تحريم ۲۷ ايرلاين؛ پروازها فعلاً برقرارند
مديرعامل فرودگاه امام خميني ميگويد تاكنون هيچ پروازي به دليل تحريمهاي جديد لغو نشده و بيش از ۴۰ مسير بينالمللي همچنان برقرار است؛ رييس سازمان هواپيمايي نيز تأكيد دارد كه تحريمها نميتوانند چرخه پروازهاي ايران را متوقف كنند.
مديرعامل فرودگاه امام خميني ميگويد تاكنون هيچ پروازي به دليل تحريمهاي جديد لغو نشده و بيش از ۴۰ مسير بينالمللي همچنان برقرار است؛ رييس سازمان هواپيمايي نيز تأكيد دارد كه تحريمها نميتوانند چرخه پروازهاي ايران را متوقف كنند. اما پشت اين اطمينانبخشي يك پرسش جدي وجود دارد: آيا ادامه پروازها به معناي بياثر بودن تحريمهاست، يا هزينه اصلي تحريم در جايي پنهانتر، يعني تأمين قطعات، تعمير و نگهداري، قيمت بليت، ظرفيت ناوگان و ريسكهاي آينده خود را نشان خواهد داد؟
تحريمهاي جديد امريكا عليه صنعت هوانوردي ايران در شرايطي اجرايي شده كه ۲۷ شركت هواپيمايي ايراني در فهرست تحريمها قرار گرفتهاند و همزمان چند شركت و واسطه خارجي نيز به اتهام همكاري با صنعت هوانوردي ايران، خريد هواپيما و انتقال قطعات و تجهيزات هدف تحريم قرار گرفتهاند. با اين حال، برخلاف نگرانيهايي كه بلافاصله پس از اعلام اين تحريمها درباره احتمال توقف يا كاهش پروازهاي خارجي مطرح شد، مقامهاي مسوول در ايران ميگويند عمليات پروازي همچنان طبق برنامه ادامه دارد.رامين كاشفآذر، مديرعامل شركت شهر فرودگاهي حضرت امام خميني (ره)، درباره وضعيت پروازها پس از اعمال تحريمهاي امريكا عليه ۲۷ شركت هواپيمايي ايراني گفت: تاكنون هيچيك از شركتهاي هواپيمايي يا كشورهاي طرف پرواز، مكاتبه يا تماسي درباره لغو پروازها نداشتهاند. او افزود: تاكنون هيچ درخواستي براي كنسلي پروازها ارايه نشده و در حال حاضر موردي از لغو پرواز به دليل اين تحريمها نداريم. اين اظهارات در كنار سخنان رييس سازمان هواپيمايي كشوري، تصويري از يك صنعت ارايه ميكند كه دستكم در كوتاهمدت قصد ندارد تحت تأثير تحريمهاي جديد، برنامه پروازي خود را تغيير دهد.
بيش از ۴۰ مسير همچنان برقرار است
مديرعامل فرودگاه امام خميني درباره وضعيت شبكه پروازي كشور نيز اعلام كرد: در حال حاضر تعداد قابل توجهي مسير پروازي داريم و بيش از ۴۰ مسير به مقاصد مختلف برقرار است؛ در حال حاضر به كشورهاي همسايه، هند، چين، تايلند، كشورهاي حوزه CIS و قفقاز مسير پروازي داريم و همچنان نيز برقرار هستند. به گزارش ايسنا، كاشفآذر تأكيد كرد: در حال حاضر پروازها در مسيرهاي موجود طبق برنامه در حال انجام است و تاكنون موردي از توقف پروازها به دليل تحريمهاي جديد اعلام نشده است. اين آمار و اظهارات براي مسافران بينالمللي خبر مهمي است. در واقع، برخلاف برخي سناريوهاي بدبينانه، تحريم ۲۷ شركت هواپيمايي به توقف فوري شبكه پروازي كشور منجر نشده است. اما نكتهاي كه در تحليل اين موضوع نبايد ناديده گرفته شود اين است كه تحريمها لزوماً با لغو پرواز آغاز نميشوند. ممكن است يك شركت هواپيمايي همچنان طبق برنامه پرواز كند، اما همزمان هزينه تهيه قطعه، تعمير هواپيما، بيمه، خدمات فني، تأمين مالي و حتي انتقال پول براي آن افزايش پيدا كند. ممكن است امروز پرواز لغو نشود، اما چند ماه بعد به دليل كاهش تعداد هواپيماهاي آماده به خدمت، برنامه پروازي تحت فشار قرار گيرد.
