هشدار درباره بحران دايمي آب تهران در پنج سال آينده
اگر تغييرات اقليمي با همين روند ادامه يابد و اتفاق مستقيمي در اين حوزه رخ ندهد و از سوي ديگر مصرف آب در تهران هم تغيير نكند فكر ميكنم تا ۵ سال آينده به بحران دايمي و غيرقابل بازگشت برسيم. به نحوي كه بسياري از فضاهاي سبز شهري را نتوانيم آبياري كنيم و قطعي آب منازل تبديل به روتينِ زندگي تهرانيها در بخش عمدهاي از سال شود.
اگر تغييرات اقليمي با همين روند ادامه يابد و اتفاق مستقيمي در اين حوزه رخ ندهد و از سوي ديگر مصرف آب در تهران هم تغيير نكند فكر ميكنم تا ۵ سال آينده به بحران دايمي و غيرقابل بازگشت برسيم. به نحوي كه بسياري از فضاهاي سبز شهري را نتوانيم آبياري كنيم و قطعي آب منازل تبديل به روتينِ زندگي تهرانيها در بخش عمدهاي از سال شود. عضو هيات علمي دانشكده محيطزيست دانشگاه تهران ضمن بيان مطلب فوق به ايلنا گفت: در تهران از يك سو در حوزه تأمين آب با بحران مواجه هستيم و از سوي ديگر هم در حوزه مصرف با چالش مواجهيم. در حوزه تأمين آب عوامل مختلفي بحران را ايجاد كرده كه به صورت ويژهتر ميتوان به تاثير عوامل اقليمي اشاره كرد يعني دورههاي خشكسالي متعدد و كاهش ذخاير آبي.
عرضه و تقاضاي آب در تهران متناسب نيست
مهدي اسماعيلي بيدهندي افزود: به موازات كاهش ذخاير آب، افزايش مصرف در كلانشهر تهران و بارگذاري جمعيتي بايد بررسي شود. يعني ظرفيت محدود منابع آبي كه در گذشته وجود داشت با اينبارگذاري جمعيتي عظيمي كه در طول چند دهه گذشته در اين شهر اتفاق اتفاده، هيچ تناسبي نداشته است. تهران حدود ۴۰ سال پيش با همين محدوديتهاي آبي، توازن بيشتري ميان عرضه و تقاضا داشت، اما اكنون حتي در صورت تأمين همان ميزان آب، افزايش قابل توجه تقاضا ميتواند پاسخگويي به نيازهاي موجود را با دشواري روبرو كند. او معتقد است كه وقتي مسوولان در حوزه تامين آب راهكارهايي مانند انتقال آب را پيشنهاد ميدهند، در حقيقت سادهترين راهكار اجرايي را مدنظر قرار ميدهند، زيرا با اين راهكار اساسا صورتمساله را پاك ميكنند. كلانشهر تهران پايتخت كشور است و مناسبات امنيتي، سياسي و اجتماعي خاص خود را دارد كه در ديگر شهرهاي كشور شاهد آن نيستيم. به همين دليل هم براي تامين آب اين شهر حتي اگر شده از كشورهاي همسايه هم بتوانند آب انتقال دهند، اين كار را ميكنند. اين استاد دانشگاه اما چنين رويكردي را براي تامين آب پايتخت اشتباهي بزرگي ميداند كه باعث حل نشدن ريشه اصلي مشكلات اين حوزه و اصلاح نشدن الگوي مصرف ميشود. وقتي منابع كنوني آب درتهران دچار كمبود ميشوند، ميگويند برويم از طالقان آب را منتقل كنيم و وقتي اين راهكار پاسخگو نبود تصميم گرفته ميشود آبهايي را كه از پشت درياچه سد لار هرز ميرفته و خارج ميشده، را به تهران انتقال دهند آنهم در شرايطي كه ذخيره آبي سد لار در وضعيت مطلوبي قرار ندارد.
