۵۵۰ كيلومتر لايروبي و ميلياردها تومان نياز زيرساختي پايتخت
در حالي كه شهرداري تهران از آماده‌باش ۱۰ هزار نيروي خدمات شهري، لايروبي ۵۵۰ كيلومتر كانال و بهسازي ۴۲ نقطه مستعد آب‌گرفتگي به عنوان نشانه‌هاي آمادگي پايتخت در برابر بارندگي‌هاي اخير ياد مي‌كند، شهروندان همچنان با آب‌گرفتگي‌هاي مقطعي، ترافيك و اختلال در تردد مواجه بوده‌اند؛ وضعيتي كه بار ديگر فاصله ميان برنامه‌هاي اعلام‌شده مديريت شهري و انتظارات عمومي از عملكرد آن را به بحث گذاشته است.
در حالي كه شهرداري تهران از آماده‌باش ۱۰ هزار نيروي خدمات شهري، لايروبي ۵۵۰ كيلومتر كانال و بهسازي ۴۲ نقطه مستعد آب‌گرفتگي به عنوان نشانه‌هاي آمادگي پايتخت در برابر بارندگي‌هاي اخير ياد مي‌كند، شهروندان همچنان با آب‌گرفتگي‌هاي مقطعي، ترافيك و اختلال در تردد مواجه بوده‌اند؛ وضعيتي كه بار ديگر فاصله ميان برنامه‌هاي اعلام‌شده مديريت شهري و انتظارات عمومي از عملكرد آن را به بحث گذاشته است. همزمان، عبدالمطهر محمدخاني سخنگوي شهرداري تهران در نشست خبري خود از برنامه احياي بوستان چيتگر، وضعيت كارگران خدمات شهري، تأخير در ترخيص اتوبوس‌ها، توسعه حمل‌ونقل عمومي و ضرورت ادامه طرح «تورم صفر» سخن گفت؛ مجموعه‌اي از موضوعات كه تصويري چندوجهي از اولويت‌ها، دستاوردها و چالش‌هاي مديريت شهري پايتخت ترسيم مي‌كند. به گفته او، ۱۰ هزار نيروي خدمات شهري در سه شيفت در مناطق مختلف تهران فعاليت داشتند و تمامي ايستگاه‌هاي آتش‌نشاني نيز به‌صورت ۲۴ ساعته در حالت آماده‌باش بودند. همچنين ۵۵۰ كيلومتر از كانال‌هاي اصلي و دفني شهر لايروبي شد و ۴۲ نقطه مستعد آب‌گرفتگي مورد شناسايي و بهسازي قرار گرفت. به گزارش مهر، محمدخاني با اشاره به دشواري برخي عمليات‌هاي عمراني گفت: كانال شهيد باكري در منطقه ۵ به دليل مشكلات فني، حدود ۱۵ سال لايروبي نشده بود و با وجود پيچيدگي‌هاي فني و اجرايي انتقال آب‌هاي زيرسطحي، اين مشكل برطرف شد. او همچنين از لايروبي و پاكسازي ۱۶۰ كيلومتر از شبكه روباز جمع‌آوري آب‌هاي سطحي و كانال‌هاي زيرسطحي خبر داد؛ كانال‌هايي كه به گفته وي، برخي از آنها تا عمق ۲۵ متري زمين امتداد دارند.
وقتي مبل و فرش راه آب را مي‌بندند
يكي از نكات قابل‌توجه اظهارات سخنگوي شهرداري، اشاره به نقش پسماندهاي حجيم در ايجاد آب‌گرفتگي معابر بود. محمدخاني گفت در جريان عمليات لايروبي، اقلامي مانند «پتو، پارچه، فرش و حتي مبل» از داخل كانال‌هاي جمع‌آوري آب‌هاي سطحي خارج شده‌اند. اين اظهارات نشان مي‌دهد كه مديريت آب‌هاي سطحي صرفاً به توسعه زيرساخت‌هاي عمراني و افزايش ظرفيت كانال‌ها محدود نيست و رفتار شهروندان و نحوه دفع پسماند نيز در عملكرد اين شبكه نقش دارد. شهرداري همچنين اعلام كرده است كه زباله‌هاي موجود در ۹۴۰ حوضچه زباله‌گير تخليه شده و بيش از يك ميليون متر طول از نهرهاي روبسته نيز لايروبي شده است. با اين حال، پرسش اصلي همچنان پابرجاست: آيا اقدامات پيشگيرانه توانسته‌اند سطح تاب‌آوري تهران را متناسب با شدت بارندگي‌ها افزايش دهند؟ محمدخاني با بيان اينكه در روزهاي اخير به اندازه نيمي از يك سال آبي تهران بارندگي ثبت شد»، پذيرفت كه با وجود اقدامات انجام‌شده، آب‌گرفتگي‌هاي مقطعي و مشكلاتي در سطح شهر رخ داده است. او در همين زمينه گفت: «با اين حال، آب‌گرفتگي‌هاي مقطعي و برخي مشكلات در سطح شهر رخ داد كه بابت آن از صبر و شكيبايي شهروندان تشكر مي‌كنيم. يكي از مهم‌ترين نكات مورد تأكيد سخنگوي شهرداري، وضعيت شبكه مترو در جريان بارندگي‌ها بود. او تصريح كرد: در هيچ يك از ايستگاه‌هاي مترو با مشكل آب‌گرفتگي مواجه نبوديم. به گفته محمدخاني، در موارد مشابه طي دهه گذشته، ورود سيلاب و سرريز آب به ايستگاه‌هاي مترو سابقه داشته، اما در بارندگي‌هاي اخير چنين اتفاقي رخ نداده است. محمدخاني در عين حال درباره انتشار برخي تصاوير و ويدئوها در فضاي مجازي گفت: توليد و انتشار فيلم‌هاي مبتني بر هوش مصنوعي ظرفيت‌هاي عجيبي ايجاد كرده است؛ با وجود آب‌گرفتگي‌ها و گره‌هاي مقطعي در شهر، ضرورتي براي ساخت برخي ويدئوها با استفاده از هوش مصنوعي وجود نداشت.
