ال‌نينو ناجي آب ايران نمي‌شود
رييس موسسه تحقيقات آب: پيش‌بيني مي‌شود به علت پديده ال‌نينو بارشها در فصل پاييز 30 تا 70 درصد افزايش يابد.
رييس موسسه تحقيقات آب: پيش‌بيني مي‌شود به علت پديده ال‌نينو بارشها در فصل پاييز 30 تا 70 درصد افزايش يابد.
به گزارش تسنيم؛ ال‌نينو يك پديده اقليمي است كه بر اثر گرم‌تر شدن غيرعادي سطح آب در بخش‌هايي از اقيانوس آرام استوايي شكل مي‌گيرد و مي‌تواند الگوهاي معمول دما و بارش را در مناطق مختلف جهان تغيير دهد. اثرات اين پديده در همه مناطق يكسان نيست و با توجه به شرايط جوي و اقليمي هر منطقه مي‌تواند متفاوت باشد.در ايران نيز ال‌نينو مي‌تواند با تغيير احتمال وقوع و الگوي بارش همراه باشد، اما به گفته كارشناسان، ارتباط آن با ميزان بارش كشور قطعي و مستقيم نيست و نمي‌توان صرفاً بر اساس وقوع ال‌نينو، افزايش بارش يا پايان خشكسالي را پيش‌بيني كرد.
محمدرضا كاويان‌پور رييس موسسه تحقيقات آب در خصوص پديده ال‌نينو و تاثير آن بر بارشها و وضعيت آبي ايران در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادي خبرگزاري تسنيم گفت: بر اساس پيش‌بيني‌هاي موجود، انتظار مي‌رود بارش در بخش‌هايي از كشور در فصل پاييز حدود 30 تا 70 درصد بيشتر از نرمال باشد و احتمال افزايش بارش در مناطق غربي زاگرس، به‌ويژه حوضه‌هاي كارون و كرخه، بيشتر است؛ با اين حال، افزايش بارش لزوماً به معناي افزايش متناسب منابع آب قابل استفاده نيست.رييس موسسه تحقيقات آب افزود: در صورت تحقق اين شرايط، مي‌توان انتظار داشت رواناب و ورودي به برخي سدهاي اين مناطق نيز افزايش پيدا كند، اما در شرايطي كه احتمال وقوع بارش‌هاي شديد و كوتاه‌مدت وجود دارد، بخشي از بارش مي‌تواند به‌صورت سيلاب ظاهر شود و فرصت كافي براي نفوذ و ذخيره‌سازي طبيعي يا مخزني فراهم نشود.وي با تأكيد بر اينكه موضوع اصلي صرفاً ظرفيت مخازن نيست، گفت: مديريت همزمان ريسك سيلاب، ذخيره آب و توليد انرژي در چنين شرايطي اهميت ويژه‌اي دارد.كاويان‌پور با اشاره به وضعيت فعلي ذخاير سدهاي كشور اظهار كرد: سطح فعلي ذخاير در بسياري از مخازن پايين است و اين موضوع از يك جهت مي‌تواند فضاي بيشتري براي كنترل بخشي از سيلاب ايجاد كند، اما از جهت ديگر نشان‌دهنده آسيب‌پذيري منابع آب كشور و ضرورت استفاده بسيار حساب‌شده از ظرفيت مخازن است.رييس موسسه تحقيقات آب تصريح كرد: بنابراين نمي‌توان صرفاً با اتكا به وقوع يك دوره پربارش، موضوع مديريت منابع آب را حل‌شده تلقي كرد و مديريت توأمان آب و انرژي و بهره‌برداري هوشمندانه از مخازن در چنين شرايطي اهميت ويژه‌اي دارد.وي در ادامه با اشاره به اثر احتمالي ال‌نينو بر منابع آب كشور گفت: در تحليل اثر ال‌نينو بر منابع آب كشور، صرفاً نبايد به مقدار بارش توجه كرد؛ بلكه نوع، زمان، شدت و پراكنش مكاني بارش نيز اهميت بسيار زيادي دارد.
كاويان‌پور افزود: شرايط اقليمي امروز با گذشته يكسان نيست و افزايش دما يكي از عواملي است كه مي‌تواند الگوي بارش و تبديل بارش به رواناب را تحت تأثير قرار دهد.
وي ادامه داد: بر اساس برآوردهاي فعلي، دما در دوره مورد بررسي مي‌تواند حدود يك تا دو درجه سانتي‌گراد بالاتر از نرمال باشد. افزايش دما مي‌تواند موجب افزايش تبخير و همچنين افزايش تقاضاي آب، به‌ويژه در بخش كشاورزي شود.رييس موسسه تحقيقات آب با اشاره به پيش‌بيني وضعيت بارش در زمستان گفت: در شرايط فعلي، پيش‌بيني‌ها براي زمستان در مجموع در محدوده نرمال قرار دارند و بنابراين نبايد صرفاً بر اساس افزايش بارش پاييز، انتظار يك دوره ترسالي پايدار در تمام سال داشت.وي افزود: اگر بخشي از بارش‌هاي موثر به‌جاي برف به‌صورت باران در ارتفاعات رخ دهد، ممكن است ذخيره برفي كاهش پيدا كند و در نتيجه الگوي زماني تأمين آب نيز تغيير كند.
