اختلالات سايبري زنجيرهاي بيشتري در راه است؟
موجي از اختلالات فني در دولت فدرال و بخش خصوصي امريكا كه اخيرا به وقوع پيوست، موجب نگراني بسياري از افراد شد و فعاليت حوزههايي همچون سفرهاي هوايي تجاري، ايميل، امور بانكي و موارد ديگر را فلج كرد و در برخي موارد، موجب بروز اختلالاتي در سطح جهاني شد.
موجي از اختلالات فني در دولت فدرال و بخش خصوصي امريكا كه اخيرا به وقوع پيوست، موجب نگراني بسياري از افراد شد و فعاليت حوزههايي همچون سفرهاي هوايي تجاري، ايميل، امور بانكي و موارد ديگر را فلج كرد و در برخي موارد، موجب بروز اختلالاتي در سطح جهاني شد. به گزارش ايسنا، اختلال جهاني در سيستمهاي مايكروسافت كه از پنجشنبه ۲۱ آبان گذشته آغاز شد، موجب از كار افتادن شماري از خدماتي شد كه كسبوكارها، مدارس و دولتها به آنها وابستهاند. به مدت حدود ۳۶ ساعت، بخش عمدهاي از مجموعه نرمافزار بهرهوري مايكروسافت آفلاين شد. پلتفرمهاي اصلي مايكروسافت، از جمله اوتلوك و تيمز، از كار افتادند. بيش از ۷۰ كشور و منطقه اين قطعي را تجربه كردند و فعاليت ميليونها كاربر مختل شد. به دنبال آن، اداره هوانوردي فدرال امريكا (FAA) روز جمعه ۲۲ آبان، دستور كمسابقهاي مبني بر توقف پروازها در سراسر كشور صادر كرد كه به لغو و تاخير گسترده پروازها منجر شد. شبكه خبري سيانان گزارش كرد علت دقيق اين اختلال بلافاصله مشخص نشده، اما سخنگوي اداره هوانوردي فدرال اعلام كرد يك مشكل ارتباطي، مراكز كنترل ترافيك مسير هوايي را كه مسووليت هدايت پروازهاي سراسر كشور را بر عهده دارند، تحت تاثير قرار داده است. همچنين سهشنبه، ۲۶ آبان، سه بانك بزرگ امريكا دچار اختلال فني شدند و هزاران مشتري نتوانستند به حسابهاي بانكي خود دسترسي پيدا كنند و تراكنشهاي مالي انجام بدهند. اين قطعي گسترده، خدمات بانكي ضروري در چيس، بانك امريكا و ولز فارگو را تحت تاثير قرار داد. چيس بزرگترين بانك در ايالات متحده است. اين حادثه با توجه به اندازه موسسات بانكي آسيب ديده، به ويژه چيس كه بزرگترين بانك در ايالات متحده از نظر دارايي است، بسيار مهم است. طبق دادههاي منتشر شده در وبگاه اين بانك، اين بانك علاوه بر ۷.۴ ميليون كسبوكار كوچك، به تقريبا ۸۶.۶ ميليون مصرفكننده خدمات ارايه ميدهد كه نشاندهنده تاثير بالقوه هرگونه اختلال در سيستمهاي بانكي آن است. همزمان، خدمات شركت اپل نيز با اختلالات كوتاهمدتي مواجه شدند. طبق گزارش وبسايت رصد قطعي داون دتكتور، مجموعهاي بزرگ از سرويسهاي اپل شامل آيكلود، اپل كارت و سيستم ورود به اپل قطع شدند. همچنين، برخي از سامانههاي داخلي «آژانس امنيت ملي امريكا» (NSA) از كار افتادند. با توجه به اينكه اختلالها در چنين مقياس وسيعي و پشت سر هم رخ دادهاند، سوالاتي در مورد اينكه آيا آنها نتيجه