد، تفريح و فرهنگ با ۱۰۷.۸ درصد و كالاها و خدمات متفرقه با ۱۰۴.۹ درصد قرار گرفته‌اند.
با اين حال، بالاترين نرخ‌هاي تورم لزوما بيشترين اثر را بر تورم كل ندارند. مسكن، آب، برق، گاز و ساير سوخت‌ها با وجود تورم ماهانه ۳.۶ درصدي، به دليل وزن بسيار بالاي ۳۶.۱۱ درصدي خود در سبد هزينه خانوار، حدود ۰.۸۵ واحد درصد از تورم ماهانه شهريور را ايجاد كرده‌اند. حمل‌ونقل نيز ۰.۶۶ واحد درصد و خوراكي‌ها و آشاميدني‌ها ۰.۹۶ واحد درصد در تورم ماهانه سهم داشته‌اند. در مجموع، همين سه حوزه يعني خوراك، مسكن و رفت‌وآمد، حدود ۵۸ درصد كل افزايش ماهانه قيمت‌ها را توضيح مي‌دهند؛ سه هزينه‌اي كه خانوار امكان چنداني براي حذف كامل آنها از بودجه خود ندارد. تورم شهريور از اين منظر فقط بالا بودن يك عدد نيست. سفره خانوار همچنان گران است، اما فشار قيمت در همانجا متوقف نمانده و خودرو، لوازم خانه، درمان، ارتباطات و رفت‌وآمد نيز با سرعت بيشتري گران شده‌اند. گراني در پايان تابستان از سفره عبور كرده و بخش بزرگ‌تري از زندگي روزمره خانوار را دربر گرفته است.
