بازار جهاني در محدوده ۴ هزار دلار و نگاه محتاطانه به سال ۲۰۲۷
بازار جهاني طلا پس از ثبت ركوردهاي قيمتي در ماه‌هاي گذشته، وارد مرحله‌اي از اصلاح و نوسان شده است. تقويت دلار امريكا، افزايش بازده اوراق خزانه و تغيير انتظارات درباره نرخ بهره فدرال رزرو، بخشي از فشارهاي اخير بر قيمت اين فلز گران‌بها بوده‌اند. با وجود اين، ادامه خريد طلا از سوي بانك‌هاي مركزي، به‌ويژه بانك مركزي چين، نشان مي‌دهد كه تقاضاي راهبردي براي اين دارايي همچنان پابرجاست.
بازار جهاني طلا پس از ثبت ركوردهاي قيمتي در ماه‌هاي گذشته، وارد مرحله‌اي از اصلاح و نوسان شده است. تقويت دلار امريكا، افزايش بازده اوراق خزانه و تغيير انتظارات درباره نرخ بهره فدرال رزرو، بخشي از فشارهاي اخير بر قيمت اين فلز گران‌بها بوده‌اند. با وجود اين، ادامه خريد طلا از سوي بانك‌هاي مركزي، به‌ويژه بانك مركزي چين، نشان مي‌دهد كه تقاضاي راهبردي براي اين دارايي همچنان پابرجاست. در بازار داخلي ايران نيز با وجود نوسانات هفته‌هاي گذشته، فعلاً نشانه‌اي از تلاطم گسترده ديده نمي‌شود و قيمت طلاي ۱۸ عيار در محدوده ۲۵ ميليون تومان قرار گرفته است. در چشم‌انداز سال ۲۰۲۷ نيز اگرچه پيش‌بيني‌ها محتاطانه‌تر شده‌اند، همچنان برآوردهايي وجود دارد كه قيمت اونس جهاني را در حوالي ۵ هزار دلار ارزيابي مي‌كنند.بازار طلا در ماه‌هاي اخير يكي از دوره‌هاي پرنوسان خود را پشت سر گذاشته است. افزايش تقاضا براي دارايي‌هاي امن، نگراني از تحولات اقتصادي و سياسي جهان و تغيير انتظارات سرمايه‌گذاران درباره سياست‌هاي پولي بانك‌هاي مركزي، زمينه رشد قابل توجه قيمت اين فلز را فراهم كرد و اونس جهاني را به سطوح كم‌سابقه‌اي رساند. با اين حال، پس از ثبت ركوردهاي قيمتي، بازار وارد مرحله تازه‌اي شده است؛ مرحله‌اي كه در آن بخشي از رشد قبلي اصلاح شده و قيمت‌ها به جاي ادامه حركت صعودي پرشتاب، در محدوده‌اي نزديك به ۴ هزار دلار نوسان مي‌كنند.اين تغيير رفتار بازار به معناي پايان اهميت طلا در معادلات مالي جهان نيست. آنچه در هفته‌هاي اخير مشاهده مي‌شود، بيشتر بيانگر تغيير موقت توازن ميان عوامل اثرگذار بر قيمت است. از يك سو، تقويت دلار و افزايش احتمال تداوم نرخ‌هاي بهره بالا در امريكا، جذابيت طلا را براي برخي سرمايه‌گذاران كاهش داده و از سوي ديگر، خريد مستمر بانك‌هاي مركزي و تقاضاي راهبردي براي افزايش ذخاير طلا، همچنان از عوامل حمايت‌كننده بازار به شمار مي‌روند.در چنين شرايطي، بازار جهاني طلا با دو نيروي متفاوت روبرو است: فشارهاي كوتاه‌مدت ناشي از سياست پولي امريكا و نوسانات بازارهاي مالي، در مقابل تقاضاي بلندمدتي كه از سوي بانك‌هاي مركزي و برخي سرمايه‌گذاران نهادي دنبال مي‌شود. همين تقابل باعث شده است قيمت طلا پس از ركوردشكني‌هاي ماه‌هاي گذشته، وارد دوره‌اي از اصلاح و تثبيت نسبي شود.