كاويان‌پور تأكيد كرد: حتي در صورت افزايش بارش، بايد توجه داشت كه افزايش بارش الزاماً معادل افزايش پايدار منابع آب قابل دسترس نيست.
وي با اشاره به اقدامات موسسه تحقيقات آب در زمينه پيش‌بيني داده‌محور و استفاده از هوش مصنوعي اظهار كرد: موسسه تحقيقات آب در سال‌هاي اخير فعاليت‌هاي قابل توجهي در زمينه پيش‌بيني داده‌محور و استفاده از روش‌هاي هوش مصنوعي براي پيش‌بيني جريان‌هاي ورودي انجام داده است.رييس موسسه تحقيقات آب گفت: در حال حاضر، پيش‌بيني جريان ورودي به 30 سد مهم كشور تا افق شش‌ماهه انجام مي‌شود كه مي‌تواند ابزار مهمي براي برنامه‌ريزي و مديريت منابع آب و بهره‌برداري از مخازن باشد.
كاويان‌پور با تأكيد بر تفاوت ميان پيش‌بيني جريان رودخانه و پيش‌بيني دقيق مكان و زمان يك بارش حدي گفت: پيش‌بيني دقيق بارش‌هاي حدي از نظر مكاني و زماني همچنان يكي از چالش‌هاي مهم علوم جوي است و عدم قطعيت در مقياس‌هاي محلي، به‌ويژه براي بارش‌هاي رگباري و كوتاه‌مدت، قابل توجه است.وي افزود: بنابراين رويكرد مناسب اين است كه از مدل‌هاي هوش مصنوعي و داده‌محور در كنار مدل‌هاي هواشناسي و هيدرولوژيكي استفاده شود تا بتوان احتمال وقوع، شدت و پيامدهاي يك رويداد را با دقت بيشتري برآورد كرد.رييس موسسه تحقيقات آب ادامه داد: هدف، حذف كامل عدم قطعيت نيست، بلكه كاهش آن و تبديل پيش‌بيني‌ها به اطلاعات قابل استفاده براي تصميم‌گيري مديران سدها و ساير مصرف‌كنندگان آب است.كاويان‌پور گفت: تجربيات و مقايسه انجام‌شده بين سامانه‌هاي بارشي اتفاق‌افتاده و پيش‌بيني سامانه‌هاي بارشي، كاركرد قابل قبول سامانه‌هاي پيش‌بيني توسعه‌يافته در موسسه تحقيقات آب را تأييد مي‌كند.وي در ادامه با تأكيد بر اينكه نبايد ال‌نينو را «ناجي آب» يا راه‌حل كم‌آبي بلندمدت كشور در نظر گرفت، اظهار كرد: ال‌نينو يك عامل اقليمي است كه مي‌تواند احتمال تغيير در الگوي بارش را افزايش دهد، اما اثر آن در همه مناطق و در تمام سال‌ها يكسان نيست و حتي در برخي سال‌هاي همراه با ال‌نينو نيز در ايران شرايط خشكسالي رخ داده است.كاويان‌پور افزود: اين پديده در محدوده اقيانوس آرام استوايي و با فاصله بسيار زياد از ايران اتفاق مي‌افتد و بنابراين اثرات آن در كشور قطعي نيست و بر اساس ارزيابي‌هاي آماري مورد توجه قرار مي‌گيرد.رييس موسسه تحقيقات آب با تأكيد بر ضرورت برنامه‌ريزي سناريومحور گفت: برنامه‌ريزي منابع آب بايد بر مبناي سناريوهاي مختلف انجام شود و سناريوي بدبينانه نيز همواره در نظر گرفته شود.وي افزود: به‌خصوص در بخش‌هاي شرب و كشاورزي، تصميم‌گيري نبايد صرفاً بر اساس احتمال افزايش بارش در يك فصل انجام شود.كاويان‌پور همچنين با اشاره به نقش افزايش دما در خنثي شدن بخشي از اثر افزايش بارش گفت: اگر دما حدود يك درجه افزايش يابد، تبخير و نياز آبي نيز افزايش پيدا مي‌كند و در نتيجه بخشي از منابع آب اضافي ممكن است صرف افزايش تقاضاي آب شود.وي در پايان خاطرنشان كرد: حتي اگر پاييز پربارش‌تري داشته باشيم، نمي‌توان آن را به معناي حل مشكل كم‌آبي بلندمدت كشور تلقي كرد.رويكرد صحيح، استفاده از فرصت بارش‌هاي مناسب براي تقويت ذخاير، همزمان با حفظ آمادگي براي سناريوهاي خشك و حركت به سمت مديريت ريسك و برنامه‌ريزي مبتني بر سناريو است.
