چرايي عدم دسترسي برخي دانشآموزان به كتاب درسي؛ پاسخ سازمان پژوهش
با وجود توزيع بيش از ۹۹ درصد كتابهاي درسي چاپ شده در سال تحصيلي ۱۴۰6-۱۴۰۵، همچنان برخي خانوادهها از دريافتنكردن كتابهاي فرزندانشان گلايه دارند.
با وجود توزيع بيش از ۹۹ درصد كتابهاي درسي چاپ شده در سال تحصيلي ۱۴۰6-۱۴۰۵، همچنان برخي خانوادهها از دريافتنكردن كتابهاي فرزندانشان گلايه دارند. با گذشت دو ماه ابتدايي سال تحصيلي، در حالي كه انتظار ميرود دانشآموزان در كلاس درس از تمام منابع آموزشي خود برخوردار باشند، هنوز برخي خانوادهها براي تهيه كتابهاي درسي فرزندانشان با مشكل مواجهاند. تماسهاي خانوادهها و پيگيريهاي ميداني خبرنگار مهر نشان ميدهد مساله دريافت كتاب درسي براي تعدادي از دانشآموزان همچنان به پايان نرسيده و برخي والدين با وجود پرداخت هزينه كتاب به مدرسه، ناچارند براي دريافت آن پيگيريهاي متعددي انجام دهند. اين در حالي است كه بر اساس آخرين آمار اعلامشده از سوي سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي، در سال تحصيلي ۱۴۰6-۱۴۰5 تعداد ۹۳۶ عنوان كتاب درسي با شمارگان ۱۶۴ ميليون جلد به چاپ رسيده و بيش از ۹۹ درصد كتابهاي چاپشده ميان دانشآموزان توزيع شده است. اين آمار در نگاه اول از تكميل تقريبا كامل فرآيند توزيع حكايت دارد، اما گزارشهاي ميداني و تماسهاي خانوادهها نشان ميدهد ميان آمار كلان توزيع و تجربه برخي دانشآموزان در دريافت كتاب، همچنان فاصلهاي وجود دارد؛ فاصلهاي كه ضرورت بررسي دقيق علت آن را دوچندان ميكند.
پاسخ سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي به گلايه خانوادهها از نرسيدن كتاب
در همين راستا، خبرنگار مهر موضوع را از سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي پيگيري كرد و مسوولان اين سازمان در پاسخ اعلام كردند: فرآيند توزيع كتابهاي درسي بر اساس فهرست دانشآموزان ثبتشده در سامانههاي مربوطه به پايان رسيده و اكنون مرحله توزيع عمومي كتابها بسته شده است. به گفته مسوولان سازمان، در حال حاضر چاپ كتابهاي تكنسخهاي در دستور كار قرار دارد؛ كتابهايي كه براي دانشآموزاني چاپ ميشوند كه نسخه دريافتي خود را گم كردهاند يا به دلايل ديگري به نسخه جايگزين نياز دارند. همچنين بر اساس توضيحات ارايه شده، تاكنون گزارش مشخص و مستقيم مبني بر باقيماندن دانشآموزي بدون كتاب درسي به اين سازمان ارايه نشده است.
چرا برخي دانشآموزان هنوز كتاب ندارند
بر اساس توضيحات سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي، براي مواردي كه دانشآموزان همچنان كتابهاي درسي خود را دريافت نكردهاند، دو علت اصلي مطرح است. نخست، تأخير در ثبتنام تحصيلي و ثبت سفارش كتاب است. در مواردي كه ثبتنام دانشآموز با تأخير انجام ميشود، فرايند سفارش و چاپ كتاب نيز به همان نسبت عقب ميافتد. از آنجا كه چاپ و آمادهسازي كتابهاي درسي فرآيندي زمانبر است، طبيعي است دانشآموزاني كه ديرتر در سامانه ثبت شدهاند، كتابهاي خود را با فاصله زماني بيشتري دريافت كنند. دومين مساله به برخي مدارس غيردولتي فاقد مجوز بازميگردد. بر اساس توضيحات ارايه شده در پيگيري خبرنگار مهر، اسامي دانشآموزان اين مدارس به دليل نداشتن مجوز فعاليت، در فهرست رسمي سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي ثبت نشده است؛ بنابراين كتابي نيز بر اساس آمار رسمي براي اين دانشآموزان در چرخه توزيع پيشبيني نشده است. نكته قابل تأمل اينجا است كه برخي خانوادهها در تماس با خبرنگار مهر عنوان ميكنند فرزندانشان از ارديبهشتماه در مدرسه ثبتنام شدهاند و حتي هزينه كتابهاي درسي را نيز به مدرسه پرداخت كردهاند، اما با گذشت زمان همچنان كتابي دريافت نكردهاند. برخي از اين والدين ميگويند هنگام مراجعه به مدرسه، مسوولان آموزشي صرفاً اعلام ميكنند كه وزارت آموزشوپرورش كتابهاي درسي را در اختيار مدرسه قرار نداده است؛ در حالي كه بنا بر توضيحات سازمان پژوهش، در برخي از اين موارد مساله اصلي نه كمبود كتاب يا نرسيدن محمولههاي آموزشي، بلكه نداشتن مجوز فعاليت مدرسه و ثبتنشدن اسامي دانشآموزان در فهرست رسمي است. به اين ترتيب، خانوادهاي كه تصور ميكند هزينه كتاب را پرداخت كرده و ثبتنام فرزندش نيز از مدتها قبل انجام شده است، ممكن است از علت اصلي دريافتنكردن كتاب بياطلاع بماند و پيگيري خود را متوجه دستگاهي كند كه اساساً نام فرزندش در فهرست سفارشهاي آن ثبت نشده است.
پايان ماجرا؛ آمار توزيع كافي نيست دانشآموز بايد كتاب داشته باشد
توزيع بيش از ۹۹ درصد كتابهاي چاپشده، بيترديد نشاندهنده گستردگي عمليات توليد و توزيع منابع آموزشي در كشور است، اما تحقق كامل هدف اين فرايند را نميتوان صرفاً با درصد كتابهاي توزيعشده سنجيد. معيار نهايي موفقيت، رسيدن كتاب به دست تكتك دانشآموزاني است كه بايد از آن استفاده كنند. از سوي ديگر، خانوادهها نبايد هزينه ضعف اطلاعرساني يا تخلف احتمالي مدارس را با سردرگمي و پيگيريهاي طولاني بپردازند. مدرسهاي كه از خانواده وجه ثبتنام و هزينه كتاب دريافت ميكند، بايد درباره وضعيت مجوز فعاليت خود و امكان ثبت سفارش كتاب براي دانشآموزان نيز شفافسازي كند؛ نه اينكه تمام مسووليت را به گردن وزارت آموزشوپرورش بيندازد. اكنون كه سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي از پايان توزيع بر اساس فهرستهاي ثبتشده و آغاز چاپ كتابهاي تكنسخهاي خبر ميدهد، ضروري است موارد باقيمانده نيز بهصورت موردي بررسي شود تا هيچ دانشآموزي به دليل تأخير در ثبت سفارش، مشكلات اداري مدرسه يا نداشتن مجوز فعاليت يك واحد آموزشي، از دسترسي به كتاب درسي محروم نماند. در نهايت، بستهشدن آمار توزيع كتابها نبايد به معناي بستهشدن پرونده دانشآموزاني باشد كه هنوز كتابي روي ميز تحصيلشان ندارند؛ چراكه پايان فرايند اداري توزيع، لزوماً به معناي پايان دغدغه خانوادهها نيست.