اونس جهاني؛ اصلاح قيمت پس از ركوردهاي تاريخي
قيمت جهاني طلا در هفته‌هاي اخير با نوسانات قابل توجهي همراه بوده است. اونس طلا در مقطعي از اصلاح اخير خود تا محدوده ۳۸۶۹ دلار و ۸۵ سنت عقب نشست؛ سطحي كه در گزارش‌هاي بازار به عنوان پايين‌ترين قيمت ثبت‌شده در دوره مورد اشاره مطرح شده است. با اين حال، قيمت پس از اين افت توانست بخشي از كاهش خود را جبران كند و بار ديگر به محدوده بالاي ۴ هزار دلار بازگردد.بر اساس گزارش منتشرشده از معاملات بازار جهاني، قيمت هر اونس طلا براي تحويل فوري در معاملات روز جمعه با ۰.۳ درصد كاهش به ۴۰۷۴ دلار و ۳۶ سنت رسيد. اين فلز گران‌بها در ابتداي همان روز بيش از يك درصد افت كرده و تا ۴۰۳۳ دلار و ۲۹ سنت پايين آمده بود. در بازار معاملات آتي امريكا نيز هر اونس طلا براي تحويل در ماه دسامبر با ۰.۹ درصد كاهش در قيمت ۴۰۷۴ دلار و ۹۰ سنت بسته شد.با وجود افت روزانه، عملكرد هفتگي طلا همچنان مثبت بود. اين فلز در طول هفته مورد اشاره ۵.۲ درصد افزايش قيمت داشت و بهترين عملكرد هفتگي خود از ماه اوت را ثبت كرد. اين ارقام نشان مي‌دهد كه بازار، دست‌كم در كوتاه‌مدت، هنوز از يك روند يك‌طرفه برخوردار نيست و تغييرات روزانه مي‌تواند تصوير متفاوتي از مسير هفتگي قيمت ارايه كند.در واقع، حركت اونس به سمت محدوده ۴ هزار دلار را بايد در چارچوب اصلاح قيمت پس از رشدهاي قبلي بررسي كرد. هنگامي كه يك دارايي در مدت نسبتاً كوتاهي افزايش قابل توجهي را تجربه مي‌كند، بخشي از سرمايه‌گذاران براي شناسايي سود اقدام به فروش مي‌كنند. هم‌زمان، تغيير در متغيرهايي مانند نرخ بهره، ارزش دلار و بازده اوراق خزانه مي‌تواند فشار مضاعفي بر قيمت وارد كند. بنابراين، عقب‌نشيني از ركوردهاي قبلي لزوماً به معناي تغيير كامل چشم‌انداز بلندمدت بازار نيست.
دلار و نرخ بهره؛ دو عامل فشار بر بازار طلا
يكي از مهم‌ترين عوامل اثرگذار بر افت اخير قيمت طلا، تقويت ارزش دلار امريكا بوده است. شاخص دلار در معاملات روز جمعه ۰.۷ درصد افزايش يافت و به بالاترين سطح خود از ۲۹ اكتبر رسيد. از آنجا كه طلا در بازارهاي جهاني بر اساس دلار قيمت‌گذاري مي‌شود، افزايش ارزش اين ارز معمولاً خريد طلا را براي دارندگان ساير ارزها گران‌تر مي‌كند و مي‌تواند تقاضا را تحت فشار قرار دهد.در كنار دلار، افزايش بازده اوراق خزانه‌داري امريكا نيز بر بازار طلا اثر گذاشته است. طلا برخلاف اوراق بدهي و سپرده‌هاي داراي سود، درآمد دوره‌اي ايجاد نمي‌كند. به همين دليل، زماني كه بازده دارايي‌هاي مالي كم‌ريسك افزايش پيدا مي‌كند، نگهداري طلا براي بخشي از سرمايه‌گذاران جذابيت نسبي كمتري خواهد داشت.