آينده اسپيس‌ايكس به موفقيت استارشيپ گره خورده است

سهام اسپيس‌ايكس از زمان عرضه اوليه سهام (IPO) در ماه ژوئن افت قابل‌توجهي را تجربه كرده است، اما براي آنكه ارزش‌گذاري بسيار بالاي اين شركت همچنان قابل دفاع باشد، ايلان ماسك بايد مجموعه‌اي از اهداف بلندپروازانه را محقق كند. به گزارش وال‌استريت ژورنال، تقريبا تمام چشم‌انداز آينده اسپيس‌ايكس به اين بستگي دارد كه بتواند محموله‌هاي بزرگ‌تر را ارزان‌تر از امروز به فضا بفرستد. تحقق اين هدف نيز مستقيما به موفقيت استارشيپ (Starship)، نسل جديد موشك‌هاي اين شركت كه قرار است جايگزين فالكون ۹ (Falcon 9) شود، بستگي دارد. به همين دليل اسپيس‌ايكس نمي‌تواند اشتباه‌ها و ناكامي‌هاي پي‌درپي در آزمايش‌هاي استارشيپ را تحمل كند. فالكون ۹ بيش از ۱۵ سال است كه ماموريت‌هاي فضايي را انجام مي‌دهد و هر سال تعداد پرتاب‌هاي آن افزايش يافته است. اين شركت تنها در سال گذشته ۱۶۵ پرتاب فالكون ۹ انجام داد؛ يعني تقريبا هر دو روز يك پرتاب. اما با توسعه اقتصاد فضايي، ظرفيت حمل حدود ۲۳ تن اين موشك براي مدار پايين زمين ديگر پاسخگوي نيازهاي آينده نيست و افزايش اين ظرفيت به يكي از اولويت‌هاي اصلي اسپيس‌ايكس تبديل شده است. يكي از دلايل اين تغيير، امكان ارسال ماهواره‌هاي بزرگ‌تر به مدار است. هرچه ماهواره بزرگ‌تر باشد، معمولاً قابليت‌هاي بيشتري نيز دراختيار خواهد داشت. اما اهميت افزايش ظرفيت فقط به اندازه ماهواره‌ها محدود نمي‌شود. ظرفيت بيشتر در كنار قابليت استفاده مجدد از موشك‌ها، هزينه پرتاب به ازاي هر كيلوگرم بار را به‌شدت كاهش مي‌دهد. اين كاهش هزينه باعث مي‌شود پروژه‌هاي بسيار بيشتري از نظر اقتصادي امكان‌پذير شوند و مزيت رقابتي اسپيس‌ايكس نسبت به ديگر شركت‌هاي فضايي بيش از پيش افزايش يابد. ماسك در تماس خود با تحليلگران تصويري اميدواركننده از روند توسعه استارشيپ ارايه كرد. او گفت پرواز بعدي اين موشك براي اواخر همين ماه برنامه‌ريزي شده و حتي مدعي شد كه احتمال دارد يك سال ديگر اسپيس‌ايكس بتواند روزانه يك پرتاب استارشيپ انجام دهد. با اين حال، پيش‌بيني موفقيت استارشيپ چندان ساده نيست. اسپيس‌ايكس طي سال‌هاي گذشته با فالكون ۹ صدها پرتاب موفق انجام داده و تنها تعداد محدودي شكست كامل را تجربه كرده است؛ اما روند آزمايش‌هاي استارشيپ بسيار پرنوسان‌تر بوده است. از ميان ۱۳ پرتاب اين موشك، پنج ماموريت يا با شكست روبه‌رو شده‌اند يا مشكلات جدي در طول پرواز داشته‌اند؛ آماري كه حتي از مجموع شكست‌هاي فالكون ۹ نيز بيشتر است. استارشيپ قادر است حدود ۱۰۰ تن محموله را به مدار پايين زمين منتقل كند؛ ظرفيتي كه تقريباً چهار برابر فالكون ۹ است. اين توان حمل بالا براي اسپيس‌ايكس اهميت حياتي دارد، زيرا امكان ارسال نسل جديد ماهواره‌هاي استارلينك (Starlink) را فراهم مي‌كند؛ ماهواره‌هايي كه قرار است سرعت و پوشش اينترنت ماهواره‌اي اين شركت را افزايش دهند. استارلينك اكنون مهم‌ترين منبع درآمد اسپيس‌ايكس محسوب مي‌شود. اين شركت روز سه‌شنبه اعلام كرد درآمد سه‌ماهه دوم استارلينك به ۴.۲۹ ميليارد دلار رسيده كه نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۶۶درصد رشد داشته است. اما نقش استارشيپ به توسعه اينترنت ماهواره‌اي محدود نمي‌شود. اين موشك قرار است ستون اصلي برنامه جاه‌طلبانه اسپيس‌ايكس براي استقرار يك ميليون ماهواره ويژه پردازش هوش مصنوعي در مدار طي چند سال آينده باشد. چشم‌انداز اسپيس‌ايكس، جهاني است كه بخش بزرگي از مدل‌هاي هوش مصنوعي از فضا خدمات ارايه مي‌كنند. در اين سناريو، داده‌ها از طريق فناوري‌هايي مانند ارتباطات ليزري ميان ماهواره‌ها جابه‌جا مي‌شوند و كاربران تقريباً به‌صورت لحظه‌اي پاسخ درخواست‌هاي خود را دريافت خواهند كرد. اما تحقق چنين ايده‌اي بدون كاهش چشمگير هزينه‌هاي پرتاب ممكن نيست؛ زيرا تجهيزات پردازشي وزن بسيار زيادي دارند. تحليلگران موسسه موفت‌ناتانسون 

