تهران بر اصول خود ايستاده، واشنگتن با بن‌بست تصميم‌گيري روبروست
تلاش‌هاي ديپلماتيك براي پايان دادن به تنش و جنگ ميان ايران و امريكا همچنان از مسير ميانجي‌ها ادامه دارد؛ با اين حال، نشانه‌اي از آغاز مذاكرات مستقيم يا دستيابي به توافقي قطعي ديده نمي‌شود. قطر و پاكستان در هفته‌هاي اخير نقش فعالي در انتقال پيام‌ها ميان دو طرف داشته‌اند و تهران نيز طرحي را براي بازگشايي تنگه هرمز و فراهم كردن زمينه ازسرگيري گفت‌وگوها روي ميز گذاشته است.
تلاش‌هاي ديپلماتيك براي پايان دادن به تنش و جنگ ميان ايران و امريكا همچنان از مسير ميانجي‌ها ادامه دارد؛ با اين حال، نشانه‌اي از آغاز مذاكرات مستقيم يا دستيابي به توافقي قطعي ديده نمي‌شود. قطر و پاكستان در هفته‌هاي اخير نقش فعالي در انتقال پيام‌ها ميان دو طرف داشته‌اند و تهران نيز طرحي را براي بازگشايي تنگه هرمز و فراهم كردن زمينه ازسرگيري گفت‌وگوها روي ميز گذاشته است. با وجود اين، اختلاف بر سر پيش‌شرط‌ها و ترتيب اجراي تعهدات، مسير رسيدن به توافق را دشوار كرده است.ايران تأكيد دارد كه بازگشت امنيت به تنگه هرمز و آغاز هر روند مذاكره‌اي بايد با اجراي مجموعه‌اي از شروط همراه باشد؛ شروطي كه از نگاه تهران به توقف جنگ، رفع محاصره دريايي، لغو تحريم‌ها و آزادسازي دارايي‌هاي مسدودشده مربوط مي‌شود. در مقابل، دولت امريكا بر اين موضع پافشاري مي‌كند كه موضوع هسته‌اي ايران بايد از همان ابتداي هر روند مذاكراتي مورد توجه قرار گيرد. همين اختلاف درباره نقطه شروع مذاكرات، اكنون به يكي از اصلي‌ترين موانع ديپلماسي تبديل شده است.در چنين شرايطي، اظهارات اخير مقام‌هاي ايراني دو پيام هم‌زمان دارد: تهران از مسير گفت‌وگو خارج نشده و براي رسيدن به راه‌حل سياسي اعلام آمادگي مي‌كند، اما حاضر نيست مذاكره را به معناي عقب‌نشيني از مطالبات خود يا پذيرش فشارهاي امريكا بداند. در سوي مقابل، واشنگتن با اين پرسش روبروست كه چگونه مي‌تواند هم خواسته‌هاي خود درباره پرونده هسته‌اي را در اولويت قرار دهد و هم به توافقي برسد كه به بحران تنگه هرمز و پيامدهاي اقتصادي و امنيتي جنگ پايان دهد.
ميانجي‌ها فعال‌اند، اما مذاكره مستقيم در كار نيست
آخرين تحولات نشان مي‌دهد كانال ارتباطي ميان تهران و واشنگتن همچنان فعال است، اما اين ارتباط از طريق واسطه‌ها انجام مي‌شود. قطر و پاكستان دو بازيگر اصلي اين روند هستند و مقام‌هاي ايراني نيز بارها از تماس مستمر با اين دو كشور خبر داده‌اند. سفر هيات‌هاي ديپلماتيك، انتقال پيام‌ها و رايزني درباره پيشنهادهاي دو طرف، بخشي از تلاش‌هايي است كه براي جلوگيري از بازگشت درگيري و يافتن راهي براي بازگشايي تنگه هرمز جريان دارد.عباس عراقچي، وزير امور خارجه ايران، اول نوامبر اعلام كرد رايزني‌ها با ميانجي‌هاي قطري درباره طرح دو روزه ايران ادامه دارد، اما هنوز نتيجه قطعي حاصل نشده است. او تأكيد كرد كه سفر هيات ايراني به قطر با هدف ادامه رايزني با ميانجي‌ها انجام شده و اساساً برنامه‌اي براي مذاكره مستقيم با طرف امريكايي در اين سفر وجود نداشته است. از نگاه وزير خارجه، دستيابي به نتيجه به پاسخ‌هايي بستگي دارد كه طرف مقابل به پرسش‌ها و مطالبات ايران ارايه مي‌كند.