صادرات پتروشيمي ايران قرباني توسعه ظرفيت چين مي‌شود؟
يك فعال صنعت پتروشيمي هشدار داد كه توسعه ظرفيت توليد چين و افزايش صادرات اين كشور، رقابت را براي توليدكنندگان ايراني در بازارهاي آسيايي دشوارتر كرده است. به گفته او، تهديد چين در بازار PVC و پلي‌پروپيلن جدي‌تر است، اما در محصولاتي مانند متانول و برخي گريدهاي پلي‌اتيلن، اين كشور همچنان به واردات وابستگي دارد.
يك فعال صنعت پتروشيمي هشدار داد كه توسعه ظرفيت توليد چين و افزايش صادرات اين كشور، رقابت را براي توليدكنندگان ايراني در بازارهاي آسيايي دشوارتر كرده است. به گفته او، تهديد چين در بازار PVC و پلي‌پروپيلن جدي‌تر است، اما در محصولاتي مانند متانول و برخي گريدهاي پلي‌اتيلن، اين كشور همچنان به واردات وابستگي دارد.
به گزارش...، تغيير توازن عرضه و تقاضا در صنعت پتروشيمي چين، موقعيت اين كشور را در تجارت محصولات پتروشيمي آسيا دگرگون كرده است. چين كه سال‌ها يكي از مهم‌ترين مقاصد صادراتي توليدكنندگان منطقه، از جمله ايران، بود، اكنون در بخشي از بازار به رقيب آنها تبديل شده است. افزايش ظرفيت توليد، ضعف تقاضاي داخلي و گسترش صادرات چين، به‌ويژه در بازارهاي هند و جنوب‌شرق آسيا، فشار تازه‌اي بر صادركنندگان وارد كرده است.
سمانه غيبي، فعال صنعت پتروشيمي و بازرگاني در گفت‌وگو با تعادل با اشاره به تغيير موقعيت چين در بازارهاي منطقه اظهار كرد: ديگر نمي‌توان چين را صرفاً خريدار محصولات پتروشيمي دانست. اين كشور در برخي محصولات همچنان واردكننده بزرگي است، اما در برخي ديگر، ظرفيت توليد از نياز بازار داخلي پيشي گرفته و توليدكنندگان چيني براي فروش محصولات خود به بازارهاي صادراتي روي آورده‌اند.
وي تأكيد كرد: اين تغيير در همه محصولات يكسان نيست و بررسي رقابت چين با ايران بايد به تفكيك محصول و حتي گريد انجام شود. آنچه براي صادركنندگان ايراني اهميت دارد، شناخت بازارهايي است كه احتمال افزايش عرضه چين در آنها بيشتر است.
PVC؛ جدي‌ترين ميدان رقابت با چين
غيبي با اشاره به تحولات بازار PVC گفت: چين در اين محصول به يكي از عرضه‌كنندگان مهم بازار آسيا تبديل شده است. براساس داده‌هاي موسسه ICIS، صادرات PVC چين در هشت‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ به حدود ۳.۳۱ ميليون تن رسيده كه نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۴.۲ درصد افزايش داشته است. همچنين سهم چين از واردات PVC هند در اين دوره به ۵۲ درصد رسيده است. وي افزود: بخشي از مزيت توليدكنندگان چيني به استفاده از زغال‌سنگ در توليد PVC كاربيدي بازمي‌گردد. اين شيوه توليد، وابستگي مستقيم آنها به خوراك‌هاي نفتي را كاهش مي‌دهد. در كنار اين مزيت، ركود بخش مسكن چين نيز موجب شده بخشي از عرضه به بازارهاي خارجي منتقل شود.
اين فعال صنعت پتروشيمي ادامه داد: براي صادركننده ايراني، مساله فقط افزايش حجم صادرات چين نيست؛ بلكه رقابت با توليدكنندگاني است كه در بعضي بازارها امكان عرضه مستمر و قيمت‌گذاري رقابتي دارند. غيبي به واكنش هند در برابر واردات PVC چين نيز اشاره كرد و گفت: پيشنهاد وضع عوارض جبراني موقت بر برخي محموله‌هاي چيني نشان مي‌دهد افزايش صادرات اين كشور با مقاومت تجاري مواجه شده است. بااين‌حال، محدوديت صادرات چين به يك بازار ممكن است عرضه اين كشور را به ساير مقاصد منتقل كند و فشار رقابتي را در بازارهاي ديگر افزايش دهد.