مديريت سيلاب؛ مساله‌اي فراتر از لايروبي
سخنگوي شهرداري تهران تأكيد كرد كه مقابله با بارندگي‌هاي شديد به سرمايه‌گذاري‌هاي بلندمدت نياز دارد. او گفت: بايد از محل عوارض و بودجه شهري، هزينه‌هاي هنگفتي براي مديريت شرايط خاص و بحران‌هاي احتمالي اختصاص يابد و اقدامات تأميني در حوزه كانال‌ها و شبكه جمع‌آوري آب‌هاي سطحي توسعه پيدا كند. به اعتقاد او، بارندگي‌هاي فراتر از ظرفيت معمول در بسياري از شهرهاي جهان نيز مشكلات مشابهي ايجاد مي‌كنند و آمادگي در برابر بحران مستلزم صرف منابع عمومي است. محمدخاني همچنين از آغاز پروژه ايجاد كانال‌هاي زيرسطحي در دوره كنوني مديريت شهري خبر داد و گفت يكي از برنامه‌ها، رفع تخريب بستر هفت روددره اصلي تهران است. او با اشاره به پديده «سركوب آب در بالادست» هشدار داد كه اين وضعيت مي‌تواند به نشست زمين در دشت جنوبي و تشديد تنش‌هاي آبي منجر شود.
چيتگر؛ ميراث خطاهاي چند دهه اي
موضوع ديگري كه در نشست خبري مطرح شد، وضعيت بوستان جنگلي چيتگر بود؛ فضايي سبز كه مشكلات آن از جمله خشكيدگي درختان و آسيب‌هاي ناشي از آفات، بارها مورد انتقاد قرار گرفته است. محمدخاني در توضيح عوامل موثر در وضعيت كنوني اين بوستان، مجموعه‌اي از خطاهاي تاريخي و مديريتي را مطرح كرد و گفت: اشتباهات مراحل اوليه طراحي اين بوستان در دهه ۴۰، كاشت درختان تك‌گونه‌اي و غيربومي، رعايت نكردن معماري سه‌اشكوبه‌اي باغ، نبود تنوع گونه‌هاي درختي و همچنين كم‌كاري‌هاي صورت‌گرفته در دهه‌هاي اخير، همگي در وضعيت كنوني اين بوستان تأثيرگذار بوده‌اند. او با اشاره به گزارش‌هاي قديمي درباره آفت سوسك چوب‌خوار افزود: اگر گزارش مربوط به اين آفت كه بيش از ۲۰ سال پيش ارايه شده بود، مورد توجه قرار مي‌گرفت، شايد امروز شاهد چنين اتفاقي نبوديم. به گفته سخنگوي شهرداري، ايجاد درياچه چيتگر و قطع حق‌آبه بوستان در اواخر دهه ۹۰ نيز در شكل‌گيري شرايط فعلي تأثير داشته است. محمدخاني اعلام كرد شهرداري از اواخر سال ۱۴۰۱ با دستور شهردار براي حل ريشه‌اي مشكلات چيتگر وارد عمل شده و برنامه دارد ۳۰ هزار اصله نهال از گونه‌هاي بومي دامنه جنوبي البرز در اين بوستان غرس كند. او گفت اين نهال‌ها در اواخر آبان يا اوايل آذر كاشته خواهند شد.