اسماعيل بقايي، سخنگوي وزارت امور خارجه نيز در نشست خبري ۱۸ آبان، ضمن تأييد تداوم ارتباطات، گفت ايران به‌طور مستمر با قطر و پاكستان در تماس است و از تلاش‌هاي اين دو كشور براي تسهيل روند ديپلماتيك قدرداني مي‌كند. او تأكيد كرد كه مبناي گفت‌وگوهاي غيرمستقيم تهران و واشنگتن همان طرحي است كه پيش‌تر از سوي ايران ارايه شده و همچنان روي ميز قرار دارد. بنابراين، آنچه در حال حاضر جريان دارد را نمي‌توان مذاكره مستقيم يا حتي يك فرايند رسمي و تثبيت‌شده براي توافق نهايي توصيف كرد. دو طرف از طريق ميانجي‌ها مواضع خود را منتقل مي‌كنند و درباره امكان اجراي پيشنهادها رايزني دارند، اما هنوز درباره چارچوب مشترك و ترتيب اقدامات به تفاهم نرسيده‌اند. گزارش‌هاي رسانه‌اي نيز از ادامه تلاش‌هاي قطر براي نزديك كردن مواضع دو طرف حكايت دارد؛ هرچند مقام‌هاي امريكايي از نبود چشم‌انداز روشن براي توافقي فوري سخن گفته‌اند.
طرح هفت‌شرطي ايران؛ بازگشايي تنگه در برابر تغيير رفتار امريكا
بخش مهمي از اختلافات كنوني به طرح ايران براي بازگشايي تنگه هرمز مربوط است. تهران اين طرح را ابتدا در قالب يك ابتكار هفت‌روزه مطرح كرد؛ پيشنهادي كه بر اساس آن، در صورت اجراي شروط ايران از سوي امريكا، امكان بازگشايي تنگه در روز ششم و آغاز مراحل بعدي گفت‌وگو فراهم مي‌شد. اين ابتكار سپس در نسخه‌اي فشرده‌تر به طرح دو روزه تبديل شد.بر اساس مواضع اعلام‌شده از سوي مقام‌هاي ايراني، اجراي اين طرح به اقداماتي از سوي واشنگتن وابسته است. گزارش‌هاي منتشرشده درباره هفت شرط ايران، مواردي مانند برقراري آتش‌بس در جبهه‌هاي منطقه‌اي، آزادسازي دارايي‌هاي مسدودشده ايران، لغو تحريم‌هاي بخش نفت، پايان دادن به محاصره دريايي، پرداخت غرامت جنگي، عقب‌نشيني نيروهاي امريكايي از مواضع پيراموني ايران و توقف تهديدها و مداخلات را دربرمي‌گيرد. البته فهرست تفصيلي اين شروط در گزارش‌هاي رسانه‌اي با صورت‌بندي‌هاي متفاوتي منتشر شده و تهران نيز همه جزييات مذاكرات و پيام‌هاي مبادله‌شده را به‌صورت عمومي تشريح نكرده است.موضع رسمي ايران اين است كه بازگشايي تنگه هرمز نمي‌تواند جدا از شرايط امنيتي و اقتصادي ايجادشده در پي جنگ بررسي شود. از نگاه تهران، نمي‌توان انتظار داشت ايران بدون دريافت تضمين درباره توقف اقدامات نظامي، رفع محاصره و كاهش فشارهاي اقتصادي، به وضعيت پيش از بحران بازگردد. به همين دليل، مقام‌هاي ايراني تأكيد مي‌كنند كه پيشنهاد تهران نه يك امتياز يك‌طرفه، بلكه چارچوبي براي بازگشت امنيت به منطقه و آغاز روندي مرحله‌بندي‌شده است.بقايي در نشست خبري اخير خود گفت طرح دو روزه ايران همچنان روي ميز است و در صورت اجراي مطالبات تهران، مي‌توان ظرف مدت كوتاهي امنيت را به تنگه هرمز بازگرداند. او با اشاره به اينكه كشتي‌هاي عبوري بايد براي حفظ ايمني با مراجع ذي‌ربط ايران هماهنگي كنند، مسووليت ناامني كنوني اين آبراه را متوجه اقدامات نظامي امريكا و اسراييل دانست. سخنگوي وزارت خارجه همچنين تصريح كرد كه تا زماني كه امريكا به اقدامات مداخله‌جويانه و غيرقانوني خود ادامه دهد، نمي‌توان انتظار بازگشت امنيت و ايمني به تنگه را داشت.