فعاليتهاي بدخواهانه بودهاند يا خير، مطرح شد. اما در حال حاضر هيچ مدركي مبني بر اينكه حوادث اخير به دليل حملات سايبري بوده يا اينكه آنها به هم مرتبط بودهاند، وجود ندارد. چارلز لامانا، معاون اجرايي بخش كوپايلوت، ايجنتها و پلتفرم مايكروسافت، در پستي در شبكه اجتماعي «ايكس» گفت: قطعي مايكروسافت نتيجه تركيبي از عوامل، از جمله يك «اشكال پنهان» از جولای بود كه باعث شد سرورها «بيش از حد شلوغ و بيپاسخ» شوند. لامانا گفت كه «افزايش بار» و كاهش ظرفيت سرور نيز در اين قطعي نقش داشته است. اداره هوانوردي فدرال هنوز در حال ارزيابي علت توقف پرواز است كه كمتر از پنج ساعت طول كشيد، اما تحقيقات اوليه نشان داد كه مشكل فني ناشي از نصب يك روتر در يك مركز راديويي در آركانزاس بوده كه ممكن است شبكه ارتباطي آن را پر كرده باشد. يك سايت رادار در آماريلو، تگزاس، نيز به عنوان بخشي از تحقيقات در حال بررسي است. بانك چيس در پستي در «ايكس» اعلام كرد كه قطعي كوتاهمدت اين بانك چيس كه به مشكلاتي در پردازش تراكنشها منجر شد و ظاهرا تاثير موجي داشت و مشكلاتي را براي مشتريان ساير بانكها ايجاد كرد، نتيجه يك «اشكال نرمافزاري در سيستمهاي سختافزاري داخلي» بوده است. اين بانك افزود: «هيچ مدركي مبني بر ارتباط اين موضوع با فضاي سايبري وجود ندارد.» اپل اعلام كرد كه قطعي روز سهشنبه كه ساعتها طول كشيد و فروشگاه اپل و ساير خدمات را مختل كرد، نتيجه يك «بهروزرساني داخلي» بوده و به دليل حمله سايبري نبوده است. اختلال در آژانس امنيت ملي امريكا - كه بنا بر گزارشها باعث از دسترس خارج شدن «NSANet» شبكه ارتباطات داخلي اين آژانس براي اطلاعات فوقمحرمانه شد - دليلي كاملا معمولي و پيشپاافتاده داشت. اين آژانس در بيانيهاي اعلام كرد: «آژانس امنيت ملي در جريان تعمير و نگهداريهاي روتين و برنامهريزيشده، دچار اختلال موقتي شد. اگرچه برخي سيستمهاي داخلي تحت تاثير قرار گرفتند، اما قابليتهاي حياتي براي انجام ماموريتها كاملا فعال هستند و توانايي ما براي دفاع از امنيت ملي همچنان پابرجاست. زيرساختهاي آژانس امنيت ملي امريكا به گونهاي طراحي شدهاند كه داراي لايههاي متعددي از افزونگي (پشتيبان) باشند تا تداوم عمليات را در زمان تعميرات برنامهريزيشده يا رويدادهاي غيرمنتظره تضمين كنند.» دولت ترامپ ضمن اذعان به نگرانيهاي ايجاد شده در ميان عموم مردم به دليل اين قطعيها، تاكيد كرد كه در حال حاضر هيچ نشانهاي مبني بر ارتباط اين موارد با حملات سايبري يا هماهنگي توسط عوامل خارجي وجود ندارد. جي كليتون، مدير اطلاعات ملي، روز چهارشنبه ۲۷ آبان در كميته امنيت داخلي مجلس نمايندگان گفت: «درك ميكنم كه زمان وقوع اين حوادث ممكن است پرسشهايي را برانگيزد و بايد همچنين باشد؛ مردم امريكا حق دارند اين پرسشها را از