زنگ خطر گاز براي زمستان
بازگشت بخشي از ظرفيت توليد گاز پس از آسيب به تاسيسات گازي، هنوز نتوانسته نگرانيهاي تامين پايدار گاز در زمستان را برطرف كند؛ بهطوريكه با تداوم ناترازي مزمن و باقيماندن بخشي از ظرفيت ازدسترفته، احتمال افزايش كسري گاز كشور در روزهاي اوج مصرف به حدود ۴۰۰ تا ۴۳۰ ميليون مترمكعب در روز وجود دارد.
بازگشت بخشي از ظرفيت توليد گاز پس از آسيب به تاسيسات گازي، هنوز نتوانسته نگرانيهاي تامين پايدار گاز در زمستان را برطرف كند؛ بهطوريكه با تداوم ناترازي مزمن و باقيماندن بخشي از ظرفيت ازدسترفته، احتمال افزايش كسري گاز كشور در روزهاي اوج مصرف به حدود ۴۰۰ تا ۴۳۰ ميليون مترمكعب در روز وجود دارد.
به گزارش ايسنا، زمستان امسال براي شبكه گاز كشور با نگرانيهاي بيشتري همراه شده است. از يك سو، ناترازي مزمن گاز كه در سالهاي گذشته نيز در روزهاي اوج مصرف خود را نشان داده، همچنان پابرجاست و از سوي ديگر، آسيب به تاسيسات گازي پارس جنوبي و ازدسترفتن بخشي از ظرفيت توليد، شرايط تامين اين انرژي را دشوارتر كرده است. در چنين وضعيتي، هرچند تلاشها براي بازسازي تاسيسات و بازگرداندن ظرفيت توليد ادامه دارد، اما مديريت مصرف در بخشهاي خانگي و تجاري ميتواند نقش تعيينكنندهاي در عبور از روزهاي سرد سال داشته باشد.
بر اساس اعلام سعيد توكلي - مديرعامل شركت ملي گاز - در ۲۷ آبان ماه در پي حمله به تاسيسات گازي كشور در ۲۷ اسفند، حدود ۲۳۰ ميليون مترمكعب از ظرفيت توليد گاز از دسترس خارج شد كه با تلاش مجموعههاي عملياتي و تكيه بر توان داخلي، حدود ۱۰۰ ميليون مترمكعب از اين ظرفيت در كمتر از شش تا هفت ماه به چرخه توليد بازگشت. با اين حال، همچنان حدود ۱۳۰ ميليون مترمكعب از ظرفيت ازدسترفته باقي مانده است. از طرف ديگر، ناترازي گاز كشور در روزهاي اوج مصرف به حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ ميليون مترمكعب در روز ميرسد و با در نظر گرفتن ظرفيت توليدي كه هنوز احيا نشده، احتمال دارد كسري گاز در روزهاي سخت زمستان به حدود ۴۰۰ تا ۴۳۰ ميليون مترمكعب در روز افزايش يابد؛ رقمي كه اهميت مديريت مصرف و جلوگيري از هدررفت گاز را بيش از گذشته نشان ميدهد.
در كنار برنامههاي مديريت مصرف، بازسازي پالايشگاههاي آسيبديده پارس جنوبي نيز با هدف بازگرداندن ظرفيت فرآورش گاز در دستور كار قرار گرفته است. مسووليت بازسازي پالايشگاههاي چهارم و ششم به شركت ملي گاز ايران واگذار شده و اين عمليات با استفاده از توان سازندگان داخلي، تجهيزات موجود در ديگر پالايشگاهها و تسريع در تامين اقلام ضروري دنبال ميشود.
طبق برنامه اعلامشده، دورهاي حدود ۱۸ ماه براي اجراي كل برنامه بازسازي پيشبيني شده است؛ با اين حال، قرار نيست راهاندازي واحدهاي آماده تا پايان بازسازي ساير بخشها به تعويق بيفتد و هر واحد پس از تكميل عمليات و اطمينان از آمادگي عملياتي، بهصورت مرحلهاي وارد مدار بهرهبرداري خواهد شد. اجراي طرحهاي توليد زودهنگام نيز با هدف بازگشت سريعتر بخشي از ظرفيت ازدسترفته دنبال ميشود. با وجود اين اقدامات، بازسازي تاسيسات بهتنهايي نميتواند پاسخگوي همه نيازهاي مصرف در روزهاي سرد باشد؛ بهويژه آنكه افزايش مصرف خانگي و تجاري در فصل زمستان، فشار بيشتري بر شبكه گاز وارد ميكند. از همين رو، شركت ملي گاز كاهش ۱۰ تا ۲۰ درصدي مصرف در اين بخشها را به عنوان يكي از اهداف اصلي مديريت مصرف دنبال ميكند.
يكي از برنامههاي شركت ملي گاز براي كنترل مصرف، حركت به سمت هوشمندسازي كنتورها و سامانههاي اندازهگيري است. در همين راستا، اجراي آزمايشي طرح هوشمندسازي با همكاري سه شركت دانشبنيان آغاز شده است؛ طرحي كه بر اساس تجربههاي ارايهشده، استفاده از كنتورها و سامانههاي هوشمند ميتواند مصرف گاز را تا ۲۵ درصد كاهش دهد. در اين برنامه، علاوه بر كنتورهاي خانگي، هوشمندسازي تجهيزات اندازهگيري بزرگتر و توسعه سامانههاي پايش و دريافت دادههاي قابل اتكا از شبكه نيز مورد توجه قرار گرفته است.