اختلاف اصلي؛ تهران از توقف جنگ مي‌گويد، واشنگتن پرونده هسته‌اي را پيش مي‌كشد
با وجود ادامه تبادل پيام‌ها، اختلاف اصلي دو طرف بر سر موضوعاتي است كه بايد در اولويت مذاكرات قرار گيرد. ايران مي‌خواهد ابتدا مساله جنگ، محاصره دريايي، تحريم‌ها و وضعيت تنگه هرمز تعيين تكليف شود و پس از اجراي تعهدات اوليه، درباره موضوعات ديگر گفت‌وگو صورت گيرد. در مقابل، امريكا معتقد است پرونده هسته‌اي ايران بايد از همان ابتداي روند مذاكرات در دستور كار قرار داشته باشد.
اين اختلاف صرفاً بر سر فهرست موضوعات نيست؛ بلكه به ترتيب اجراي تعهدات و ميزان اعتماد دو طرف به يكديگر بازمي‌گردد. تهران با استناد به تجربه مذاكرات پيشين و حملات نظامي در ميانه روندهاي ديپلماتيك، معتقد است ابتدا بايد نشانه‌هاي عملي از تغيير رفتار واشنگتن مشاهده شود. از نگاه ايران، آغاز گفت‌وگو درباره پرونده هسته‌اي بدون تعيين تكليف وضعيت جنگ و محاصره، به معناي بازگشت به مذاكراتي است كه مي‌تواند در شرايط فشار نظامي و اقتصادي ادامه پيدا كند.
واشنگتن اما مساله را به شكل ديگري مي‌بيند. مقام‌هاي امريكايي بر اين باورند كه هر توافقي براي پايان دادن به بحران بايد نگراني‌هاي مربوط به برنامه هسته‌اي ايران را نيز پوشش دهد. گزارش‌هاي منتشرشده از مواضع امريكا نشان مي‌دهد اين كشور خواهان تعيين تكليف موضوعاتي از جمله سطح فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران و امكان دسترسي بازرسان آژانس بين‌المللي انرژي اتمي است. در واقع، امريكا نمي‌خواهد توافقي درباره تنگه هرمز و توقف درگيري‌ها حاصل شود، اما پرونده هسته‌اي بدون چارچوب مشخص به مرحله بعد موكول بماند.
در همين زمينه، گزارش رويترز در پنجم نوامبر حاكي از آن بود كه ايران از طريق قطر پيشنهادي هسته‌اي نيز به امريكا منتقل كرده است؛ با اين حال، بررسي و گفت‌وگو درباره آن را به اجراي هفت مطالبه خود از سوي واشنگتن مشروط كرده است. بر اساس اين گزارش، امريكا در حال بررسي پيشنهاد ايران بوده، اما مقام‌هاي امريكايي همچنان تأكيد داشته‌اند كه موضوع هسته‌اي بايد در مذاكرات اوليه مطرح شود.
اين وضعيت نشان مي‌دهد تهران در عين حفظ موضع خود درباره اولويت اجراي شروط، در را به روي طرح موضوع هسته‌اي نبسته است. با اين حال، اختلاف بر سر زمان و چارچوب ورود به اين پرونده همچنان پابرجاست. از همين رو، حتي اگر دو طرف در اصل ادامه ارتباطات ديپلماتيك توافق داشته باشند، رسيدن به توافق عملي بدون حل مساله ترتيب تعهدات دشوار خواهد بود.
اظهارات پزشكيان؛ مذاكره با عزت،
نه بازگشت به وضعيت نه جنگ و نه صلح
در داخل ايران نيز اظهارات مسعود پزشكيان، رييس‌جمهوري، تصويري از رويكرد دولت به تحولات اخير ارايه مي‌دهد. پزشكيان روز ۱۸ آبان در مراسم هفتادودومين سالروز تأسيس شركت صنايع شير ايران، با اشاره به تحولات منطقه و آنچه توطئه‌هاي دشمنان براي ضربه زدن به ايران خواند، گفت مقام معظم رهبري دستور داده‌اند وضعيت نه جنگ و نه صلح پايان يابد.