انتظارات مربوط به سياست پولي فدرال رزرو نيز در اين ميان اهميت دارد. انتشار آمار اشتغال امريكا در ماه اكتبر نشان داد تعداد مشاغل بخش غيركشاورزي بيش از انتظار افزايش يافته و نرخ بيكاري به ۴.۱ درصد كاهش پيدا كرده است. اين داده‌ها از تداوم مقاومت بازار كار امريكا حكايت داشت و به فدرال رزرو فرصت بيشتري مي‌دهد تا در تصميم‌گيري‌هاي پولي خود بر مهار تورم تمركز كند.پس از انتشار اين آمار، احتمال افزايش نرخ بهره در ماه دسامبر از نگاه معامله‌گران بازار به ۸۱ درصد رسيد؛ در حالي كه اين برآورد پيش از انتشار گزارش اشتغال ۷۲.۸ درصد بود. دو مقام فدرال رزرو نيز در اظهارات خود از افزايش‌هاي محدود و تدريجي نرخ بهره براي مقابله با تورمي كه همچنان بالاتر از سطح هدف قرار دارد، حمايت كرده بودند.اين تحولات براي بازار طلا اهميت دارد؛ زيرا افزايش نرخ بهره يا حتي باقي ماندن نرخ‌ها در سطوح بالا براي مدت طولاني‌تر، هزينه فرصت نگهداري طلا را افزايش مي‌دهد. در چنين شرايطي، بخشي از سرمايه ممكن است به سمت دارايي‌هايي حركت كند كه بازده مشخصي دارند. به همين دليل، تغيير انتظارات درباره نرخ بهره امريكا مي‌تواند در كوتاه‌مدت نوسانات قابل توجهي در قيمت اونس ايجاد كند.با اين حال، نبايد تأثير سياست پولي امريكا را تنها عامل تعيين‌كننده مسير طلا دانست. بازار اين فلز تحت تأثير مجموعه‌اي از عوامل اقتصادي و ژئوپليتيكي قرار دارد و تقاضاي بانك‌هاي مركزي، وضعيت ذخاير ارزي كشورها و تحولات نظام مالي جهاني نيز در شكل‌دهي به چشم‌انداز آن نقش دارند.
خريد مستمر بانك‌هاي مركزي؛ چرا چين همچنان طلا مي‌خرد؟
در شرايطي كه قيمت جهاني طلا از ركوردهاي قبلي عقب‌نشيني كرده و در مقطعي به زير ۴ هزار دلار رسيده است، بانك مركزي چين همچنان به خريد اين فلز ادامه داده است. داده‌هاي رسمي منتشرشده در روز هفتم نوامبر نشان مي‌دهد ذخاير طلاي اين بانك در ماه اكتبر ۸۳۰ هزار اونس، معادل حدود ۲۵.۸ تن، افزايش يافته است.اين خريد، بيست‌وچهارمين ماه متوالي افزايش ذخاير طلاي بانك مركزي چين محسوب مي‌شود. بر اساس اطلاعات رسمي، مجموع ذخاير طلاي اين كشور در پايان اكتبر به ۷۸.۳۰ ميليون اونس رسيده است؛ در حالي كه اين رقم در ماه سپتامبر ۷۷.۴۷ ميليون اونس بود.اهميت اين آمار از آن جهت است كه خريد طلا در ماه اكتبر، با وجود افت قابل توجه قيمت‌ها انجام شده است. اونس جهاني در اين ماه نزديك به ۷ درصد كاهش قيمت داشت و در پي نوسانات بازار، ماه را در سطحي پايين‌تر از ۴ هزار دلار به پايان رساند. با اين حال، بانك مركزي چين نه‌تنها روند خريد را متوقف نكرد، بلكه ميزان افزايش ذخاير خود را به بالاترين سطح ماهانه از زمان ازسرگيري روند انباشت طلا در نوامبر ۲۰۲۴ رساند.