شكاف ۴۰ درصدي ارز و هزينه‌هاي ۴ برابري، بلاي جان فولادي‌ها!
حجت‌الله صيدي در پنجمين سمينار تحليلي انديشكده فولاد و صنايع معدني ايران گفت: نوسان در شناسايي سود يا زياندهي برخي شركت‌هاي فولادي ممكن است نگراني‌هايي را درباره آينده اين صنعت ايجاد كند، بااين‌حال، بايد توجه داشت كه ساخت و توسعه هر صنعت نيازمند بررسي و برنامه‌ريزي مستمر است، زيرا اقتصاد ماهيتي رقابتي دارد و در اغلب بازارها، توليدكنندگان، عرضه‌كنندگان و مصرف‌كنندگان متعددي حضور دارند، بنابراين، صنعت فولاد نيز از رقابت و چالش‌هاي ناشي از آن مستثني نيست و نمي‌توان انتظار داشت كه اين صنعت در يك بازار انحصاري و بدون دغدغه فعاليت كند.او با ذكر يك مثال توضيح داد:
حجت‌الله صيدي در پنجمين سمينار تحليلي انديشكده فولاد و صنايع معدني ايران گفت: نوسان در شناسايي سود يا زياندهي برخي شركت‌هاي فولادي ممكن است نگراني‌هايي را درباره آينده اين صنعت ايجاد كند، بااين‌حال، بايد توجه داشت كه ساخت و توسعه هر صنعت نيازمند بررسي و برنامه‌ريزي مستمر است، زيرا اقتصاد ماهيتي رقابتي دارد و در اغلب بازارها، توليدكنندگان، عرضه‌كنندگان و مصرف‌كنندگان متعددي حضور دارند، بنابراين، صنعت فولاد نيز از رقابت و چالش‌هاي ناشي از آن مستثني نيست و نمي‌توان انتظار داشت كه اين صنعت در يك بازار انحصاري و بدون دغدغه فعاليت كند.او با ذكر يك مثال توضيح داد: اگر شركتي مانند ذوب‌آهن اصفهان كه از افتخارات صنعت ايران محسوب مي‌شود، با زيان مواجه شود، بايد مسووليت بررسي و برطرف‌كردن مشكلات آن را در درون صنعت نيز جست‌وجو كرد، نمي‌توان تمام مسووليت‌ها را متوجه ديگران دانست.رييس سازمان بورس و اوراق بهادار تاكيد كرد: خوشبختانه صنعت فولاد از ظرفيت انساني و مديريتي لازم براي برطرف‌كردن مشكلات و حركت به سمت بالندگي بيشتر برخوردار است. صيدي ضمن اشاره به ظرفيت خالي مانده در صنعت فولاد افزود: توليد حدود ۳۲ ميليون تن فولاد حاصل تلاش همين نيروهاي متخصص و مديران صنعت است. البته در كنار اين ميزان توليد، حدود ۲۳ ميليون تن ظرفيت خالي نيز وجود دارد كه بايد براي بهره‌برداري از آن برنامه‌ريزي شود. مسووليت استفاده از اين ظرفيت‌ها بر عهده مجموعه مديران و فعالان صنعت فولاد است.
ضرورت تكميل و متوازن‌سازي
زنجيره فولاد
صيدي با اشاره به مباحث ارايه شده در پنجمين سمينار تحليلي انديشكده فولاد و صنايع معدني افزود: در اين نشست، مطالب ارزشمندي را كارشناسان و پيشكسوتان صنعت فولاد مطرح كردند كه مي‌توان از مجموعه اين مباحث، ۳ محور اصلي را براي برنامه‌ريزي آينده صنعت فولاد استخراج كرد.به گفته رييس سازمان بورس و اوراق بهادار، ۳ موضوع پيش‌روي صنعت فولاد قرار دارد كه نخستين موضوع، تكميل زنجيره توليد و متوازن‌سازي ظرفيت‌ها در حلقه‌هاي مختلف صنعت فولاد است.صيدي توضيح داد: در بخش‌هايي از زنجيره فولاد با نبود توازن مواجه هستيم. مقايسه ظرفيت‌ها از مرحله توليد گندله تا آهن اسفنجي و از آهن اسفنجي تا شمش نشان مي‌دهد سرمايه‌گذاري‌ها در برخي حلقه‌ها به‌صورت متوازن انجام نشده است. اين مساله ضرورت بازنگري در برنامه‌ريزي‌هاي سرمايه‌گذاري و توسعه ظرفيت‌هاي توليد را آشكار مي‌كند.رييس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به لزوم توجه به ساير زواياي بااهميت در صنعت فولاد افزود: موضوع مهم ديگر اين است كه نبايد صرفا به افزايش ظرفيت توليد در حلقه‌هاي ابتدايي زنجيره توجه كنيم. توسعه توليد محصولات نهايي، به‌ويژه مقاطع خاص فولادي و محصولات داراي ارزش افزوده بالاتر، بايد در اولويت برنامه‌ريزي‌ها قرار گيرد.به گفته او، اين پرسش وجود دارد كه چرا همچنان سهم صادرات سنگ‌آهن و كنسانتره در مقايسه با ظرفيت‌هاي صادراتي محصولات نهايي فولادي قابل‌توجه است. درحالي كه مي‌توان با سرمايه‌گذاري هدفمند در تكميل زنجيره، ارزش افزوده بيشتري ايجاد كرد.
