صعود يكپارچه بورس
سومين هفته آبان‌ماه در حالي با سبزپوشي تالار شيشه‌اي آغاز شد كه بازار سهام بار ديگر شاهد افزايش تقاضا و بهبود نسبي فضاي معاملاتي بود. در جريان معاملات روز شنبه، نمادهاي بورسي عمدتاً در مسير صعودي حركت كردند و شاخص‌هاي اصلي بازار نيز رشد قابل‌توجهي را به ثبت رساندند.
سومين هفته آبان‌ماه در حالي با سبزپوشي تالار شيشه‌اي آغاز شد كه بازار سهام بار ديگر شاهد افزايش تقاضا و بهبود نسبي فضاي معاملاتي بود. در جريان معاملات روز شنبه، نمادهاي بورسي عمدتاً در مسير صعودي حركت كردند و شاخص‌هاي اصلي بازار نيز رشد قابل‌توجهي را به ثبت رساندند. اين اتفاق در شرايطي رخ داد كه بازارهاي موازي نتوانستند عملكرد جذابي از خود به نمايش بگذارند و بورس بار ديگر در كانون توجه بخشي از سرمايه‌گذاران قرار گرفت.
بازگشت تقاضا به بازار سهام را مي‌توان يكي از مهم‌ترين نشانه‌هاي تغيير فضاي معاملاتي در روزهاي اخير دانست. پس از دوره‌اي كه نگراني‌هاي سياسي، اقتصادي و افزايش ريسك‌هاي سيستماتيك موجب احتياط معامله‌گران شده بود، اكنون نشانه‌هايي از بهبود انتظارات در تالار شيشه‌اي مشاهده مي‌شود. سبزپوشي گسترده نمادها نيز نشان مي‌دهد كه تقاضا تنها به چند سهم بزرگ محدود نبوده و بخش قابل‌توجهي از بازار در مسير مثبت قرار گرفته است.
بااين‌حال، نمي‌توان صرفاً بر اساس رشد شاخص‌ها درباره بازگشت قطعي بورس به يك‌روند صعودي پايدار قضاوت كرد. تجربه معاملات بازار سرمايه نشان داده است كه رشدهاي مقطعي، به‌ويژه پس از دوره‌هاي اصلاحي، لزوماً به معناي آغاز يك حركت صعودي قدرتمند نيستند. آنچه در اين ميان اهميت دارد، تداوم ورود نقدينگي، افزايش ارزش معاملات و حفظ تقاضا در روزهاي آينده است. همچنين عملكرد بازارهاي موازي نيز مي‌تواند در تعيين مسير نقدينگي نقش مهمي ايفا كند. زماني كه ساير بازارها با محدوديت در بازدهي يا كاهش جذابيت مواجه مي‌شوند، بخشي از سرمايه‌گذاران ممكن است بار ديگر بازار سهام را به عنوان مقصد سرمايه‌گذاري بررسي كنند. البته اين جابه‌جايي زماني مي‌تواند به نفع بورس تمام شود كه با بهبود اعتماد عمومي و كاهش نگراني‌ها نسبت به آينده اقتصادي همراه باشد. از سوي ديگر، گزارش‌هاي مالي شركت‌ها و وضعيت بنيادي صنايع بورسي نيز از جمله عواملي هستند كه مي‌توانند به تداوم روند مثبت بازار كمك كنند. بهبود سودآوري شركت‌ها، رشد درآمدهاي عملياتي و ارزندگي نسبي برخي نمادها مي‌توانند زمينه‌ساز افزايش توجه سرمايه‌گذاران به بازار سهام شوند. بااين‌حال، ريسك‌هاي سياسي و اقتصادي همچنان از متغيرهايي هستند كه مي‌توانند بر تصميم معامله‌گران اثرگذار باشند. اگر افزايش شاخص‌ها با مشاركت گسترده نمادها، بهبود ارزش معاملات و ورود مستمر پول حقيقي همراه باشد، مي‌توان به پايداري بيشتر روند صعودي اميدوار بود. در مقابل، اگر رشد بازار صرفاً به افزايش قيمت تعداد محدودي از نمادهاي بزرگ وابسته باشد، احتمال تضعيف تقاضا و بازگشت نوسانات همچنان وجود خواهد داشت.