دفاع از تورم صفر در برابر انتقادهاي اولويت‌گذاري
بخش ديگري از نشست به طرح «تورم صفر» اختصاص داشت؛ طرحي كه شهرداري آن را ابزاري براي كمك به تأمين كالاهاي اساسي شهروندان مي‌داند، اما منتقدان درباره اولويت اجراي آن در مقايسه با وظايف اصلي مديريت شهري پرسش‌هايي مطرح كرده‌اند. محمدخاني در واكنش به اين انتقادها گفت: با وجود اينكه معتقديم بايد در حوزه خدمات شهري بهتر از اين عمل كنيم، مشخص نيست چرا برخي اين دو موضوع را در مقابل يكديگر قرار مي‌دهند. چرا بايد اجراي طرح تورم صفر را متوقف كنيم، در حالي كه شهروندان از آن رضايت دارند؟ او تأكيد كرد كه محل عرضه كالاهاي اين طرح، فروشگاه‌هاي شهروند و غرفه‌هاي منتخب ميادين ميوه و تره‌بار است و از ابتدا قرار نبوده تمام فروشگاه‌هاي شهر در اين طرح مشاركت داشته باشند. به گفته وي، خريد كالاها نيز با رعايت سهميه تعيين‌شده متناسب با سرانه خانوار امكان‌پذير است. سخنگوي شهرداري در دفاع از مبناي قانوني طرح گفت: اين طرح براساس مصوبه شوراي شهر دوم تهران تدوين شده و طبق آن، سازمان ميادين در شرايط خاص و اضطراري موظف است اقداماتي انجام دهد و حتي مي‌تواند كالاهاي ضروري را با قيمتي كمتر از نرخ خريد خود عرضه كند.
اتوبوس‌هاي معطل و متروي پرتردد
دو روي حمل‌ونقل تهران
در حوزه حمل‌ونقل عمومي، سخنگوي شهرداري از باقي ماندن دو اتوبوس ۲۶ متري و پنج اتوبوس ديگر در گمرك خبر داد و خواستار تسريع در ترخيص آنها شد. او با انتقاد از تأخيرهاي ايجادشده در واردات اتوبوس‌ها گفت: مدت زماني كه اين اتوبوس‌ها در يكي از بنادر چين بارگيري شدند و از محاصره نظامي امريكا عبور كردند، كمتر از مدتي است كه اكنون در گمرك كشورمان معطل مانده‌اند. محمدخاني همچنين گفت: انتظار داريم در شرايط جنگي كشور، مجموعه‌هاي داخلي نيز همراهي و همكاري بيشتري داشته باشند؛ چراكه هر دستگاه اتوبوس مي‌تواند از ميزان معطلي مردم در ايستگاه‌ها بكاهد. اين اظهارات در شرايطي مطرح مي‌شود كه سخنگوي شهرداري از ثبت ركورد جديد جابه‌جايي مسافر در متروي تهران خبر داده است. به گفته او، در روز ۱۲ آبان براي نخستين‌بار يك ميليون و ۹۸۸ هزار و ۲۸ نفر از مترو استفاده كردند و تعداد سفرها به سه ميليون و ۱۸۸ هزار رسيد. محمدخاني با اشاره به افزايش استقبال شهروندان از مترو و اتوبوس‌هاي تندرو، خواستار تأمين منابع ريالي حاصل از صرفه‌جويي ارزي ناشي از كاهش واردات بنزين شد و از معاون اول رييس‌جمهور خواست در اين زمينه پيشگام باشد.
از ورزشگاه‌هاي جنوب شهر تا آينده شهرزاد
در بخش ديگري از نشست، محمدخاني اعلام كرد چهار مجموعه ورزشي و تفريحي با تمركز بر نيمه جنوبي تهران در مرحله جذب سرمايه‌گذار قرار دارند. به گفته او، تأمين زمين اين پروژه‌ها دو سال زمان برده و اكنون مشاركت بخش خصوصي و سرمايه‌گذار خارجي براي اجراي آنها دنبال مي‌شود. او درباره سامانه شهرزاد نيز گفت اين مجموعه از نظر تنوع خدمات، نوعي سوپراپليكيشن است، اما تكميل بخش تاكسي اينترنتي آن به تأمين ناوگان جديد نياز دارد. به گفته وي، علاوه بر تاكسي‌هاي برقي آيون، بايد خودروهاي ديگري نيز براي فعاليت در اين سامانه پيش‌بيني شوند.
مجموع اظهارات سخنگوي شهرداري تهران تصويري از مديريت شهري ارايه مي‌كند كه همزمان در پي دفاع از عملكرد خود در حوزه خدمات شهري، توسعه حمل‌ونقل، احياي فضاي سبز و حمايت معيشتي از شهروندان است. با اين حال، معيار نهايي ارزيابي اين برنامه‌ها نه تعداد نيروهاي آماده‌باش، كيلومترهاي لايروبي‌شده يا وعده‌هاي سرمايه‌گذاري، بلكه ميزان تغيير ملموس در كيفيت زندگي شهروندان خواهد بود. تهران براي عبور از بحران‌هاي اقليمي و زيرساختي، بيش از هر چيز به تداوم اقدامات پيشگيرانه، شفافيت در اعلام نتايج و پاسخگويي درباره كاستي‌ها نياز دارد.