بر اساس گزارش بلومبرگ، مجموع طلاي خريداري‌شده از سوي بانك مركزي چين در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۶ به حدود ۱۲۹ تن رسيده است. اين روند نشان مي‌دهد كه تصميم چين براي افزايش ذخاير طلا، صرفاً واكنشي كوتاه‌مدت به نوسانات قيمت نيست و در چارچوب سياست مديريت ذخاير اين كشور دنبال مي‌شود.خريد مستمر چين را مي‌توان از منظر تنوع‌بخشي به ذخاير و كاهش اتكاي بيش از حد به دارايي‌هاي مالي خارجي بررسي كرد. طلا در ساختار ذخاير بانك‌هاي مركزي جايگاهي متفاوت از ارزهاي رايج و اوراق بدهي دارد و به همين دليل، برخي كشورها در سال‌هاي اخير تلاش كرده‌اند سهم آن را در سبد دارايي‌هاي خود افزايش دهند.البته چين تنها بانك مركزي فعال در اين بازار نيست. گزارش‌هاي بازار جهاني نشان مي‌دهد تقاضاي بانك‌هاي مركزي براي طلا همچنان حفظ شده است. اين تقاضا از آن جهت اهميت دارد كه برخلاف بخشي از معاملات كوتاه‌مدت سرمايه‌گذاران، معمولاً با افق زماني بلندمدت‌تري انجام مي‌شود. بنابراين، حتي زماني كه قيمت تحت تأثير افزايش نرخ بهره يا تقويت دلار كاهش پيدا مي‌كند، خريد بانك‌هاي مركزي مي‌تواند بخشي از تقاضاي پايدار بازار را حفظ كند.در واقع، رفتار بانك مركزي چين يك پيام مهم براي تحليل بازار طلا دارد: كاهش قيمت در بازار جهاني لزوماً به معناي كاهش جذابيت راهبردي اين فلز براي همه بازيگران نيست. ممكن است معامله‌گران كوتاه‌مدت در واكنش به تغييرات نرخ بهره اقدام به فروش كنند، اما بانك‌هاي مركزي با اهداف متفاوتي به خريد ادامه دهند.
بازار داخلي؛
نوسان محدود در كنار احتياط خريداران
در بازار داخلي ايران، قيمت طلا و سكه در هفته‌هاي اخير از تحولات اونس جهاني و تغييرات نرخ ارز تأثير گرفته است. با اين حال، وضعيت بازار در مقطع فعلي را مي‌توان بيشتر در چارچوب ثبات نسبي همراه با نوسان‌هاي محدود ارزيابي كرد. به بيان ديگر، اگرچه قيمت‌ها در طول هفته تغيير داشته‌اند، اما فعلاً نشانه‌اي از شكل‌گيري تلاطم گسترده و بي‌قاعده در بازار ديده نمي‌شود.بر اساس اظهارات نادر بذرافشان، رييس اتحاديه طلا و جواهر تهران، بازار داخلي در هفته منتهي به شنبه ۱۶ آبان‌ماه تحت تأثير افزايش اونس جهاني با رشد قيمت همراه شده است. اونس جهاني كه در مقطعي تا محدوده ۳۸۷۵ دلار عقب‌نشيني كرده بود، در ادامه با افزايش ۱۸۸ دلاري به ۴۰۶۴ دلار رسيد.هم‌زمان با اين افزايش، هر مثقال طلاي ۱۷ عيار در بازار داخلي با رشد يك ميليون و ۷۵۰ هزار توماني به ۱۱۱ ميليون و ۴۵۰ هزار تومان رسيد. قيمت هر گرم طلاي ۱۸ عيار نيز در همين بازه زماني ۴۲۰ هزار تومان افزايش يافت و به ۲۵ ميليون و ۷۲۰ هزار تومان رسيد.