الگوي مصرف، اشتباه مكرر
اسماعيلي بيدهندي يكي ديگر از مشكلات بحران آب در پايتخت را الگوي مصرف ميداند: ما الگوي مصرف صحيحي در شهر تهران شاهد نيستيم، اقداماتي كه بعضاً به صورت رسانهاي انجام شده يا اقداماتي كه در حوزه افزايش آببها انجام شده تا شهروندان را به سمت مصرف بهينهتر آب ببرند، كافي نيست. او به تبليغاتي اشاره ميكند كه مردم را به استفاده از تجهيزات و ادوات كاهنده مصرف آب تشويق ميكنند: حتي همين موضوع را هم به تماس شهروندان و تقاضاي آنها موكول ميكنند. يعني گام درست و مهمي كه مديريت كلان آب در كلانشهر تهران بايد بردارد اين است كه به منازل و مجموعهها مراجعه كند و ادوات و تجهيزات را در اختيار آنها قرار دهد اين درحالي است كه طرحهايي كه بهطور گسترده كل كلانشهر تهران را تحت پوشش توزيع و تجهيز منازل به ابزارهاي كاهنده قرار دهد را شاهد نيستيم. او از نقش كولرهاي آبي در چالش آبي پايتخت هم گفت: فصل تابستان بيشتر با بحران آب دستوپنجه نرم ميكنيم، كه بخشي از اين موضوع به واسطه سيستمهاي تهويهاي است كه به صورت سنتي از آنها استفاده ميكنيم يعني كولرهاي آبي. حالا اگر قرار باشد به مردم كمك كنيم كه از كولرهاي بهينهتر يا با راندمان بالاتر استفاده كنند بسيار هزينهبر است كه بدون هيچگونه سياست تشويقي به مصرفكننده تحميل ميشود.
روشهاي ناكارآمد تصفيه آب
اين متخصص محيطزيست با اشاره به اظهارات شهردار تهران درخصوص واگذاري چاههاي آب شرب به دولت، عنوان كرد: با توجه به اينكه طرح جمعآوري شبكه فاصلاب به صورت كامل و يكپارچه در تهران اجرا نشده است، بسياري از ساختمانها و منازل هنوز از چاههاي جذبي براي تخليه فاضلاب استفاده ميكنند. او اضافه ميكند: روشهاي تصفيه آب ما هم از كارآمدي يا استاندارد لازم براي حذف عوامل آلودهكننده ناشي از فاضلاب برخوردار نيست. به گفته برخي كارشناسان، يكي از نگرانيهاي مطرح، احتمال تأثير كيفيت آب برخي چاهها بر سلامت مصرفكنندگان است.
ضرورت ايجاد هماهنگي در جامعه
او در پاسخ به اين پرسش كه آيا سياستهاي فعلي حوزه آب ميتواند به تشديد اين بحران آب در آينده منجر شود؟ پاسخ مثبت داد و اظهار كرد: وقتي به جاي رفع اصولي يك بحران صورتمساله را پاك ميكنند، عمق چالش بيشتر ميشود. براي شهروندان تهراني اين ذهنيت ايجاد شده كه تمام تلاش دولت و حاكميت اين است كه آب را از هر جايي شده برايشان تأمين كنند در نتيجه نه تنها هيچوقت الگوي مصرف اشتباه اصلاح نميشود، بلكه شايد عميقتر به سمت مصرف غلط هم پيش برود. با اين شرايط بارگذاريهاي جمعيتي هم افزايش مييابد. اين متخصص محيطزيست چنين اقداماتي را داراي تاثيرگذاري كم و كوتاهمدت دانسته و اضافه كرد: به عنوان مثال انتقال آب از سد لار باعث ميشود كه ظرف ۳ تا ۴ سال آينده به شرايط امروز بازگرديم و به دنبال تامين آب تهران از طريق انتقال آب از نقطهاي ديگر باشيم زيرا نه الگوي مصرف اصلاح شده و نه بارگذاري جمعيت بهصورت آمايش شده و مديريت شده، صورت گرفته است.