تحريمها «چرخه پروازهاي كشور» را متوقف نميكنند
ابوذر شيرودي، رييس سازمان هواپيمايي كشوري، هم در واكنش به تحريم ۲۷ شركت هواپيمايي جمهوري اسلامي ايران گفت: تحريمهاي جديد امريكا عليه شركتهاي هواپيمايي ايران، ادامه يك سياست شكستخورده است. اين تحريمها اگرچه ممكن است هزينه فعاليت و تأمين برخي نيازهاي صنعت را افزايش دهد، اما تاكنون نتوانسته و امروز نيز نخواهد توانست چرخه پروازهاي كشور را متوقف كند. شيرودي همچنين گفت: صنعت هوانوردي ايران سالهاست با محدوديت در خريد هواپيما و قطعات، خدمات فني، بانكي، بيمهاي و تعمير و نگهداري مواجه است، اما با وجود همه اين فشارها، آسمان ايران متوقف نشده و نخواهد شد.
نبايد اجازه داد جنگ رواني جاي واقعيتهاي عملياتي را بگيرد
رييس سازمان هواپيمايي كشوري با بيان اينكه اعلام تحريم به معناي توقف هواپيماها يا تعطيلي شركتهاي هواپيمايي نيست، گفت: نبايد اجازه داد جنگ رواني و تيترهاي اغراقآميز جاي واقعيتهاي عملياتي صنعت هوانوردي را بگيرد. تحريمها ممكن است هزينه فعاليت را افزايش دهند، اما توان توقف صنعت هوانوردي ايران را ندارند. اين بخش از اظهارات شيرودي اهميت زيادي دارد، اما خود «واقعيت عملياتي» نيز بايد دقيق تعريف شود. واقعيت عملياتي فقط اين نيست كه هواپيما امروز از باند بلند ميشود يا پرواز فردا لغو نشده است. تعداد هواپيماهاي فعال، تعداد هواپيماهاي زمينگير، مدت زمان تعميرات، دسترسي به قطعات، هزينه تعمير و نگهداري، سن ناوگان، تعداد پروازهاي انجامشده و ظرفيت واقعي شركتها نيز بخشي از واقعيت عملياتي هستند. به همين دليل، ادامه پروازها را بايد نشانه تابآوري دانست، نه لزوماً نشانه بياثر بودن تحريم.
تحريم هوانوردي فشار مستقيم يا غيرمستقيم بر مردم؟
شيرودي با اشاره به آثار تحريم بر زندگي مردم گفت: هوانوردي صرفاً يك صنعت اقتصادي نيست، بلكه بخشي از زيرساخت حياتي كشور و وسيله جابهجايي ميليونها مسافر، خانواده، بيمار، دانشجو و فعال اقتصادي است.
او در ادامه تأكيد كرد: بنابراين، هدف قرار دادن شركتهاي هواپيمايي ايران، در عمل محدود كردن دسترسي مردم به خدمات حملونقل هوايي است و هزينه آن را بيش از همه مردم عادي، بيماران، خانوادهها و فعالان اقتصادي پرداخت ميكنند. اين بخش از اظهارات رييس سازمان هواپيمايي را ميتوان نقطه اتصال تحريم با زندگي روزمره مردم دانست. حتي اگر هيچ پروازي لغو نشود، تحريم ميتواند هزينه عملياتي شركتها را بالا ببرد. شركت هواپيمايي نيز در نهايت يا بايد اين هزينه را از منابع خود پرداخت كند يا بخشي از آن را از طريق افزايش قيمت بليت، كاهش ظرفيت يا محدود كردن برخي مسيرها جبران كند. در چنين شرايطي، ممكن است اثر تحريم در تابلوي فرودگاه به شكل «لغو پرواز» ديده نشود، بلكه مسافر آن را در قيمت بليت، كاهش انتخاب مسير يا محدود شدن ظرفيت پرواز احساس كند.
تحريم ميتواند بر ايمني اثر بگذارد
در اين ميان انجمن شركتهاي هواپيمايي ايران در واكنش به تحريمهاي جديد، هشدار مهمتري داده است.
