پشت پرده آمارهاي متفاوت كمبود دارو
اختلاف آمارهاي اعلامشده درباره كمبود دارو در كشور، در حالي مطرح ميشود كه به گفته سخنگوي سازمان غذا و دارو، بيش از ۱۰۰ تعريف جهاني براي كمبود دارو وجود دارد و مسلما هر كاهش موجودي يا دشواري دسترسي دارويي، لزوما به معناي كمبود قطعي آن نيست؛ چراكه گاهي دارو در شبكه تأمين موجود است، اما موانع مالي يا اجرايي در مسير توزيع ميتواند دسترسي مراكز درماني و داروخانهها را تحت تاثير قرار دهد.
اختلاف آمارهاي اعلامشده درباره كمبود دارو در كشور، در حالي مطرح ميشود كه به گفته سخنگوي سازمان غذا و دارو، بيش از ۱۰۰ تعريف جهاني براي كمبود دارو وجود دارد و مسلما هر كاهش موجودي يا دشواري دسترسي دارويي، لزوما به معناي كمبود قطعي آن نيست؛ چراكه گاهي دارو در شبكه تأمين موجود است، اما موانع مالي يا اجرايي در مسير توزيع ميتواند دسترسي مراكز درماني و داروخانهها را تحت تاثير قرار دهد. دكتر محمد هاشمي به ايسنا گفت: كمبود دارو مفهومي چندبعدي است و ممكن است از منظر بيمار، پزشك، داروخانه، شركت پخش، بيمه و سياستگذار معاني متفاوتي داشته باشد. از نگاه بيمار، هرگاه داروي تجويزشده در زمان و مكان مورد نياز در دسترس نباشد، كمبود تجربه ميشود؛ حتي اگر همان دارو در انبار شركت پخش يا در بخش ديگري از شبكه توزيع موجود باشد. وي افزود: از منظر پزشك، ممكن است نبود يك داروي مشخص يا يك برند خاص، محدوديت در انتخاب درمان تلقي شود؛ درحالي كه از ديدگاه نظام تأمين، وجود داروي ژنريك يا جايگزين درماني معتبر ميتواند به معناي استمرار دسترسي به ماده موثره مورد نياز باشد. داروخانه نيز ممكن است به دليل محدوديت در تأمين از شركت پخش، با عدم دسترسي مواجه شود؛ درحالي كه اين وضعيت الزاماً به معناي كمبود سراسري دارو نيست. هاشمي با تشريح تعريف عملياتي سازمان غذا و دارو از كمبود دارويي گفت: در ارزيابي سازمان، كمبود زماني در كانون بررسي قرار ميگيرد كه موجودي يك دارو در سطح شركتهاي پخش به كمتر از نياز يك ماه برسد و همزمان گزارش كمبود آن از سوي دانشگاه علوم پزشكي مربوطه دريافت شده باشد. در اين بررسي، نام ژنريك و شكل دارويي فرآورده ملاك ارزيابي است و وضعيت موجودي، ميزان مصرف، برنامه توليد يا واردات و امكان تأمين جايگزين نيز مورد توجه قرار ميگيرد. سخنگوي سازمان غذا و دارو تأكيد كرد: قرار گرفتن يك دارو در محدوده كاهش ذخاير يا احتمال بروز اختلال در تأمين، با كمبود بالفعل يكسان نيست. همچنين نبود يك برند خاص، در شرايطي كه همان دارو با نام ژنريك يا از طريق فرآورده جايگزين معتبر در دسترس باشد، لزوما به معناي كمبود دارويي محسوب نميشود. بنابراين براي تحليل دقيق آمارها بايد ميان كمبود قطعي، كاهش موجودي، اقلام در معرض كمبود و دشواري دسترسي در برخي نقاط شبكه توزيع تفاوت قائل شد.