ضرورت توسعه بازارهاي صادراتي فولاد
صيدي به تغيير جغرافياي بازارهاي صادراتي صنعت فولاد اشاره كرد و گفت: در برخي بازارهاي جهاني با مازاد عرضه و در برخي ديگر با كسري عرضه مواجه هستيم. از سوي ديگر، هزينه‌هاي بالاي حمل‌ونقل مي‌تواند دسترسي توليدكنندگان به بازارهاي جديد را محدود كند. باوجوداين محدوديت‌ها، بازارهايي مانند هند، كشورهاي جنوب شرق آسيا و خاورميانه ظرفيت‌هاي قابل توجهي براي توسعه صادرات فولاد ايران دارند.رييس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به برنامه‌هاي توسعه‌اي كشورهاي خاورميانه در حوزه صنعت فولاد و ساير فلزات توضيح داد: كشورهاي منطقه سرمايه‌گذاري‌هاي گسترده‌اي را در پروژه‌هاي عمراني، زيرساختي و صنعتي آغاز كرده‌اند و برنامه‌هاي توسعه‌اي آنها تا سال‌هاي ۲۰۳۰ و ۲۰۳۵ مي‌تواند تقاضاي قابل‌توجهي براي محصولات فولادي ايجاد كند؛ بنابراين لازم است صنعت فولاد ايران هم با شناخت دقيق اين بازارها، براي حضور موثرتر در آنها برنامه‌ريزي كند.او افزود: صنعت فولاد ايران باوجود قرارگرفتن در ميان توليدكنندگان بزرگ جهان، با رقباي قدرتمندي مواجه است. به همين دليل، توسعه بازارهاي جديد و حفظ بازارهاي سنتي بايد به‌صورت همزمان دنبال شود.صيدي با اشاره به چشم‌انداز صنعت فولاد در جهان و ضمن تاكيد بر اين نكته كه چشم‌انداز صنعت فولاد، در آينده همچنان مثبت است، توضيح داد: در اقتصاد، معمولا افق ۵ تا ۱۰ سال را مي‌توان به عنوان يك دوره قابل‌بررسي براي برنامه‌ريزي در نظر گرفت و در چنين افقي، صنعت فولاد جهان همچنان از ظرفيت‌هاي قابل توجهي برخوردار است.رييس سازمان بورس و اوراق بهادار افزود: ممكن است در برخي مناطق مازاد عرضه و در برخي ديگر كسري عرضه وجود داشته باشد، اما اين وضعيت مختص صنعت فولاد نيست و در بازار بسياري از كالاها مشاهده مي‌شود. آنچه اهميت دارد، شناسايي بازارهاي هدف، ارتقاي بهره‌وري و سرمايه‌گذاري در حلقه‌هايي از زنجيره است كه بيشترين ارزش افزوده را ايجاد مي‌كند.