او با تأكيد بر امكان حل‌وفصل مسائل از مسير ديپلماسي اظهار كرد: «ما مي‌توانيم با عزت گفت‌وگو كنيم و با عزت موضوع را تمام كنيم.» رييس‌جمهوري در ادامه گفت ايران اهل گفت‌وگو و مذاكره است و اگر امكان دستيابي به حقوق كشور از طريق مذاكره وجود داشته باشد، منطق حكم مي‌كند كه كشور خود را درگير جنگ نكند؛ اما در مقابل زور و قلدري نيز تسليم نخواهد شد.
پزشكيان با اشاره به سخنراني خود در مجمع عمومي سازمان ملل نيز بر آمادگي ايران براي گفت‌وگو بر اساس عدالت و در شرايط برابر تأكيد كرد. اين موضع را مي‌توان تلاشي براي تفكيك ميان اصل مذاكره و پذيرش خواسته‌هاي طرف مقابل دانست. دولت از يك‌سو اعلام مي‌كند كه ديپلماسي همچنان گزينه مطلوب براي حل بحران است و از سوي ديگر، تأكيد دارد كه مذاكره بايد بر مبناي احترام متقابل و حفظ حقوق ايران انجام شود.
اهميت اين اظهارات در آن است كه رييس‌جمهوري، پايان وضعيت نه جنگ و نه صلح را به معناي ضرورت تعيين تكليف شرايط موجود مي‌داند؛ وضعيتي كه نه به يك توافق پايدار منجر شده و نه امكان بازگشت كامل به شرايط عادي را فراهم كرده است. در چنين شرايطي، ادامه بلاتكليفي مي‌تواند هزينه‌هاي اقتصادي و اجتماعي جنگ را افزايش دهد و فضاي تصميم‌گيري در داخل كشور را نيز دشوارتر كند.
پزشكيان در بخش ديگري از سخنان خود، حل مشكلات كشور را به اصلاح عملكرد داخلي و افزايش ظرفيت توليد مرتبط دانست. او تأكيد كرد كه تاب‌آوري و استقلال كشور با افزايش توليد و تأمين نيازهاي داخلي تقويت مي‌شود و دولت موظف است براي رفع مشكلات مردم، به‌ويژه در حوزه تأمين غذا و دارو، تلاش كند. اين بخش از سخنان رييس‌جمهوري نشان مي‌دهد كه از نگاه دولت، مديريت پيامدهاي جنگ و تقويت توان داخلي، در كنار پيگيري مسير ديپلماسي قرار دارد.
بقايي: خواسته‌هاي ايران غيرمنطقي نيست؛ حمله در ميانه مذاكره غيرمنطقي بود
اظهارات سخنگوي وزارت خارجه در نشست خبري ۱۸ آبان، موضع رسمي تهران را درباره انتقادهاي امريكا روشن‌تر كرد. بقايي در واكنش به سخنان ماركو روبيو، وزير خارجه امريكا، كه خواسته‌هاي ايران را غيرقابل قبول و غيرمنطقي توصيف كرده بود، اين پرسش را مطرح كرد كه كدام‌يك از مطالبات ايران غيرمنطقي است: پايان دادن به تحريم‌هاي غيرقانوني، توقف محاصره دريايي يا متوقف شدن جنگ در همه ابعاد؟
او با اشاره به حمله امريكا به ايران در جريان مذاكرات، اين اقدام را غيرمنطقي و غيرقانوني توصيف كرد و گفت توافقي كه در قالب تفاهم اسلام‌آباد شكل گرفته بود، بيش از دو هفته دوام نياورد. از نگاه بقايي، مساله اصلي اين است كه امريكا بايد درباره تعهدات خود و اقداماتي كه به بي‌اعتمادي ميان دو طرف منجر شده، پاسخ‌گو باشد.
بقايي همچنين در واكنش به اظهارات روبيو درباره موكول نشدن مساله ايران به دولت بعدي امريكا، با لحني انتقادي پاسخ داد: «كدام دولت؟ باش تا صبح دولتت بدمد!» اين واكنش در كنار انتقادهاي ديگر سخنگوي وزارت خارجه، نشان مي‌دهد تهران تلاش دارد مسووليت بن‌بست كنوني را متوجه واشنگتن كند و تأكيد كند كه تصميم براي ادامه يا توقف مسير ديپلماسي در اختيار طرف امريكايي است.
