حقابه ايران محور همكاري تهران و كابل
ايران و افغانستان به عنوان دو همسايه با پيوندهاي تاريخي، زباني و فرهنگي مشترك ظرفيت‌هاي متعددي براي توسعه همكاري در حوزه‌هاي مختلف دارند؛ در همين راستا در سفر اخير علي‌آبادي وزير نيرو به افغانستان موضوعاتي مثل ساخت و تعمير نيروگاه‌هاي حرارتي و بادي توسط مهندسان ايراني در افغانستان و حقابه رودخانه‌ها و تالاب‌هاي مشترك مورد بررسي قرار گرفت.
ايران و افغانستان به عنوان دو همسايه با پيوندهاي تاريخي، زباني و فرهنگي مشترك ظرفيت‌هاي متعددي براي توسعه همكاري در حوزه‌هاي مختلف دارند؛ در همين راستا در سفر اخير علي‌آبادي وزير نيرو به افغانستان موضوعاتي مثل ساخت و تعمير نيروگاه‌هاي حرارتي و بادي توسط مهندسان ايراني در افغانستان و حقابه رودخانه‌ها و تالاب‌هاي مشترك مورد بررسي قرار گرفت. به گزارش ايسنا، اواخر هفته گذشته عباس علي‌آبادي، وزير نيرو در سفري به افغانستان با مقام‌ها و فعالان اقتصادي اين كشور ديدار و درباره توسعه همكاري‌هاي مشترك در حوزه آب و انرژي گفت‌وگو كرد. همچنين علاوه بر بررسي زمينه‌هاي مشاركت شركت‌هاي ايراني در طرح‌هاي زيرساختي افغانستان موضوع احقاق حقوق آبي ايران نيز در دستور كار مذاكرات قرار داشت.
ايران در حوزه ساخت و تعمير نيروگاه‌هاي حرارتي و بادي از توانمندي‌هاي فني برخوردار است و پيش از اين نيز در كشورهاي مختلف از جمله سوريه، عراق، عمان، پاكستان و اندونزي در زمينه احداث يا تعمير نيروگاه‌ها فعاليت داشته؛ همچنين در برخي كشورها از جمله الجزاير براي ورود به اين حوزه اقدام شده كه به گفته مقام‌هاي ايراني موانعي در اين مسير ايجاد شد.
در اين سفر نشست مشتركي با اعضاي اتاق بازرگاني افغانستان برگزار شد كه در اين نشست فعالان اقتصادي اين كشور با اشاره به مشكلات موجود در زيرساخت‌هاي برق و آب خواستار تقويت همكاري‌هاي مشترك با ايران شدند. اعضاي اتاق بازرگاني افغانستان اعلام كردند تجار و سرمايه‌گذاران اين كشور آمادگي دارند از دانش تخصصي و تجهيزات صنعت آب و برق ايران استفاده كنند و از اين طريق زمينه توسعه همكاري‌هاي اقتصادي و فني ميان دو كشور را فراهم آورند. در مقابل وزير نيروي ايران با اشاره به توانمندي شركت‌هاي ايراني در حوزه آب و برق بر آمادگي اين شركت‌ها براي مشاركت در رفع مشكلات زيرساختي افغانستان تأكيد كرد. يكي از موضوعات مطرح‌شده در اين سفر كاهش تلفات شبكه برق افغانستان بود كه بر اساس گزارش ارائه‌شده ميزان تلفات شبكه برق اين كشور به ۲۴ درصد مي‌رسد و اين در حالي است كه ايران با تكيه بر تجربه و اقدامات انجام‌شده توانسته ميزان تلفات شبكه برق خود را از حدود ۲۰ درصد به كمتر از ۱۰ درصد كاهش بدهد. در همين زمينه مصطفي رجبي‌مشهدي، معاون برق و انرژي وزارت نيرو با اشاره به ظرفيت همكاري دو كشور در اين بخش توضيح داد كه كاهش تلفات شبكه مي‌تواند يكي از محورهاي همكاري مشترك باشد چراكه بهبود وضعيت شبكه در نهايت به ارتقاي كيفيت برق‌رساني به مردم منجر خواهد شد. به گفته وي اين موضوع در چارچوب قراردادهاي مشترك نيز مورد بحث و بررسي قرار گرفته است. همكاري‌هاي آموزشي و تخصصي نيز از ديگر محورهاي مورد توجه در مذاكرات بود. بر اين اساس تشكيل گروه‌هاي كاري مشترك در حوزه انرژي‌هاي تجديدپذير، نيروگاه‌هاي حرارتي و شبكه برق پيشنهاد شد تا زمينه تبادل دانش و تجربه ميان متخصصان دو كشور فراهم شود و از اين طريق، به بهبود تأمين برق در افغانستان كمك شود.
در حاشيه اين سفر تفاهمنامه‌اي سه‌جانبه ميان شركت برق حرارتي ايران، شركت توانير و شركت برشنا افغانستان در حوزه توليد، انتقال و توزيع برق به امضا رسيد كه توسعه ظرفيت‌هاي برق، آموزش نيروي انساني، تعمير و نگهداري، تأمين قطعات و بازسازي تجهيزات نيروگاهي از جمله محورهاي اين همكاري است. در كنار همكاري‌هاي برقي مسائل آبي نيز بخش مهمي از مذاكرات وزير نيرو با مقام‌هاي افغانستان را تشكيل داد. در اين ديدارها موضوع احقاق حقوق آبي جمهوري اسلامي ايران، توسعه همكاري‌هاي مشترك در حوزه آب و انرژي و همچنين مشاركت متخصصان، مشاوران، پيمانكاران و سازندگان ايراني در طرح‌هاي آبي افغانستان مورد بحث قرار گرفت و در جريان اين مذاكرات طرف افغانستاني بر نياز خود به بهره‌گيري از ظرفيت متخصصان ايراني در حوزه‌هاي مشاوره، پيمانكاري و ساخت تجهيزات و تأسيسات بخش آب تأكيد كرد و خواستار استفاده از توان فني و مهندسي ايران در اين زمينه شد. حميدرضا جانباز، معاون وزير نيرو در امور آب و آبفا در همين راستا با اشاره به طرح برخي مباحث مرتبط با تالاب‌ها در جريان اين سفر گفته است كه در صورت تداوم ارتباطات و استمرار مذاكرات با دستور كار مشخص، مي‌توان به بخشي از اهداف وزارت نيرو در حوزه آب و تعامل با افغانستان دست يافت. موضوعات مرتبط با مديريت منابع آب و انرژي با توجه به همسايگي دو كشور و ضرورت پيگيري مسائل مشترك از جمله محورهايي بود كه در اين سفر مورد توجه قرار گرفت. در اين ميان پيگيري حقوق آبي ايران در كنار بررسي زمينه‌هاي همكاري فني و تخصصي، نشان‌دهنده اهميت همزمان مسائل آبي و ظرفيت‌هاي اقتصادي در روابط دو كشور است.
در مجموع سفر وزير نيرو به افغانستان را مي‌توان گامي در جهت بررسي ظرفيت‌هاي همكاري دو كشور در حوزه‌هاي آب و برق دانست؛ همكاري‌هايي كه در صورت تداوم مذاكرات و تبديل توافق‌ها به برنامه‌هاي اجرايي، مي‌تواند زمينه مشاركت بيشتر شركت‌هاي ايراني در توسعه زيرساخت‌هاي افغانستان را فراهم كند.