صنعت فولاد تكليف خود را با بازار آزاد
روشن كند
صيدي سومين موضوع اساسي صنعت فولاد را اصلاح سازوكارهاي بازار دانست و گفت: صنعت فولاد و برخي ديگر از صنايع بايد تكليف خود را با موضوع بازار آزاد روشن كنند.رييس سازمان بورس و اوراق بهادار توضيح داد: نمي‌توان در بخشي از فعاليت‌هاي اقتصادي، قيمت‌ها و هزينه‌ها را بر اساس سازوكارهاي بازار و نرخ‌هاي ارزي تعيين كرد، اما در بخش‌هاي ديگر، شركت‌ها را به رعايت قيمت‌ها و ضوابطي ملزم كرد كه با واقعيت‌هاي اقتصادي آنها سازگاري ندارد. اين وضعيت موجب برهم‌خوردن تعادل در هزينه‌ها و درآمدهاي بنگاه‌هاي توليدي مي‌شود و برنامه‌ريزي بلندمدت را دشوار مي‌كند.صيدي با اشاره به پيگيري‌هاي سازمان بورس براي رفع مشكلات شركت‌ها، به‌ويژه صنعت فولاد گفت: نامه‌هاي زيادي به مراجع ذي‌ربط ارسال كرده‌ايم و در جلسات متعدد، مسائل مربوط به حقوق سهامداران و ذي‌نفعان شركت‌ها را با رييس‌جمهوري، معاونان ايشان و وزيران مرتبط مطرح كرده‌ايم.او با تاكيد بر ضرورت رعايت حقوق همه ذي‌نفعان افزود: در بررسي حقوق ذي‌نفعان نبايد صرفابه سهامداران خرد توجه كرد. البته سهامداران خرد اهميت زيادي دارند، اما سهامداران عمده، كاركنان، مشتريان و ساير ذي‌نفعان بنگاه‌ها نيز داراي حقوق و منافع مشروعي هستند كه بايد مجموعه اين منافع به‌صورت متوازن موردتوجه قرار گيرد.
شكاف بيش از ۴۰ درصدي نرخ ارز
بايد اصلاح شود
رييس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به افزايش شكاف نرخ ارز در بازار رسمي و آزاد گفت: در حال حاضر اين شكاف به بيش از ۴۰ درصد رسيده است. تداوم اين شكاف بر فعاليت بنگاه‌هاي اقتصادي، از جمله شركت‌هاي توليدكننده فولاد، آثار قابل توجهي بر جاي مي‌گذارد. در اين زمينه، مذاكرات و پيگيري‌هايي با مسوولان بانك مركزي انجام شده و موضوع همچنان در دست بررسي است.او با تاكيد بر ضرورت اصلاح سازوكارهاي بازار ارز اعلام كرد: تداوم شكاف ميان نرخ ارزها مي‌تواند زمينه‌ساز ايجاد رانت و اختلال در سازوكارهاي اقتصادي شود. اگر خريدوفروش در بازار مبادله بر اساس سازوكارهاي واقعي بازار انجام شود، بخشي از اين مشكلات مي‌تواند از طريق خود بازار اصلاح شود.صيدي افزود: نمي‌توان از يك‌سو هزينه‌هاي يك بنگاه را بر مبناي نرخ‌هاي ارز محاسبه كرد، اما از سوي ديگر انتظار داشت درآمدهاي آن با سازوكارهاي متفاوت و محدودكننده تعيين شود. اين تعارض بايد برطرف شود تا بنگاه‌ها بتوانند با اطمينان بيشتري براي توليد، سرمايه‌گذاري و توسعه فعاليت‌هاي خود برنامه‌ريزي كنند.
انتقاد از افزايش ۴ برابري هزينه‌هاي
مسووليت اجتماعي برخي شركت‌ها
رييس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به مشكلات شركت‌هاي توليدكننده فولاد در سال‌هاي اخير گفت: علاوه بر محدوديت‌هاي انرژي و ساير مسائل توليد، برخي شركت‌ها نيز در جريان حملات و درگيري‌هاي نظامي متحمل خسارت شده‌اند.صيدي با انتقاد از تحميل هزينه‌هاي جديد به شركت‌هاي توليدي، به‌ويژه توليدكنندگان فولاد تاكيد كرد: در چنين وضعيتي، نمي‌توان بدون توجه به شرايط بنگاه‌ها و فشارهاي واردشده بر آنها، هزينه‌هاي جديد و سنگيني را تحميل كرد. نمي‌توان هزينه‌هاي مسووليت اجتماعي را به‌يك‌باره ۴ برابر كرد و سپس انتظار داشت شركت‌ها بدون مشكل اين تعهدات را بپذيرند. موضوع فعاليت باشگاه‌هاي فرهنگي و ورزشي وابسته به شركت‌ها نيز بايد در همين چارچوب بررسي شود.رييس سازمان بورس اعلام كرد: ضروري است درباره حدود مسووليت‌ها، هزينه‌ها و اختيارات شركت‌ها در حوزه مسووليت اجتماعي تصميم‌گيري روشني صورت گيرد.صيدي با ارجاع دوباره به سخنان قبلي خود مبني بر ضرورت پايبندي فعالان صنعت فولاد به اصول اقتصاد بازار آزاد تاكيد كرد: اگر اقتصاد بازار آزاد را پذيرفته‌ايم، بايد قواعد آن را نيز رعايت كنيم. در غير اين صورت، بايد به‌صراحت اعلام كنيم قصد بازگشت به‌نظام توزيع و قيمت‌گذاري متمركز را داريم. در آن صورت نيز بايد مانند دهه ۶۰، مراكز توزيع مسوول تخصيص كالا شوند و سازمان برنامه‌وبودجه منابع موردنياز بنگاه‌ها را متناسب با مصارف آنها تعيين و تامين كند.رييس سازمان بورس و اوراق بهادار تاكيد كرد: نمي‌توان همزمان از بنگاه‌ها انتظار فعاليت در فضاي رقابتي داشت و در بخش‌هاي مختلف، تصميم‌هايي اتخاذ كرد كه با اصول بازار رقابتي سازگار نيست.