(MoffettNathanson) در گزارشي برآورد كرده‌اند كه براي انتقال تنها يك گيگاوات توان پردازشي به فضا، ظرفيتي معادل يك مركز داده بزرگ هوش مصنوعي روي زمين، حدود ۱۴۳ پرتاب استارشيپ لازم خواهد بود. اسپيس‌ايكس براي كاهش اين هزينه‌ها روي قابليت استفاده مجدد كامل استارشيپ حساب باز كرده است. برخلاف فالكون ۹ كه تنها بوستر آن دوباره استفاده مي‌شود، در استارشيپ هم بوستر و هم مرحله دوم موشك قرار است پس از هر ماموريت به سكوي پرتاب بازگردند و دوباره مورد استفاده قرار گيرند. تحليلگران موسسه اوركور آي‌اس‌آي 

(Evercore ISI) برآورد كرده‌اند كه هزينه ارسال هر كيلوگرم بار به مدار با فالكون ۹ حدود ۲۷۰۰ دلار است، درحالي كه استارشيپ مي‌تواند اين رقم را به حدود ۱۸۵ دلار كاهش دهد. همين موضوع باعث شده موفقيت استارشيپ براي توجيه ارزش بازار اسپيس‌ايكس كاملاً حياتي باشد. با وجود آنكه ارزش سهام اين شركت از پايان نخستين روز معاملات خود تاكنون حدود ۲۲درصد كاهش يافته، اسپيس‌ايكس همچنان با ارزشي معادل حدود ۲۸ برابر درآمدهاي آينده معامله مي‌شود؛ رقمي كه به‌مراتب بالاتر از غول‌هاي فناوري و چندين برابر ميانگين شاخص نزدك (Nasdaq) با نسبت حدود ۴.۵ برابر است. البته نشانه‌هايي از پيشرفت نيز ديده مي‌شود. اسپيس‌ايكس امسال دو پرتاب موفق استارشيپ به فضا انجام داده است، هرچند هنوز موفق نشده بوسترها را بازيابي و دوباره استفاده كند. علاوه بر اين، چندين پرتاب ديگر نيز تا پايان سال برنامه‌ريزي شده است. ماسك در گفت‌وگو با تحليلگران تأكيد كرد كه استارشيپ جهشي عظيم نسبت به فالكون ايجاد خواهد كرد. او گفت فالكون‌ها اكنون سالانه حدود ۲۵۰۰ تن بار را به مدار منتقل مي‌كنند، اما هدف اسپيس‌ايكس اين است كه با استارشيپ اين رقم به بيش از يك ميليون تن در سال برسد و درنهايت حتي به ۱۰ ميليون تن در سال افزايش يابد. اگر پيش‌بيني ماسك درباره شكل‌گيري يك رونق بزرگ در اقتصاد فضايي درست باشد، اسپيس‌ايكس ممكن است در آغاز دوره‌اي از رشدي بي‌سابقه قرار داشته باشد. اما تحقق اين آينده بيش از هر چيز به موفقيت استارشيپ وابسته است؛ موشكي كه اكنون نه‌تنها آينده ماموريت‌هاي فضايي، بلكه بخش بزرگي از ارزش‌گذاري اسپيس‌ايكس نيز بر دوش آن  قرار گرفته است.