در بازار سكه نيز تغييرات يكساني در همه قطعات مشاهده نشد. تمام سكه طرح جديد با افزايش يك ميليون و ۹۰۰ هزار توماني به ۲۶۱ ميليون تومان رسيد و تمام سكه طرح قديم نيز با رشد پنج ميليون توماني در قيمت ۲۵۴ ميليون و ۵۰۰ هزار تومان معامله شد. در مقابل، نيم‌سكه با كاهش يك ميليون و ۲۰۰ هزار توماني به ۱۳۷ ميليون و ۵۰۰ هزار تومان و ربع‌سكه با افت يك ميليون و ۱۰۰ هزار توماني به ۷۲ ميليون و ۹۰۰ هزار تومان رسيد.سكه يك گرمي بانك مركزي نيز با افزايش يك ميليون توماني به ۳۸ ميليون تومان رسيد. در همين حال، حباب سكه با كاهش ۹۵۰ هزار توماني به ۹ ميليون و ۹۰۰ هزار تومان رسيد. كاهش حباب در كنار تغييرات متفاوت قيمت قطعات سكه نشان مي‌دهد كه رفتار بازار در بخش‌هاي مختلف يكسان نيست و علاوه بر قيمت اونس و نرخ ارز، ميزان عرضه و تقاضاي هر قطعه نيز در قيمت نهايي اثرگذار است.با وجود افزايش قيمت‌ها در طول هفته، نكته مهم‌تر وضعيت معاملات است. به گفته رييس اتحاديه طلا و جواهر تهران، بازار در يك ماه گذشته نوسانات گسترده‌اي را تجربه كرده و همين مساله موجب شده حجم مبادلات در بخش خريد و فروش به حداقل برسد. در شرايطي كه خريداران از ثبات قيمت‌ها اطمينان ندارند، تصميم‌گيري براي ورود به بازار با احتياط بيشتري انجام مي‌شود و بخشي از معاملات به تعويق مي‌افتد.اين وضعيت نشان مي‌دهد كه ثبات قيمت تنها يكي از عوامل موثر بر رونق معاملات است. حتي اگر قيمت‌ها در يك محدوده مشخص قرار بگيرند، تا زماني كه خريداران و فروشندگان نسبت به تداوم اين وضعيت اطمينان نداشته باشند، حجم مبادلات ممكن است پايين باقي بماند.
كف قيمتي طلاي ۱۸ عيار كجاست؟
رييس اتحاديه طلا و جواهر تهران با توجه به شرايط بازار پيش‌بيني كرده است كه قيمت هر گرم طلاي ۱۸ عيار در بازار داخلي به كمتر از كانال ۲۵ ميليون تومان نرسد و نوسانات يك تا سه درصدي همچنان محتمل باشد. اين برآورد در شرايطي مطرح شده كه قيمت هر گرم طلاي ۱۸ عيار در شنبه ۱۶ آبان به ۲۵ ميليون و ۷۲۰ هزار تومان رسيده است.البته اين پيش‌بيني را بايد در چارچوب ارزيابي صنفي از شرايط فعلي بازار در نظر گرفت، نه يك كف قيمتي قطعي و تضمين‌شده. قيمت طلا در ايران علاوه بر اونس جهاني، به نرخ ارز، شرايط عرضه و تقاضا و انتظارات معامله‌گران نيز وابسته است. از همين رو، هر تغيير معنادار در متغيرهاي داخلي يا خارجي مي‌تواند محدوده‌هاي قيمتي را جابه‌جا كند.در حال حاضر، تركيب قيمت اونس در محدوده ۴ هزار دلار و نرخ‌هاي داخلي باعث شده بازار طلا در ايران در محدوده‌اي نسبتاً مشخص قرار بگيرد. با اين حال، كاهش حجم معاملات نشان مي‌دهد كه فعالان بازار همچنان براي انجام خريد و فروش با احتياط رفتار مي‌كنند. در چنين شرايطي، ممكن است قيمت‌ها تغييرات محدودي داشته باشند، اما سطح فعاليت معاملاتي همچنان پايين بماند.