ما بپرسند. اما بر اساس آنچه امروز ميدانيم - و پس از بررسيهاي دقيق ديجيتالي - اينها قطعيهاي جداگانهاي هستند كه به عمليات تعمير و نگهداري و تغييرات فني مربوط ميشوند. اينها حملاتي هماهنگشده يا تحت حمايت دولتهاي خارجي نيستند.» با اين حال، طبيعي است كه مردم نسبت به فناوري و اينكه چگونه تسلط آن بر زندگي مدرن ميتواند جوامع را آسيبپذير كند، نگران و مضطرب باشند. تمام اين حوادث درست پس از زنجيرهاي از حملات سايبري مشكوك به فريزرهاي فروشگاههاي زنجيرهاي در اروپا رخ داد كه ميليونها دلار خسارت به بار آورد. اين اتفاقات همچنين در زماني رخ دادهاند كه نگرانيها درباره توسعه سريع هوش مصنوعي به اوج خود رسيده است. وقوع اين قطعيها در شرايطي كه بسياري از مردم - در ميان هياهوي پيرامون شركت «انويديا» - به رابطه تنگاتنگ و متقابل ميان هوش مصنوعي و بازار سهام فكر ميكردند، اوضاع را پيچيدهتر كرد؛ بهويژه پس از رسوايي جنجالي كه به استعفاي جنسن هوانگ، بنيانگذار و مديرعامل اين غول فناوري، منجر شد. كارشناسان امنيت ملي و فناوري ميگويند هوش مصنوعي ممكن است تا حدي در بروز اين اختلالات نقش داشته باشد هرچند نه آنطور كه شايد تصور كنيد. ابزارهاي هوش مصنوعي بهطور فزايندهاي به سازمانها كمك ميكنند تا آسيبپذيريهاي موجود در سيستمهاي رايانهاي خود را شناسايي كنند. اين امر عمدتا مثبت است، زيرا ميتوان پيش از آنكه عوامل مخرب احتمالي از اين نقصها سوءاستفاده كنند، آنها را برطرف كرد. با اين حال، فرآيند اعمال اين اصلاحات هميشه بهآساني پيش نميرود. مارك وارنر، سناتور دموكرات، نايبرييس كميته اطلاعاتي سنا و يكي از روساي مشترك گروه امنيت سايبري در سنا، روز سهشنبه ۲۶ آبان در بيانيهاي اظهار كرد كه نگراني امريكاييها را نسبت به اين قطعيهاي گسترده درك ميكند، اما تاكيد كرد كه «هيچ نشانهاي وجود ندارد كه اين حوادث ناشي از حمله سايبري، دخالت خارجي يا اقدامي هماهنگشده باشند.» با اين حال، او افزود آنچه در حال وقوع است، «پيامدي از سرعت تغيير چشمانداز امنيت سايبري توسط هوش مصنوعي» به شمار ميرود. به گفته وارنر، هوش مصنوعي امكان «شناسايي آسيبپذيريها در تعداد بسيار زيادي از سيستمها را با سرعتي بيسابقه» فراهم كرده است. اين امر فشار سنگيني بر شركتها و نهادهاي دولتي وارد ميكند تا فورا - و اغلب همزمان - اين آسيبپذيريها را برطرف كنند؛ اقدامي كه فشاري طاقتفرسا بر سيستمهايي تحميل ميكند كه براي تحمل چنين سرعتي از تغييرات طراحي نشدهاند. وارنر با اشاره به اينكه هوش مصنوعي «سريعتر از توانايي ما در مديريت پيامدهايش پيش ميرود»، گفت كه اختلالات اخير بايد به مثابه يك «زنگ خطر» عمل كنند. او بار ديگر بر ضرورت ايجاد «مقررات حفاظتي معقول براي هوش مصنوعي» و «تقويت تدابير امنيت سايبري» تاكيد كرد.
