بازارسرمايه همچنان ارزنده است
احسان ذاكرنيا، عضو هيات‌مديره سبدگردان آروين، در پاسخ به اين پرسش كه چه عواملي نوسانات سه هفته اخير شاخص‌هاي بورس را رقم زد؟ به مدار اقتصادي گفت: مهم‌ترين محرك اين بازه زماني، افزايش نااطميناني‌ها و ريسك‌هاي ژئوپليتيكي بود كه باعث بالا رفتن صرف ريسك مورد مطالبه سرمايه‌گذاران شد و حتي شركت‌هايي كه از نظر بنيادي وضعيت مناسبي داشتند با فشار فروش و كاهش ارزش‌گذاري مواجه شدند و بازار در چنين فضايي بيش از آنكه به سودآوري شركت‌ها واكنش نشان دهد، به ريسك‌هاي بيروني پاسخ داد. اين مدير بورسي ادامه داد: در كنار ريسك‌ها، متغيرهاي كلان اقتصادي نيز نقش پررنگي دارند.
مدار اقتصادي| احسان ذاكرنيا، عضو هيات‌مديره سبدگردان آروين، در پاسخ به اين پرسش كه چه عواملي نوسانات سه هفته اخير شاخص‌هاي بورس را رقم زد؟ به مدار اقتصادي گفت: مهم‌ترين محرك اين بازه زماني، افزايش نااطميناني‌ها و ريسك‌هاي ژئوپليتيكي بود كه باعث بالا رفتن صرف ريسك مورد مطالبه سرمايه‌گذاران شد و حتي شركت‌هايي كه از نظر بنيادي وضعيت مناسبي داشتند با فشار فروش و كاهش ارزش‌گذاري مواجه شدند و بازار در چنين فضايي بيش از آنكه به سودآوري شركت‌ها واكنش نشان دهد، به ريسك‌هاي بيروني پاسخ داد. اين مدير بورسي ادامه داد: در كنار ريسك‌ها، متغيرهاي كلان اقتصادي نيز نقش پررنگي دارند. نرخ سود بدون ريسك، نحوه مديريت بازار ارز، بازدهي اوراق، قيمت‌گذاري دستوري، نحوه تدوين بودجه و ابهامات نرخ خوراك پتروشيمي‌ها همگي بر انتظارات سرمايه‌گذاران اثر دارند. در كنار اين عوامل، بايد هزينه ناترازي انرژي را نيز محاسبه كرد. او تاكيد كرد: سرمايه‌گذار هنگام انتخاب محل تخصيص منابع، بازده مورد انتظار سهام را با سود سپرده بانكي، اوراق با درآمد ثابت، ارز، طلا و ساير گزينه‌ها مقايسه مي‌كند. به‌ويژه اينكه وقتي بازده ابزارهاي كم‌ريسك جذاب‌تر مي‌شود يا نگراني از محدوديت‌هاي توليد و هزينه افزايش مي‌يابد، جريان نقدينگي به سمت سهام تضعيف مي‌شود. در نتيجه، اگر بازده مورد انتظار بورس متناسب با ريسك آن نباشد، حتي سهام ارزنده نيز ممكن است براي مدتي با كمبود تقاضا روبرو شوند. در نتيجه، نوسانات اخير بيش از هر چيز حاصل برهم‌كنش تنش‌ها، فشار متغيرهاي كلان و افزايش احتياط سرمايه‌گذاران بود و موضوع ارزندگي بازار سهام كم‌رنگ شد. اين كارشناس بازارهاي مالي در توضيح اين سوال كه وضعيت فعلي بازار سرمايه چگونه ارزيابي مي‌شود و آيا باوجود نوسان اخير شاخص‌ها، همچنان ارزنده است يا خير؟ گفت: براي بررسي ارزندگي بازار، نبايد صرفا به سطح شاخص كل يا رشد و افت چندروزه اتكا كرد. شاخص كل به دليل وزن بالاي شركت‌هاي بزرگ، تصوير كاملي از وضعيت همه صنايع و سهام ارايه نمي‌دهد. ممكن است قيمت سهام برخي شركت‌هاي بزرگ رشد يا افت كنند، در حالي كه بخش قابل‌توجهي از سهام كوچك و متوسط همچنان با ضعف يا تقويت تقاضا مواجه‌اند. احسان ذاكرنيا تأكيد كرد: بنابراين براي ارزيابي واقع‌بينانه بايد ارزش معاملات و نقدشوندگي، روند ورود و خروج سرمايه حقيقي، نسبت قيمت به سود شركت‌ها در مقايسه با ميانگين تاريخي و نرخ بازدهي دارايي‌هاي رقيب و چشم‌انداز سودآوري عملياتي را هم‌زمان در نظر گرفت. او افزود: با بررسي اين موارد مي‌توان گفت از منظر بنيادي، بازار سرمايه ايران همچنان از ظرفيت‌هاي قابل‌توجهي برخوردار است. شركت‌هاي بزرگ توليدي و صادرات‌محور، دارايي‌ها و توان سودسازي زيادي دارند و بسياري از آنها باوجود نااطميناني‌هاي موجود، از ارزش‌گذاري جذابي نسبت به سودآوري برخوردار هستند. عضو هيات‌مديره سبدگردان آروين در پاسخ به اين پرسش كه در شرايط فعلي كدام گروه‌هاي بورسي قابليت بررسي جدي‌تري دارند و مي‌توانند پيشتاز بازار باشند؟ اظهار كرد: به‌جاي معرفي برندگان قطعي، بايد به دنبال شركت‌هايي بود كه تركيب مناسبي از ارزش‌گذاري جذاب، توان سودآوري و تاب‌آوري در برابر ريسك‌ها را داشته باشند. صنايع صادرات‌محور از جمله پتروشيمي‌ها، فلزات اساسي و برخي معدني‌ها به دليل دسترسي به بازار قابل بررسي‌اند، مشروط بر آنكه قيمت جهاني محصول، هزينه انرژي و محدوديت‌هاي صادراتي به‌دقت ارزيابي شود. او افزود: توليدكنندگان محصولات شيميايي پايه مانند اوره نيز در صورت برخورداري از مزيت هزينه توليد و بازار فروش مناسب، ظرفيت مطلوبي دارند. گروه بانكي و شركت‌هاي مالي نيز باتوجه به نقش آنها در تأمين مالي اقتصاد و همچنين صنايع دارويي و غذايي به دليل تقاضاي نسبتاً پايدار، از ديگر گزينه‌هاي قابل‌تأمل هستند. در كنار اين شركت‌ها، برخي شركت‌هاي كوچك‌تر با مزيت رقابتي مشخص، بدهي كنترل‌شده و جريان نقد مناسب نيز مي‌توانند فرصت‌هاي جذابي ايجاد كنند. نكته مهم آن است كه فرصت اصلي الزاماً در صنعتي نيست كه بيشترين رشد اسمي را تجربه كرده، بلكه در شركتي است كه قيمت بازار آن نسبت به سودآوري و جريان نقد قابل تحقق، كمتر از ارزش اقتصادي‌اش باشد. ذاكرنيا با اتصال اين ارزيابي به چشم‌انداز آينده بازار سهام گفت: در شرايط فعلي مسير كلي بازار سرمايه را نمي‌توان با يك پيش‌بيني قطعي ترسيم كرد؛ بلكه بايد چند سناريوي محتمل را در نظر گرفت. در سناريوي كاهش ريسك‌ها و بهبود تدريجي نرخ بازده مورد مطالبه سرمايه‌گذاران تعديل مي‌شود و توجه بازار به سودآوري و ارزش‌گذاري بنيادي افزايش مي‌يابد. در چنين فضايي امكان شكل‌گيري روند صعودي جديد در بازار سرمايه ايجاد مي‌شود. اين كارشناس بازار سرمايه ادامه داد: سناريوي دوم، تداوم شرايط فعلي و نوسان است. در اين حالت ممكن است برخي سهام به دليل سودآوري مناسب و ارزش‌گذاري جذاب عملكرد مطلوبي داشته باشند، در حالي كه بخش‌هاي ديگري از بازار از كمبود تقاضا رنج ببرند. انتخاب سهم و مديريت ريسك در اين سناريو اهميت بيشتري پيدا مي‌كند. او ادامه داد: سناريوي سوم نيز تشديد ريسك‌ها و افزايش فشار بر بازار است كه مي‌تواند صرف ريسك را بالا برده و نسبت‌هاي ارزش‌گذاري را كاهش دهد. البته مساله اصلي نه وجود ريسك، بلكه نامشخص بودن ابعاد و پيامدهاي آن است. اين كارشناس بازارهاي مالي در پاسخ به اين سوال كه با اين شرايط مسير درست سرمايه‌گذاري بورسي چگونه ترسيم مي‌شود؟ گفت: درحال حاضر مهم‌ترين اصل، تغيير رويكرد از پيش‌بيني‌محوري به مديريت ريسك است. پرهيز از تمركز بيش از حد در يك دارايي يا صنعت، توجه به ارزش‌گذاري و كيفيت سودآوري به‌جاي اتكا به رشد قيمت گذشته، تناسب تركيب دارايي‌ها با افق زماني و نياز نقدينگي و پرهيز از خريد و فروش پي‌درپي از اصول كليدي هستند. در اين مسير استفاده متناسب از ابزارهاي حرفه‌اي مديريت دارايي مانند صندوق‌هاي سهامي، درآمد ثابت و طلا نيز مي‌تواند به تنظيم سطح ريسك كمك كند. احسان ذاكرنيا با بيان اينكه در شرايط فعلي سرمايه‌گذاري موفق به معناي شناسايي كف و سقف بازار در تمام مقاطع نيست؛ بلكه تخصيص منابع به دارايي‌هاي مناسب با قيمت منطقي و متناسب با سطح ريسك‌پذيري است، افزود: اكنون نه خروج شتاب‌زده از بازار راهكار مناسبي است و نه ورود هيجاني با اين تصور كه قيمت‌ها حتماً رشد خواهند كرد. بلكه رويكرد منطقي، تصميم‌گيري تدريجي، حفظ انعطاف‌پذيري سبد و بازنگري مستمر در مفروضات اقتصادي و بنيادي است.