بازار از دريچه معاملات
بازار سرمايه در معاملات اولين روز كاري هفته يعني شنبه يكي از روزهاي مثبت و پرقدرت خود را پشت سر گذاشت و شاخص‌هاي اصلي بورس با رشد قابل توجهي همراه شدند. افزايش بيش از ۱۷۰ هزارواحدي شاخص كل در كنار رشد بيش از ۳۱ هزارواحدي شاخص هم‌وزن، نشان داد كه جريان تقاضا در معاملات در اين روز تنها به نمادهاي بزرگ و شاخص‌سازي محدود نبوده و بخش گسترده‌اي از سهام كوچك و متوسط نيز با افزايش تقاضا مواجه شده‌اند.
بررسي آمار معاملات اين روز نشان مي‌دهد كه بازار سهام از منظر شاخص‌ها، تعداد نمادهاي مثبت، صف‌هاي خريد و جريان نقدينگي، شرايط مثبتي را تجربه كرده است. بااين‌حال، ارزش معاملات همچنان يكي از نكاتي است كه مي‌تواند در ارزيابي كيفيت رشد روز گذشته بازار موردتوجه قرار گيرد. شاخص كل بورس در پايان معاملات روز شنبه با افزايش ۱۷۰ هزار و ۹۳۱ واحدي، معادل ۲.۱۶ درصد رشد كرد و در سطح ۸ ميليون و ۸۳ هزار واحد قرار گرفت. هم‌زمان، شاخص كل هم‌وزن نيز عملكرد مثبتي از خود به نمايش گذاشت و با افزايش ۳۱ هزار و ۷۶ واحدي، معادل ۱.۳۹ درصد، به ارتفاع ۲ ميليون و ۲۵۹ هزار واحد رسيد.
يكي از مهم‌ترين نشانه‌هاي قدرت معاملات روز گذشته، اختلاف قابل‌توجه تعداد نمادهاي مثبت و منفي بود. در پايان دادوستدها، ۸۲۶ نماد در محدوده مثبت قرار گرفتند، درحالي كه تعداد نمادهاي منفي تنها ۱۱۹ نماد بود. چنين تركيبي نشان مي‌دهد كه فضاي عمومي بازار به نفع خريداران تغيير كرده و بخش عمده‌اي از نمادهاي معاملاتي توانسته‌اند روز مثبتي را پشت سر بگذارند. از سوي ديگر، تعداد صف‌هاي خريد نيز به ۴۳۷ نماد رسيد، درحالي كه تنها ۴۱ نماد با صف فروش مواجه بودند. اين اختلاف قابل‌توجه ميان صف‌هاي خريدوفروش، از برتري محسوس تقاضا نسبت به عرضه حكايت دارد. در واقع، نه‌تنها تعداد نمادهاي مثبت بيشتر از نمادهاي منفي بود، بلكه در پايان معاملات نيز خريداران در تعداد قابل توجهي از نمادها موفق شدند بر عرضه‌كنندگان غلبه كنند. اين موضوع مي‌تواند يكي از نشانه‌هاي بهبود انتظارات كوتاه‌مدت معامله‌گران باشد؛ چراكه افزايش تعداد نمادهاي مثبت در كنار شكل‌گيري صف‌هاي خريد گسترده، نشان مي‌دهد تقاضا در بخش‌هاي مختلف بازار حضور داشته است.
ورود ۵،۸ همت پول حقيقي به بازار سهام
جريان نقدينگي نيز از ديگر بخش‌هاي قابل‌توجه معاملات اولين روز كاري بود. بر اساس آمار منتشرشده، در معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي، مجموعاً ۵ هزار و ۸۰۷ ميليارد تومان پول حقيقي وارد بازار شد. ورود اين ميزان نقدينگي در شرايطي اتفاق افتاد كه شاخص‌هاي اصلي نيز رشد قابل توجهي را تجربه كردند و تعداد نمادهاي مثبت به شكل محسوسي از نمادهاي منفي پيشي گرفت.
بررسي سرانه خريدوفروش حقيقي‌ها نيز برتري نسبي خريداران را تأييد مي‌كند. سرانه خريد حقيقي‌ها در معاملات روز اخير به ۹۱ ميليون تومان رسيد، درحالي كه سرانه فروش ۸۶ ميليون تومان بود. همچنين قدرت خريد حقيقي‌ها عدد ۱.۰۶ را ثبت كرد؛ به اين معنا كه ميانگين خريد هر خريدار حقيقي از ميانگين فروش هر فروشنده حقيقي بيشتر بوده است. اگرچه فاصله سرانه خريدوفروش و قدرت خريد حقيقي‌ها چندان بزرگ نيست، اما قرارگرفتن اين شاخص‌ها در محدوده مثبت، در كنار ورود قابل‌توجه پول حقيقي، نشان مي‌دهد كه سمت تقاضا در معاملات روز شنبه از موقعيت بهتري برخوردار بوده است.