سخنگوي وزارت خارجه همچنين به پيامدهاي جنگ براي افكار عمومي امريكا اشاره كرد و گفت مقام‌هاي اين كشور بايد پيام مردم خود را درك كنند. او مدعي شد مقاومت ايران مانع از آن شده است كه دولت امريكا بتواند جنگ را به عنوان يك پيروزي به افكار عمومي خود معرفي كند. بقايي با اشاره به تحولات سياسي داخلي امريكا، تأكيد كرد كه براي ايران تفاوتي ميان احزاب و جريان‌هاي سياسي اين كشور وجود ندارد و تهران در دهه‌هاي گذشته از هر دو طيف سياسي امريكا آسيب ديده است.
اين موضع از يك جهت نيز اهميت دارد: ايران تلاش مي‌كند اختلاف خود را با دولت امريكا صرفاً به اختلاف بر سر يك توافق محدود نكند، بلكه آن را در چارچوبي گسترده‌تر از تجربه بي‌اعتمادي، تحريم‌ها و اقدامات نظامي واشنگتن توضيح دهد. به همين دليل، حتي تغييرات در فضاي سياسي امريكا نيز به‌تنهايي براي تغيير نگاه تهران كافي نيست و آنچه اهميت دارد، تغيير عملي در سياست‌هاي دولت اين كشور عنوان مي‌شود.
امريكا در تنگناي انتخاب؛ توافق بدون پرونده هسته‌اي يا تداوم بحران؟
مجموع تحولات اخير نشان مي‌دهد دولت امريكا با يك مساله چندوجهي روبروست. از يك سو، واشنگتن مي‌خواهد پرونده هسته‌اي ايران را در مركز هر توافق احتمالي قرار دهد و از پذيرش توافقي كه صرفاً به بازگشايي تنگه هرمز و توقف درگيري‌ها محدود باشد، پرهيز مي‌كند. از سوي ديگر، ادامه بحران در تنگه هرمز و اختلال در جريان انرژي و تجارت جهاني، هزينه‌هاي اقتصادي و سياسي قابل توجهي ايجاد كرده است.
گزارش‌هاي اخير رسانه‌هاي بين‌المللي از افزايش تلاش ميانجي‌ها براي رسيدن به توافق حكايت دارد، اما هم‌زمان مقام‌هاي امريكايي درباره امكان دستيابي سريع به توافق ابراز ترديد كرده‌اند. رويترز در گزارش نهم نوامبر خود نوشت كه نخست‌وزير قطر قرار است با دونالد ترامپ در واشنگتن ديدار كند و تلاش‌هاي ديپلماتيك براي پايان دادن به جنگ شدت گرفته است؛ با اين حال، واشنگتن پيشنهاد اخير ايران را نپذيرفته و روبيو مفاد آن را غيرواقع‌بينانه توصيف كرده است. اين گزارش همچنين از نبود چشم‌انداز روشن براي دستيابي فوري به توافق خبر مي‌دهد.از منظر سياسي، دولت امريكا با دو مطالبه روبروست كه جمع كردن آنها در يك چارچوب واحد آسان نيست: از يك طرف بايد به بحران تنگه هرمز و پيامدهاي اقتصادي و امنيتي آن پاسخ دهد و از طرف ديگر مي‌خواهد توافقي به دست آورد كه پرونده هسته‌اي ايران را نيز تعيين تكليف كند. اگر واشنگتن بر ورود فوري به موضوع هسته‌اي پافشاري كند، احتمالاً با مقاومت ايران در برابر تغيير ترتيب مذاكرات مواجه خواهد شد. اگر هم براي حل بحران تنگه هرمز از اين شرط عقب‌نشيني كند، ممكن است از نگاه خود، بخشي از اهرم فشارش را از دست بدهد.به اين ترتيب، بن‌بست كنوني را مي‌توان بيش از آنكه ناشي از نبود كانال ارتباطي بدانيم، حاصل اختلاف بر سر ماهيت توافق و ترتيب اجراي تعهدات ارزيابي كنيم. ايران مي‌گويد ابتدا بايد شرايط جنگي و فشارهاي اقتصادي پايان يابد و سپس درباره پرونده‌هاي ديگر مذاكره شود؛ امريكا مي‌خواهد پرونده هسته‌اي از ابتدا در متن توافق قرار بگيرد. تا زماني كه يكي از دو طرف حاضر به تغيير اين اولويت‌بندي نباشد، فعاليت ميانجي‌ها به‌تنهايي نمي‌تواند تضمين‌كننده پيشرفت باشد.
