تعطيلي مرز سومار موقتي است تجارت ايران و عراق متوقف نميشود
جهانبخش سنجابي شيرازي در گفتوگو با ايلنا اظهار كرد: تعطيلي مرز سومار در شرايطي اتفاق افتاده كه پيش از اين نيز گذرگاه شيب عراق در مقابل مرز چذابه براي مدتي متوقف شده بود، اما پس از تكميل الزامات فني و اداري، فعاليت آن از سر گرفته شد. بنابراين بايد ميان تصميمات مقطعي براي مديريت مسائل فني، امنيتي و اجرايي مرزها و سياستهاي بلندمدت براي محدودسازي تجارت ايران و عراق تفاوت قائل شد.
جهانبخش سنجابي شيرازي در گفتوگو با ايلنا اظهار كرد: تعطيلي مرز سومار در شرايطي اتفاق افتاده كه پيش از اين نيز گذرگاه شيب عراق در مقابل مرز چذابه براي مدتي متوقف شده بود، اما پس از تكميل الزامات فني و اداري، فعاليت آن از سر گرفته شد. بنابراين بايد ميان تصميمات مقطعي براي مديريت مسائل فني، امنيتي و اجرايي مرزها و سياستهاي بلندمدت براي محدودسازي تجارت ايران و عراق تفاوت قائل شد. وي با بيان اينكه تعطيلي هر گذرگاه مرزي ميتواند بر حملونقل، زمان تحويل كالا و هزينههاي تجاري تأثير بگذارد، گفت: برآورد اوليه نشان ميدهد در هفته نخست تعطيلي سومار، ممكن است بخشي از تجارت مرتبط با اين مسير با كاهش يا اختلال ۵ تا ۱۰ درصدي مواجه شود. با اين حال، تجارت ايران و عراق تنها به يك گذرگاه وابسته نيست و مسيرهاي جايگزيني مانند مهران و خسروي ميتوانند بخشي از محمولهها را منتقل كنند.
به گفته سنجابي شيرازي، در صورت هماهنگي دستگاههاي گمركي، شركتهاي حملونقل و فعالان اقتصادي، بخش عمده اختلالات اوليه پس از حدود دو هفته جبران خواهد شد و جريان تجارت از مسيرهاي جايگزين به وضعيت متعارف بازميگردد. دبيركل اتاق مشترك بازرگاني ايران و عراق معتقد است سه عامل اساسي مانع تبديل محدوديتهاي مرزي به سياستي بلندمدت خواهد شد. نخست، وابستگي بازار عراق به كالاهاي ايراني است. بخش قابلتوجهي از كالاهاي مصرفي، مواد غذايي، مصالح ساختماني، محصولات صنعتي و مواد اوليه مورد نياز عراق از ايران تأمين ميشود. محدوديت گسترده واردات از ايران ميتواند موجب افزايش قيمتها، اختلال در زنجيره تأمين و كاهش قدرت خريد مصرفكنندگان عراقي شود. دوم، جايگاه كالاهاي ايراني در بازار عراق است. طي سالهاي گذشته، محصولات ايراني به دليل تناسب قيمت و كيفيت، دسترسي آسان، سرعت تأمين و شناخت مصرفكنندگان، جايگاه قابلتوجهي در بازار اين كشور پيدا كردهاند. بسياري از اين كالاها جايگزين فوري و همقيمت در بازارهاي ديگر ندارند؛ بنابراين حذف آنها ميتواند هزينههاي اقتصادي و اجتماعي قابلتوجهي براي عراق ايجاد كند. سومين عامل، گستردگي شبكه اشتغال و منافع اقتصادي در دو سوي مرز است. به گفته سنجابي شيرازي، حدود ۱۸ گذرگاه و مسير رسمي و فعال در ارتباط تجاري دو كشور مورد توجه فعالان اقتصادي قرار دارد و بيش از صد هزار نفر بهصورت مستقيم و غيرمستقيم از فعاليت اين شبكه منتفع ميشوند. رانندگان، شركتهاي حملونقل، كارگران، انبارداران، بازرگانان و ترخيصكاران از جمله گروههايي هستند كه معيشت آنها به فعاليت مرزها وابسته است. از اين رو، انسداد طولانيمدت مرزها ميتواند زندگي اقتصادي شمار زيادي از شهروندان دو كشور را تحت تأثير قرار دهد. سنجابي شيرازي همچنين با اشاره به فشارهاي سياسي و اقتصادي امريكا بر بغداد براي محدودسازي روابط تجاري با ايران گفت: ممكن است عراق در مقاطعي تحت تأثير اين فشارها تصميمات اجرايي و محدودكننده اتخاذ كند، اما تبديل اين اقدامات به سياستي پايدار با واقعيتهاي اقتصادي و نيازهاي بازار عراق سازگار نيست. وي در پايان تأكيد كرد فعالان اقتصادي ايران بايد از وابستگي به يك گذرگاه خاص پرهيز كنند و مسيرهاي جايگزين را در قراردادها و برنامههاي حملونقل خود در نظر بگيرند. همچنين دستگاههاي مسوول بايد با تسهيل انتقال محمولهها از مسيرهاي مهران و خسروي و تقويت ديپلماسي اقتصادي، از افزايش هزينهها و اختلال در تجارت جلوگيري كنند. به اعتقاد وي، تعطيلي موقت مرز سومار به معناي تغيير بنيادين در روابط اقتصادي ايران و عراق نيست و منافع متقابل دو كشور اجازه نخواهد داد تجارت مرزي براي مدت طولاني با انسداد گسترده مواجه شود.