پلي‌پروپيلن؛ چين سهم بازار رقبا را مي‌گيرد
غيبي درباره بازار پلي‌پروپيلن اظهار كرد: چين براي سال ۲۰۲۶ راه‌اندازي حدود ۴.۵۵ ميليون تن ظرفيت جديد را برنامه‌ريزي كرده است. افزايش ظرفيت در شرايطي اتفاق مي‌افتد كه تقاضاي داخلي به‌اندازه توليد رشد نكرده و همين موضوع انگيزه صادرات را تقويت مي‌كند. اهميت اين تغيير در بازار هند آشكارتر است. براساس آمار ICIS، سهم چين از واردات پلي‌پروپيلن هند در نيمه نخست ۲۰۲۶ به ۴۵ درصد رسيده، درحالي كه در دوره مشابه سال قبل تنها ۸ درصد بوده است. وي افزود: بخشي از صادرات پتروشيمي ايران به گريدهاي عمومي اختصاص دارد؛ محصولاتي كه خريدار مي‌تواند آنها را از چند عرضه‌كننده مختلف تأمين كند. در چنين بازاري، اختلاف محدود قيمت، هزينه حمل، زمان تحويل و اعتبار فروشنده مي‌تواند مسير سفارش‌ها را تغيير دهد.
به گفته غيبي، افزايش حضور چين در بازارهاي آسيايي به اين معناست كه صادركنندگان ايراني علاوه بر حفظ مشتريان فعلي، بايد براي رقابت با عرضه‌كنندگان جديد نيز برنامه داشته باشند.
پلي‌اتيلن؛ رقابت به نوع محصول بستگي دارد
اين فعال بازرگاني درباره وضعيت پلي‌اتيلن گفت: تصوير بازار اين محصول با PVC و پلي‌پروپيلن متفاوت است. چين براي سال جاري حدود ۶.۲ ميليون تن ظرفيت جديد پلي‌اتيلن برنامه‌ريزي كرده و وابستگي آن به واردات كاهش يافته، اما همچنان بخشي از نياز خود را از بازار جهاني تأمين مي‌كند.
وي افزود: فشار رقابتي در گريدهاي عمومي كه توليد داخلي چين در آنها افزايش يافته، بيشتر است. در مقابل، برخي گريدهاي تخصصي همچنان بازار متفاوتي دارند و رقابت در آنها بيش از قيمت، به مشخصات فني، كيفيت پايدار و قابليت تأمين وابسته است. غيبي تأكيد كرد: توسعه گريدهاي تخصصي مي‌تواند بخشي از پاسخ ايران به افزايش رقابت باشد، اما اين تغيير به سرمايه‌گذاري، فناوري و شناخت دقيق نياز مشتريان وابسته است. بنابراين، نمي‌توان انتظار داشت توليدكننده صرفاً با تغيير سياست فروش، وارد بازار محصولات با ارزش افزوده بالاتر شود.
متانول؛ مساله ايران وابستگي به بازار چين است
غيبي با اشاره به جايگاه متفاوت متانول اظهار كرد: چين همچنان يكي از مهم‌ترين خريداران متانول ايران است. واردات متانول اين كشور در هشت‌ماهه نخست ۲۰۲۶ به حدود ۵.۵۸ ميليون تن رسيده و اين رقم نشان مي‌دهد بازار چين همچنان به عرضه خارجي نياز دارد.
وي ادامه داد: البته توسعه ظرفيت توليد داخلي چين و تغيير شرايط عرضه جهاني، قدرت چانه‌زني خريداران را تحت تأثير قرار مي‌دهد. چين در دوره اختلال عرضه خاورميانه حتي توانست به‌صورت مقطعي به برخي بازارهاي آسيايي متانول صادر كند، اما اين اتفاق به معناي پايان وابستگي آن به واردات نيست. به گفته اين فعال صنعت پتروشيمي، تهديد اصلي براي متانول ايران در شرايط فعلي، حذف كامل از بازار چين نيست؛ بلكه وابستگي بالا به يك مقصد صادراتي و كاهش قدرت چانه‌زني در دوره‌هاي افزايش عرضه است.
تخفيف بيشتر، راه‌حل رقابت با چين نيست
غيبي در پاسخ به اين پرسش كه صادركنندگان ايراني چگونه بايد با افزايش حضور چين در بازارهاي منطقه مواجه شوند، گفت: نرخ برابري يوان مي‌تواند بر رقابت‌پذيري صادرات چين اثر بگذارد، اما مساله اصلي را بايد در افزايش ظرفيت توليد، هزينه تمام‌شده، ضعف تقاضاي داخلي و امكانات تجاري و لجستيكي اين كشور جست‌وجو كرد.
وي افزود: صادركننده ايراني نمي‌تواند براي حفظ سهم بازار، به كاهش مداوم قيمت متكي باشد. تنوع‌بخشي به مقاصد صادراتي، توسعه محصولات با ارزش افزوده بالاتر، شناخت نياز مشتريان و ايجاد اطمينان درباره تحويل منظم، از الزاماتي است كه اهميت بيشتري پيدا كرده‌اند. اين فعال صنعت پتروشيمي در پايان تأكيد كرد: چين ديگر تنها يك بازار مصرف براي محصولات پتروشيمي ايران نيست. در بخشي از محصولات، به‌ويژه PVC و پلي‌پروپيلن، اين كشور به رقيبي تبديل شده كه مي‌تواند سهم عرضه‌كنندگان ديگر را در بازارهاي منطقه كاهش دهد. صادركنندگان ايراني بايد اين تغيير را در برنامه‌ريزي تجاري خود جدي بگيرند.