همكاري بورس و صنعت فولاد
رييس سازمان بورس و اوراق بهادار، ضمن ارايه پيشنهاد تشكيل يك كارگروه كوچك، اما كارآمد براي همكاري بازار سرمايه و صنعت فولاد توضيح داد: اين كارگروه مي‌تواند به‌جاي برگزاري جلسات گسترده و طرح موضوعات متعدد بدون دستيابي به نتيجه مشخص، نتايج ملموسي را نصيب صنعت فولاد كند.رييس سازمان بورس و اوراق بهادار با اعلام آمادگي بازار سرمايه براي كمك به تامين مالي طرح‌هاي توسعه‌اي صنعت فولاد گفت: بازار سرمايه آمادگي دارد براي رفع مشكلات صنعت فولاد، به‌ويژه در حوزه تامين مالي و توسعه فناوري، همكاري بيشتري داشته باشد. او افزود: اين آمادگي وجود دارد كه با همكاري مديران بورس كالا و نمايندگان صنعت فولاد، چند پروژه مشخص تعريف و براي اجراي آنها اقدام شود.
تلاش بورس كالا براي كشف
قيمت منصفانه محصولات فولادي
صيدي به سازوكار معاملات محصولات فولادي در بورس كالا اشاره كرد و گفت: بورس كالا تمام تلاش خود را براي فراهم‌كردن بستري مناسب به‌منظور كشف قيمت منصفانه بر اساس عرضه و تقاضا انجام مي‌دهد. لازم است تمام فعالان بازار هم اعم از عرضه‌كنندگان و خريداران، به قواعد و الزامات معاملات پايبند باشند.رييس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به فرآيند كشف قيمت محصولات فولادي در بورس كالا تاكيد كرد: نمي‌توان انتظار داشت مديران بورس كالا به‌صورت موردي به هر توليدكننده اعلام كند كه چه زماني عرضه كند يا به هر خريدار بگويند در چه زماني تقاضاي خود را ثبت كند. وظيفه بورس كالا فراهم‌كردن بستر مناسب براي انجام معاملات شفاف و منصفانه است.
بازار سرمايه آيينه ارزيابي عملكرد بنگاه‌ها
رييس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به كاركردهاي بازار سرمايه گفت: بازار سرمايه علاوه بر نقش خود در تامين مالي و تشكيل سرمايه، بستري براي افزايش شفافيت و ارزيابي عملكرد بنگاه‌هاي اقتصادي است. قيمت سهام شركت‌ها در بازار سرمايه مي‌تواند بازتابي از تفاوت عملكرد، بهره‌وري، سودآوري و چشم‌انداز آنها باشد. او توضيح داد: براي مثال، ممكن است ارزش‌گذاري يك شركت توليدكننده فولاد در بازار سرمايه به‌مراتب بالاتر از يك شركت فولادي ديگر باشد. اين تفاوت مي‌تواند ناشي از بهره‌وري بيشتر، كنترل بهتر هزينه‌ها، دسترسي به بازارهاي صادراتي جديد يا عملكرد مديريتي مناسب‌تر باشد. رييس سازمان بورس و اوراق بهادار تاكيد كرد: بازار سرمايه صرفا محل خريدوفروش سهام نيست، بلكه مي‌تواند به عنوان سازوكاري براي ارزيابي عملكرد بنگاه‌ها و هدايت منابع به سمت فعاليت‌هاي مولد نيز عمل كند. به همين دليل، توسعه صنعت فولاد و تقويت بازار سرمايه مي‌تواند در يك مسير مشترك قرار گيرد.