واكنش ترامپ به اختلالات گسترده
در امريكا: «همه چيز خوب است»
دونالد ترامپ، رييسجمهور امريكا، چهارشنبه گذشته، در مصاحبه با فاكس نيوز در شنژن چين، در پاسخ به سوالي در مورد موجي از اختلال گسترده در ايالات متحده، گفت: «به مردم بگوييد آرام باشند، همه چيز خوب است. اينها رويدادهاي بيارتباط به هم هستند.» اختلالات خدمات در مايكروسافت و اپل، و متعاقب آن دستور توقف سراسري پروازها در امريكا، باعث شده است كه برخي در بحبوحه نگراني از وقوع اتفاق بزرگتري، كالاهاي فاسد نشدني را انبار كنند. اين مرد ۸۰ ساله اضطراب مردم را سياسي كرد و گفت كه اگر اين اتفاق در زمان دولت بايدن، كه «بهشدت بيكفايت و فاسد بود، رخ ميداد، هيچ كس به آن اشاره نميكرد.» او افزود: «اينها [قطعيها] خوب نيستند - اگر مشكلي وجود داشته باشد، به شما اطلاع خواهم داد.» ترامپ از فرصت استفاده كرد و به رويكردهاي قبلي براي ارتقاء سيستمهاي اداره هوانوردي فدرال حمله كرد و خواستار بودجه شد. با وجود برخورد بيتفاوت و سادهانگارانه ترامپ، به نظر ميرسد ماركوين مولين، از مقامات مرتبط با وزارت امنيت داخلي، از اين موضعگيري بيخبر بود؛ چرا كه او اظهار كرد ممكن است مقصر ماجرا «ابرهوش» يا «سوپر اينتليجنس» - عنواني كه ترامپ براي «هوش مصنوعي» ابداع كرده - باشد. مولين به شبكه فاكسنيوز گفت: «من گفتوگو با اهالي صنعت فناوري را آغاز كردهام.» او افزود كه با فردي در اين صنعت صحبت كرده و آن شخص به او گفته است: «مقصر همان «ابرهوش» است، زيرا اين برنامهها بهگونهاي طراحي نشدهاند كه با سرعتي كه «ابرهوش» عمل ميكند، كار كنند.»
بركناري مدير سايبري كاخ سفيد
پس از اختلالها در بخش فناوري
يك مقام كاخ سفيد پنجشنبه گذشته تاييد كرد كه شان كرنكراس، مدير ملي سايبري كاخ سفيد، در پي اختلالها در حوزه فناوري كه بخشهاي خصوصي و دولتي را تحت تاثير قرار داد، دولت دونالد ترامپ را ترك ميكند. طبق گزارش شبكه انبيسي نيوز، يك منبع آگاه نزديك به كاخ سفيد كه با انبيسي نيوز صحبت كرد، گفت: كيرستناي ديويس كه در حال حاضر به عنوان مدير ارشد اطلاعات وزارت جنگ فعاليت ميكند، جايگزين كرنكراس خواهد شد. به گفته اين منبع، ديويس به عنوان سرپرست خدمت خواهد كرد. درعين حال اين سمت نيازمند تاييد سنا است. كرنكراس از آگوست ۲۰۲۵ به عنوان رييس دفتر مدير ملي سايبري خدمت كرده است. اين دفتر بر تمام سياستها و راهبردهاي امنيت سايبري دولت نظارت دارد. او بهطور مستقيم در بررسيهاي كاخ سفيد درباره سياست هوش مصنوعي نقش داشته است، ازجمله پس از آنكه هاوارد لاتنيك، وزير بازرگاني در تابستان به دليل نگرانيهاي امنيت ملي به آنتروپيك دستور داد دو سيستم هوش مصنوعي قدرتمند خود را حذف كند. سيل اخير وقفهها و اختلالات ديجيتال، پيشنمايشي از جهاني آشفتهتر و بينظمتر به نظر ميرسد؛ جايي كه همهچيز به هم متصل است، اما در عين حال آسيبپذير و قابل سوءاستفاده نيز است. هوش مصنوعي در حال شتاب بخشيدن به نوآوري است، اما همچنين قابليتهاي مهاجمان سايبري را تقويت ميكند و گستردگي انفجار اختلالات و آشفتگي كلي آنلاين را افزايش ميدهد.