هدف از اين طرح، تنها نصب كنتورهاي جديد نيست، بلكه ايجاد سامانهاي يكپارچه براي پايش و مديريت مصرف و استفاده از اطلاعات دقيقتر در شبكه گاز كشور است. با توجه به وجود حدود ۲۹ ميليون مشترك، توسعه اين تجهيزات ميتواند در بلندمدت به شناسايي الگوهاي مصرف و كنترل بهتر تقاضا كمك كند. در بخش ديگري از برنامههاي مديريت مصرف، دستگاههاي دولتي و اماكن عمومي در اولويت نظارت قرار گرفتهاند. پايش مصرف در اين مجموعهها آغاز شده و در مواردي كه الگوي تعيينشده رعايت نشده، اخطارهايي صادر شده و حتي گاز برخي دستگاهها و وزارتخانهها نيز قطع شده است.در استان تهران نيز گشتهاي ويژه مديريت مصرف گاز فعاليت خود را آغاز كردهاند. اين گروهها بهصورت مستمر دماي محيط، نحوه استفاده از سامانههاي گرمايشي و عملكرد موتورخانهها را بررسي ميكنند؛ نظارتي كه به ساعات اداري محدود نيست و روزهاي تعطيل و ساعات غيراداري را نيز در بر ميگيرد.
بر اساس دستورالعملهاي ابلاغشده، دماي محيط ادارهها و اماكن عمومي بايد حداكثر روي ۱۸ درجه سانتيگراد تنظيم شود. همچنين سامانههاي گرمايشي بايد يك ساعت پيش از آغاز فعاليت اداري روشن و يك ساعت پيش از پايان ساعت كاري خاموش شوند و در روزهاي تعطيل نيز فعاليت آنها متوقف شود. استفاده از تجهيزات گرماتابشي در فضاهاي باز نيز ممنوع است.
در صورت مشاهده تخلف، ابتدا اخطار كتبي صادر ميشود و در صورت تكرار، جريان گاز واحد متخلف قطع خواهد شد. اين برخوردها با هدف آن انجام ميشود كه دستگاههاي دولتي پيش از مطالبه صرفهجويي از مردم، خود به الگوي مصرف صحيح تبديل شوند.
با وجود برنامههاي بازسازي، توسعه تجهيزات هوشمند و نظارت بر مصرف دستگاههاي دولتي، بخش مهمي از مديريت شرايط زمستان به رفتار مصرفكنندگان خانگي و تجاري وابسته است. در فصل سرد، سهم بخش خانگي، تجاري و صنايع جزء از مصرف گاز افزايش مييابد و كاهش مصرف در اين بخشها ميتواند به حفظ پايداري شبكه و تامين گاز مورد نياز ساير بخشها كمك كند. بر همين اساس، شركت ملي گاز از مشتركان خواسته است با اصلاح الگوي مصرف، كاهش دماي وسايل گرمايشي و پرهيز از گرمكردن فضاهاي غيرضروري، در مديريت مصرف مشاركت كنند. رعايت دماي رفاه حداكثر ۲۰ درجه سانتيگراد در منازل، يكي از مهمترين توصيهها در اين زمينه است.
علاوه بر اين، استفاده از لباس مناسب فصل سرد در محيط خانه، جلوگيري از هدررفت گرما، بستن درها و پنجرههاي غيرضروري، سرويس و تنظيم وسايل گرمايشي و خاموشكردن تجهيزات در فضاهايي كه استفاده نميشوند، از اقداماتي است كه ميتواند بدون ايجاد اختلال جدي در آسايش خانوارها به كاهش مصرف كمك كند.
در اين ميان، صرفهجويي تنها به گاز محدود نميشود. حدود ۳۰ تا ۳۳ درصد گاز مصرفي كشور به نيروگاهها و سهمي مشابه به بخش صنعت اختصاص دارد؛ بنابراين مديريت مصرف برق نيز ميتواند با كاهش نياز نيروگاهها به سوخت، به حفظ منابع گازي كمك كند. واقعيت اين است كه بازسازي تاسيسات آسيبديده، افزايش توليد و توسعه فناوريهاي هوشمند، اقداماتي ضروري اما زمانبر هستند و نميتوان انتظار داشت همه آثار آنها در كوتاهمدت نمايان شود. در مقابل، اصلاح رفتار مصرفي و كاهش مصارف غيرضروري ميتواند از همين روزها به كاهش فشار بر شبكه گاز كمك كند. هدفگذاري براي كاهش ۱۰ تا ۲۰ درصدي مصرف در بخش خانگي و تجاري نيز نشان ميدهد كه عبور از زمستان پيشرو صرفا به ميزان توليد و ظرفيت پالايشگاهها وابسته نيست، بلكه همراهي مشتركان و رعايت الگوي مصرف، نقشي اساسي در تامين پايدار گاز خواهد داشت. در شرايطي كه احتمال كسري روزانه صدها ميليون مترمكعبي گاز در روزهاي اوج مصرف مطرح است، بيتوجهي به مصارف غيرضروري ميتواند فشار بر شبكه را افزايش دهد. از اين رو، صرفهجويي ديگر صرفا يك توصيه عمومي نيست، بلكه ضرورتي براي حفظ پايداري شبكه، تامين گرمايش خانوارها و جلوگيري از تشديد محدوديت گاز در زمستان به شمار ميرود.