اين انجمن اعلام كرد: هوانوردي غيرنظامي، پيش از آنكه موضوعي سياسي يا اقتصادي باشد، بخشي از زيرساخت حياتي زندگي مردم و يكي از مهمترين ابزارهاي ارتباط ميان ملتهاست. در ادامه اين بيانيه آمده است كه ميليونها مسافر ايراني و خارجي براي سفر، درمان، تحصيل، تجارت، ديدار خانوادهها و برقراري ارتباط ميان كشورها به شبكه حملونقل هوايي وابستهاند. اين انجمن سپس تأكيد كرد: از اين رو هدف قراردادن شركتهاي هواپيمايي و زنجيره تأمين هوانوردي، صرفاً فشار بر يك مجموعه اقتصادي نيست بلكه ميتواند مستقيماً بر زندگي مردم، دسترسي آنان به حملونقل هوايي، استمرار خدمات و الزامات ايمني پرواز اثرگذار باشد. اين هشدار بايد جدي گرفته شود؛ زيرا مهمترين پيامد احتمالي محدوديت در تأمين قطعات، كاهش تعداد پروازها نيست، بلكه فشار بر فرآيند تعمير و نگهداري و افزايش هزينههاي آن است.
كنوانسيون شيكاگو؛ يك مطالبه بينالمللي
انجمن شركتهاي هواپيمايي ايران در اعتراض خود به كنوانسيون شيكاگو نيز استناد كرده و اعلام كرد: اصول و اهداف مندرج در كنوانسيون شيكاگو بر توسعه ايمن و منظم هوانوردي غيرنظامي، تأمين نياز مردم به حملونقل هوايي ايمن، منظم و اقتصادي و توسعه همكاري ميان كشورهاي عضو استوار است. اين انجمن همچنين گفت: ماده ۴۴ اين كنوانسيون نيز بر توسعه ايمن و منظم هوانوردي بينالمللي و فراهمكردن فرصت عادلانه براي بهرهبرداري از خدمات حملونقل هوايي بينالمللي تأكيد دارد. انجمن شركتهاي هواپيمايي همچنين هشدار داد: استمرار و تشديد محدوديتهايي كه دسترسي صنعت هوانوردي به تجهيزات، قطعات و خدمات فني مورد نياز را دشوار ميكند، ميتواند با اهداف بنيادين همكاري بينالمللي در حوزه هوانوردي و هدف اساسي كنوانسيون شيكاگو، يعني توسعه ايمن، منظم و عادلانه هوانوردي غيرنظامي، در تعارض قرار گيرد.
جايي كه هيچ شعاري نبايد جاي استاندارد را بگيرد
رييس سازمان هواپيمايي كشوري هم در اين باره تأكيد كرد: ايمني و امنيت پروازها خط قرمز سازمان هواپيمايي كشوري است. او همچنين گفت: استمرار پروازها صرفاً در چارچوب ضوابط فني و استانداردهاي ايمني انجام ميشود و هيچ ملاحظه اقتصادي يا عملياتي بر الزامات ايمني تقدم ندارد، اين دقيقاً همان نقطهاي است كه بايد جديترين نظارتها اعمال شود. اگر تحريم تأمين قطعات را دشوارتر ميكند، اگر هزينه تعميرات افزايش مييابد و اگر زمان دسترسي به خدمات فني طولانيتر ميشود، نبايد فشار براي حفظ برنامه پروازي به هيچ عنوان به كاهش استانداردهاي فني منجر شود. صنعت هوانوردي براي عبور از شرايط جديد، ناگزير است سه موضوع را همزمان مديريت كند: تداوم پروازها، تأمين قطعات و تجهيزات مورد نياز و حفظ استانداردهاي ايمني. اين سه موضوع به يكديگر وابستهاند و هرگونه فشار بر يكي از آنها ميتواند بر دو بخش ديگر نيز اثر بگذارد. در حال حاضر، بيش از ۴۰ مسير پروازي از فرودگاه امام خميني برقرار است و مقامهاي مسوول نيز از نبود درخواست براي لغو پروازها خبر ميدهند. اين واقعيتي مهم است كه نشان ميدهد تحريمهاي جديد دستكم در كوتاهمدت به توقف پروازها منجر نشدهاند.
تحريم ممكن است نتواند در كوتاهمدت هواپيماها را زمينگير كند، اما ميتواند روند تأمين قطعات، خدمات فني و منابع مالي را دشوارتر و در نتيجه هزينههاي فعاليت شركتهاي هواپيمايي را بيشتر كند. بنابراين، بخشي از آثار آن ممكن است نه در توقف فوري پروازها، بلكه بهتدريج در هزينهها، ظرفيت ناوگان و برنامهريزي شركتها نمايان شود. در نهايت، پرسش اصلي براي مسافران تنها اين نيست كه هواپيماها همچنان پرواز ميكنند يا نه؛ بلكه اين است كه اين روند با چه هزينهاي، با چه ظرفيتي و براي چه مدتي ميتواند ادامه پيدا كند و در تمام اين مسير، استانداردهاي ايمني چگونه حفظ خواهد شد.
