دلالي پلتفرمها در بازار دارو؛ محدوديتها در توزيع منشأ رانت شده است
چند روز پيش بود كه معاون غذا و داروي دانشگاه علوم پزشكي شيراز اعلام كرد تا زمان ابلاغ ضوابط فني، همكاري داروخانهها با سكوهاي اينترنتي حمل دارو مجاز نيست.
چند روز پيش بود كه معاون غذا و داروي دانشگاه علوم پزشكي شيراز اعلام كرد تا زمان ابلاغ ضوابط فني، همكاري داروخانهها با سكوهاي اينترنتي حمل دارو مجاز نيست. موضوعي كه البته تازگي ندارد، ارديبهشت ماه سال گذشته هم «مهدي پيرصالحي» رييس سازمان غذا و دارو، در نامهاي به معاونان غذا و داروي دانشگاههاي علوم پزشكي كشور، در ابلاغيهاي بر ممنوعيت همكاري تمام داروخانهها با سكوها و پلتفرمها در زمينه فروش اينترنتي دارو تا زمان ابلاغ ضابطه مربوطه از سوي سازمان غذا و دارو تاكيد كرد. رويكردي كه موافقان و مخالفاني دارد.
سلامت مردم دستمايه منفعتطلبي نيست
«هادي اخوتپور» رييس شوراي عالي داروخانهها و نماينده داروسازان در سازمان نظام پزشكي لاهيجان در گفتوگو با ايلنا اين تصميم را مورد آسيبشناسي قرار داد. اخوتپور ميگويد: يكي از مهمترين دغدغههاي ما در اين زمينه مربوط به چالش هزينهها است يعني پلتفرمهايي كه دست به فروش دارو ميزنند به صورت درصدي و پورسانتي فعاليت ميكنند. اين موضوع يك چالش هزينهاي ايجاد ميكند به اين معنا كه هزينهاي اضافي را بر بيمار وارد ميكند. به عنوان مثال درباره داروهاي تخصصي كه قيمت كمي هم ندارند، اين موضوع باعث افزايش قيمت ميشود و در نهايت شرايط به سمت بروز تخلف پيش ميرود. او در ادامه توضيح ميدهد: تصور عمده مردم اين است كه هر آنچه كمياب شود، گران هم ميشود، اما در حوزه دارو و سلامت مردم نبايد عرضه و تقاضا منجر به افزايش قيمت شود. علت اينكه دارو در اختيار داروخانهها قرار ميگيرد هم همين موضوع است، يعني داروخانه نميتواند براي كسب درآمد بيشتر از كمياب شدن دارو سوءاستفاده كند. در نتيجه بيمار اطمينان خاطر دارد كه كمياب شدن دارو و نياز شديد او باعث افزايش قيمت نميشود. رييس شوراي عالي داروخانهها به وضعيت بهم ريخته بازار دارو و كمياب شدن برخي اقلام دارويي هم اشاره ميكند: علت جذاب شدن پلتفرمها براي خريد و فروش دارو هم دقيقا همين مساله است. به اين معنا كه پلتفرمها به شيوه دلالي عمل ميكنند و داروي كميابي را كه بيماران به سختي ميتوانند پيدا كنند، به راحتي از يك داروخانه پيدا ميكنند و با قيمت بالاتر ميخرند. در اين بين همه هم راضي هستند، فروشنده يا داروخانهدار، با سوءاستفاده از نياز مردم دارو را گرانتر از قيمت واقعي آن ميفروشد و سود ميبرد، بيمار مستأصل هم با پرداخت پول بيشتر به داروي مورد نياز خود ميرسد. اين در حالي است كه قانون جلوي اين گونه كسب منافع را گرفته است.
خطر گسترش اقدامات پلتفرمها بدون رعايت ضوابط
اخوتپور تاكيد ميكند كه قانون دارو را در سيستمي با عنوان «چرخه توزيعِ سالم دارو» تعريف كرده است، سيستمي كه به گفته او اگر بهم بخورد، چالشهاي بسيار بدي را متوجه بيمار و چرحه توزيع دارو ميكند: وقتي سود كار خود را در درصدي از كالايي تعريف كنيد كه آن را حمل و نقل ميكنيد، باعث طمع ميشود؛ موضوعي كه در حوزه دارو، درمان و سلامت بسيار خطرناك است. با ادامه اين روند ممكن است روزي شاهد ورود پلتفرمها به سيستم نسخهنويسي هم باشيم. پلتفرم ممكن است از پزشك بخواهد با گرفتن پورسانت اقدام به نوشتن داروي گرانتر كند، هم خودش سود ببرد و هم مسوولان پلتفرم.
ضرورت عدم دسترسي پلتفرمها به اطلاعات بيمار
رييس شوراي عالي داروخانهها اين را هم ميگويد كه برخي مخالفت با فرآيند خريد و فروش آنلاين اقلام دارويي را به منزله مخالفت با تكنولوژي قلمداد ميكند. درحالي كه چنين نيست. ما موارد تخلف را ديدهايم و درباره اين موارد آگاهي داريم. موازين قانوني و اخلاقي تاكيد دارند كه نبايد با سلامت مردم معامله كرد و به دنبال چنين كسب و كارهايي بود. اين شيوه از توزيع دارو قطعا به اتفاقات بدي منجر ميشود. او راهحل اين مساله را فقدان دسترسي پلتفرمها به قيمت و محتواي داروي ارسالي ميداند: در چنين وضعيتي پلتفرم تنها يك حملكننده است كه دارو را محل مورد تاييد مانند مطب يا داروخانه به دست بيمار ميرساند، آنهم بيماري كه ناتوان است. زيرا حضور بيمار در داروخانه و پرسش و پاسخي كه در صورت لزوم ميان او و مسوولان داروخانه شكل ميگيرد، در بسياري موارد جلوي اشتباهاتي را گرفته است. مثلا گاهي پزشك، اسم دارو را اشتباه در سيستم ميزند اما وقتي در داروخانه با بيمار صحبت ميشود، اشتباه مشخص و رفع ميشود. اين درحالي است كه فروش غيرمستقيم دارو مانع از ارتباط مستقيم ميان داروخانه و بيمار ميشود، در نتيجه اگر اشتباهي هم بروز كند، متوجه آن نخواهيم شد.
مشكلات سيستم توزيع دارو در كشور
اخوتپور تاكيد ميكند كه سيستم توزيع دارو در كشور ما با محدوديت و مشكل مواجه است: متاسفانه در حال حاضر محدوديتهايي در توزيع دارو وجود دارد كه ايجاد رانت هم كرده است. به اين معنا كه بيمهها ميگويند برخي از داروهاي خاص را تنها در صورتي تحت پوشش قرار ميدهند كه برخي داروخانههاي خاص آن را ارائه دهند. اين محدوديت بايد برداشته شود. از سوي ديگر وقتي بيماري به داروخانه مراجعه ميكند و داروي خاص يا كمياب مورد نيازش را نمييابد، داروخانهدار بايد به سيستمي دسترسي داشته باشد كه با ثبت نسخه در آن، نسبت به آن داروي خاص اعلام نياز كند. سيستم هم به سرعت دارو را جستوجو كرده و بيابد تا داروخانه بتواند با اطمينان خاطر از بيمار بخواهد كه مثلا ۲ ساعت ديگر براي دريافت دارو مراجعه كند.