منطقه و پرونده‌هاي باز؛ از غزه تا لبنان و عراق
تحولات منطقه‌اي نيز بر پيچيدگي مذاكرات ايران و امريكا افزوده است. تهران تأكيد دارد كه توقف درگيري‌ها نبايد تنها به يك جبهه محدود شود و وضعيت لبنان و ديگر عرصه‌هاي منطقه‌اي نيز بايد در هر توافقي مورد توجه قرار گيرد. بقايي در نشست خبري اخير خود با اشاره به ادامه حملات اسراييل در غزه و كرانه باختري، از اجرا نشدن كامل تفاهم شرم‌الشيخ انتقاد كرد و گفت از ۶۰۰ كاميوني كه قرار بود روزانه وارد غزه شوند، تنها حدود ۱۲۰ تا ۱۲۲ كاميون وارد مي‌شوند. او همچنين نسبت به افزايش حملات در جنوب لبنان ابراز نگراني كرد.
از نگاه تهران، ادامه درگيري‌ها در منطقه با ادعاي تلاش براي برقراري ثبات و امنيت سازگار نيست. به همين دليل، ايران توقف جنگ در همه ابعاد را يكي از پيش‌شرط‌هاي خود براي هر روند ديپلماتيك مي‌داند. اين رويكرد دامنه توافق احتمالي را از يك تفاهم دوجانبه درباره تنگه هرمز فراتر مي‌برد و به مجموعه‌اي از بحران‌هاي منطقه‌اي پيوند مي‌زند؛ موضوعي كه طبيعتاً دستيابي به توافق را دشوارتر مي‌كند.
در كنار اين مسائل، فشار امريكا بر روابط ايران با كشورهاي همسايه نيز يكي ديگر از موضوعات مورد اشاره بقايي بود. او در واكنش به گزارش‌هايي درباره محدوديت‌هاي اعمال‌شده بر گذرگاه‌هاي مرزي ايران و عراق، تأكيد كرد فشارهاي خارجي نبايد پيوندهاي ديرينه دو كشور را مخدوش كند. اين موضع نشان مي‌دهد تهران در كنار مسير مذاكره با واشنگتن، حفظ روابط منطقه‌اي و كاهش اثرگذاري فشارهاي امريكا بر همسايگان را نيز دنبال مي‌كند.
ديپلماسي باز است، اما تصميم نهايي هنوز گرفته نشده است
در مجموع، آخرين تحولات نشان مي‌دهد ايران و امريكا هنوز از مسير ديپلماسي خارج نشده‌اند، اما فاصله مواضع دو طرف همچنان قابل توجه است. تهران طرح خود را براي بازگشايي تنگه هرمز ارايه كرده، از طريق قطر و پاكستان پيام‌ها را مبادله مي‌كند و آمادگي خود را براي گفت‌وگو اعلام كرده است. در عين حال، بر اجراي شروطي تأكيد دارد كه آنها را لازمه پايان دادن به وضعيت جنگي و بازگشت امنيت مي‌داند.
واشنگتن نيز از ادامه تلاش‌هاي ديپلماتيك آگاه است، اما همچنان بر ضرورت طرح پرونده هسته‌اي در ابتداي مذاكرات پافشاري مي‌كند و پيشنهاد ايران را با شرايط فعلي نپذيرفته است. به همين دليل، نه مي‌توان از شكست كامل ديپلماسي سخن گفت و نه نشانه‌اي قطعي از نزديك بودن توافق وجود دارد.
اظهارات پزشكيان درباره ضرورت پايان دادن به وضعيت نه جنگ و نه صلح و تأكيد بقايي بر آمادگي ايران براي اجراي طرح دو روزه، نشان مي‌دهد تهران همچنان مسير سياسي را باز نگه داشته است. با اين حال، پيام اصلي مقام‌هاي ايراني اين است كه مذاكره بايد بر اساس اصول و حقوقي كه ايران مطرح مي‌كند پيش برود، نه بر مبناي پذيرش فشار و خواسته‌هاي يك‌طرفه.
اكنون بخش مهمي از مسووليت تعيين مسير آينده بر عهده واشنگتن است. امريكا بايد تصميم بگيرد آيا حاضر است ابتدا درباره توقف جنگ، محاصره و تحريم‌ها به تفاهم برسد و سپس پرونده هسته‌اي را در چارچوبي جداگانه يا مرحله بعد دنبال كند، يا همچنان بر ورود فوري به اين پرونده اصرار خواهد كرد. تا زماني كه پاسخ روشني به اين پرسش داده نشود، ميانجي‌ها همچنان پيام‌رسان خواهند بود، اما مسير توافق نهايي در ابهام باقي مي‌ماند.