خروج نقدينگي از بازار
در مقابل ورود نقدينگي به بازار سهام، صندوق‌هاي درآمد ثابت با خروج پول حقيقي مواجه شدند. طبق آمار معاملات روز اخير، ۵ هزار و ۳۴۶ ميليارد تومان نقدينگي حقيقي از اين صندوق‌ها خارج شد. هم‌زماني خروج پول از صندوق‌هاي درآمد ثابت با ورود نقدينگي به سهام، مي‌تواند نشانه‌اي از افزايش تمايل بخشي از سرمايه‌گذاران به پذيرش ريسك بيشتر و حضور در بازار سهام باشد. به نظر مي‌رسد در جريان معاملات روز اخير، بخشي از منابعي كه در ابزارهاي كم‌ريسك سرمايه‌گذاري شده بودند، به سمت دارايي‌هاي پرريسك‌تر حركت كرده‌اند. البته براي ارزيابي دقيق‌تر اين جابه‌جايي نقدينگي، بايد روند ورود و خروج پول در روزهاي آينده نيز بررسي شود؛ چراكه يك روز معاملاتي به‌تنهايي نمي‌تواند تغيير پايدار در استراتژي سرمايه‌گذاران را تأييد كند.
ارزش سفارش‌هاي خريد به ۱۱ هزار و ۴۸۱ ميليارد تومان رسيد، درحالي كه ارزش سفارش‌هاي فروش تنها هزار و ۳۸۸ ميليارد تومان بود. براين‌اساس، اختلاف ارزش سفارش‌هاي خريدوفروش به بيش از ۱۰ هزار ميليارد تومان رسيد.
اين فاصله قابل‌توجه در كنار وجود ۴۳۷ صف خريد و تنها ۴۱ صف فروش، نشان مي‌دهد كه بازار در پايان معاملات همچنان با تقاضاي قدرتمندي روبرو بوده است. چنين وضعيتي بيانگر تمايل بالاي معامله‌گران براي خريد سهام است؛ هرچند بايد توجه داشت كه سفارش‌هاي ثبت‌شده الزاماً به معناي انجام قطعي معاملات نيستند و پايداري اين تقاضا در روزهاي آينده اهميت بيشتري خواهد داشت.
باوجود تمام نشانه‌هاي مثبت در معاملات روز گذشته، ارزش معاملات را مي‌توان يكي از مهم‌ترين نقاط قابل‌تأمل بازار دانست. ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي به ۳۳ هزار و ۴۲۳ ميليارد تومان رسيد و حجم معاملات نيز ۴۶ ميليارد سهم ثبت شد. اگرچه ارزش بيش از ۳۳ هزار ميلياردتوماني معاملات رقم قابل توجهي است، اما اين ميزان در مقايسه با ميانگين ماهانه ارزش معاملات بازار، عدد كوچك‌تري محسوب مي‌شود. از اين منظر، باوجود رشد قابل‌توجه شاخص‌ها، ورود پول حقيقي و برتري سفارش‌هاي خريد، حجم نقدينگي جابه‌جاشده در بازار به‌اندازه شدت رشد قيمت‌ها نبوده است. بازار سهام باوجود تمامي ريسك‌ها در اولين روز كاري هفته توانست روندي مثبت را پشت سر بگذارد و به‌نوعي با ورود نقدينگي همراه شود. اين موضوع درحالي است كه بازارهاي موازي همچنان شرايط چندان مطلوبي ندارند و به‌نوعي ورود نقدينگي به اين بازارها چندان همواره نيست. اگر ورود پول حقيقي در روزهاي آينده ادامه پيدا كند و ارزش معاملات نيز به سطوح بالاتري برسد، مي‌توان به پايداري بيشتر روند صعودي بازار اميدوار بود. در غير اين صورت، پايين‌بودن ارزش معاملات در مقايسه با ميانگين ماهانه مي‌تواند به عنوان عاملي براي احتياط در ارزيابي رشد اخير بورس مطرح شود.