چشم‌انداز ۲۰۲۷؛ پيش‌بيني‌ها محتاط‌تر، اما نگاه بلندمدت همچنان صعودي
پس از رشد قابل توجه طلا در ماه‌هاي گذشته و ثبت ركوردهاي قيمتي، پيش‌بيني مسير اين فلز براي سال ۲۰۲۷ با احتياط بيشتري همراه شده است. بخشي از اين احتياط به افزايش حساسيت بازار نسبت به سياست پولي امريكا بازمي‌گردد. اگر نرخ بهره در سطوح بالا باقي بماند و دلار تقويت شود، ممكن است فشار بر قيمت طلا ادامه پيدا كند. در مقابل، تغيير مسير سياست پولي، تضعيف دلار يا افزايش دوباره تقاضا براي دارايي‌هاي امن مي‌تواند زمينه بازگشت قيمت به مسير صعودي را فراهم كند.با وجود اين عوامل، همچنان برآوردهايي وجود دارد كه اونس جهاني را در افق سال ۲۰۲۷ در محدوده ۵ هزار دلار ارزيابي مي‌كنند. فاصله ميان قيمت‌هاي فعلي و اين برآوردها نشان مي‌دهد كه نگاه بلندمدت بخشي از تحليلگران و فعالان بازار همچنان تحت تأثير عواملي مانند تقاضاي بانك‌هاي مركزي، تنوع‌بخشي ذخاير و تحولات نظام مالي جهاني قرار دارد.با اين حال، رسيدن به چنين محدوده‌اي را نمي‌توان قطعي دانست. مسير قيمت طلا به مجموعه‌اي از متغيرها وابسته است كه برخي از آنها به سرعت تغيير مي‌كنند. سياست پولي امريكا، وضعيت دلار، بازده اوراق خزانه، تحولات اقتصادي جهان و ميزان خريد بانك‌هاي مركزي از جمله عواملي هستند كه مي‌توانند بر مسير بازار در سال آينده ميلادي اثر بگذارند. به همين دليل، پيش‌بيني‌هاي بلندمدت بايد در قالب سناريوهاي احتمالي بررسي شوند، نه به عنوان قيمت‌هاي تضمين‌شده آينده.نكته مهم آن است كه حتي در صورت تداوم اصلاح قيمت در كوتاه‌مدت، تقاضاي بانك‌هاي مركزي مي‌تواند از منظر ساختاري براي بازار اهميت داشته باشد. خريد مستمر چين و حفظ تقاضاي ساير بانك‌هاي مركزي نشان مي‌دهد كه طلا همچنان بخشي از راهبرد مديريت ذخاير در اقتصاد جهاني است. اين تقاضا لزوماً مانع افت‌هاي مقطعي نمي‌شود، اما مي‌تواند در افق بلندمدت يكي از عوامل موثر بر حفظ جايگاه طلا باشد.
طلا در دوره‌اي ميان اصلاح و تثبيت
مجموع تحولات بازار جهاني و داخلي نشان مي‌دهد طلا پس از يك دوره رشد پرشتاب، وارد مرحله‌اي متفاوت شده است. در بازار جهاني، تقويت دلار و افزايش احتمال تداوم نرخ‌هاي بهره بالا، فشارهايي بر قيمت وارد كرده‌اند و اونس پس از عقب‌نشيني از ركوردهاي قبلي در محدوده ۴ هزار دلار نوسان مي‌كند. در مقابل، خريد مستمر بانك‌هاي مركزي، به‌ويژه افزايش قابل توجه ذخاير طلاي چين در ماه اكتبر، از ادامه تقاضاي بلندمدت براي اين فلز حكايت دارد.در بازار داخلي نيز قيمت طلاي ۱۸ عيار در محدوده بالاي ۲۵ ميليون تومان قرار گرفته و با وجود افزايش هفتگي، فعلاً شرايط با تلاطم گسترده همراه نيست. با اين حال، تجربه نوسانات ماه گذشته و كاهش حجم معاملات نشان مي‌دهد كه احتياط همچنان بر رفتار خريداران و فروشندگان حاكم است.در افق سال ۲۰۲۷ نيز اگرچه پيش‌بيني‌ها نسبت به دوره ركوردشكني محتاطانه‌تر شده‌اند، برآوردهاي نزديك به ۵ هزار دلار همچنان در تحليل‌هاي بلندمدت مطرح هستند. بنابراين، وضعيت فعلي بازار را مي‌توان دوره‌اي ميان اصلاح قيمت و تلاش براي تثبيت ارزيابي كرد؛ دوره‌اي كه در آن، نيروهاي كوتاه‌مدت فشار بر قيمت و عوامل بلندمدت حمايت از طلا هم‌زمان فعال‌اند.براي بازار ايران نيز مسير آينده طلا تنها به تغييرات اونس جهاني وابسته نخواهد بود. نرخ ارز در داخل، انتظارات اقتصادي و وضعيت عرضه و تقاضا مي‌توانند در كنار قيمت جهاني، محدوده‌هاي قيمتي را تعيين كنند. از اين رو، دنبال كردن هم‌زمان تحولات بازار جهاني و متغيرهاي داخلي براي ارزيابي مسير طلا ضروري است؛ به‌ويژه در شرايطي كه بازار پس از ماه‌ها نوسان، هنوز به سطحي از ثبات پايدار در معاملات نرسيده است.
