برنامه جامع كنترل و كاهش خودكشي در ۱۶ استان اجرا مي‌شود
سيدحسن موسوي چلك، رييس انجمن مددكاري و معاون سلامت اجتماعي سازمان بهزيستي كه در همايش علمي تخصصي «پيشگيري از خودكشي» در دانشگاه علوم پزشكي ايران سخن مي‌گفت، با تاكيد بر ضرورت در پيش گرفتن رويكرد جامع و بين‌بخشي در اين حوزه گفت: «برنامه جامع كنترل و كاهش خودكشي با محوريت شوراي اجتماعي كشور، وزارت بهداشت، كميته خودكشي و دستگاه‌هايي از جمله بهزيستي و سازمان برنامه و بودجه تدوين شده و امسال با مشاركت سازمان‌ها و انجمن‌هاي تخصصي اجرا مي‌شود.» دكتر چلك تصريح كرد: رويكرد جامع به موضوع خودكشي بايد محور همه برنامه‌هاي مرتبط باشد.
سيدحسن موسوي چلك، رييس انجمن مددكاري و معاون سلامت اجتماعي سازمان بهزيستي كه در همايش علمي تخصصي «پيشگيري از خودكشي» در دانشگاه علوم پزشكي ايران سخن مي‌گفت، با تاكيد بر ضرورت در پيش گرفتن رويكرد جامع و بين‌بخشي در اين حوزه گفت: «برنامه جامع كنترل و كاهش خودكشي با محوريت شوراي اجتماعي كشور، وزارت بهداشت، كميته خودكشي و دستگاه‌هايي از جمله بهزيستي و سازمان برنامه و بودجه تدوين شده و امسال با مشاركت سازمان‌ها و انجمن‌هاي تخصصي اجرا مي‌شود.» دكتر چلك تصريح كرد: رويكرد جامع به موضوع خودكشي بايد محور همه برنامه‌هاي مرتبط باشد. وي افزود: برنامه يادشده نخستين برنامه‌اي است كه تلاش شده در آن همه سطوح پيشگيري با جزييات و همكاري تمام سازمان‌هاي مرتبط و انجمن‌هاي تخصصي ديده شود.
او در ادامه با اشاره به نقش سازمان بهزيستي در پيشگيري موسوم به « سطح يك، دو و سه» تاكيد كرد كه بايد تصوير روشني از دسترسي مردم به خدمات مرتبط با اقدام به خودكشي داشته باشيم، اما متاسفانه پيشگيري سطح يك همواره ضعيف‌تر بوده است، در حالي كه امروز بسياري از مردم اورژانس اجتماعي را مي‌شناسند و بر اساس برآوردها، حدود ۴۰ درصد مردم ايران با اين خدمت آشنايي دارند. موسوي‌چلك ادامه داد: برنامه‌هاي پيشگيري از خودكشي حتي از اين خدمات نيز اهميت بيشتري دارند و بايد در تمام حوزه‌هاي پيشگيري مورد توجه قرار گيرند.
توسعه خدمات مداخله‌اي و خطوط ارتباطي
معاون سلامت اجتماعي سازمان بهزيستي همچنين با اشاره به خدمات تلفني اين سازمان گفت: خط ۱۴۸۰ صداي مشاور، بيش از ۳۰ سال سابقه دارد و سازمان بهزيستي از نخستين سازمان‌هايي است كه مداخلات و راهنمايي تلفني را در اين حوزه آغاز كرده است. همچنين خط ۱۲۳ اورژانس اجتماعي در سراسر كشور به‌صورت رايگان در دسترس مردم قرار دارد. او همچنين با بيان اينكه ممكن است برخي افراد در شرايط بحران امكان صحبت كردن نداشته باشند، به راه‌اندازي سامانه پيامكي ۲۰۰۱۲۳ نيز اشاره كرد كه به‌صورت شبانه‌روزي فعال است و به زودي اطلاع‌رساني عمومي درباره اين خدمت انجام مي‌شود. موسوي‌چلك تاكيد كرد: اگر بتوانيم در زمان مناسب مداخله كنيم، ممكن است از وقوع اقدام به خودكشي جلوگيري شود.
ضرورت همكاري بين‌بخشي
رييس انجمن مددكاري اجتماعي ايران، افزايش تعاملات فرابخشي را يكي ديگر از محورهاي مهم برنامه‌هاي اين حوزه دانست و گفت: هيچ سازماني به‌تنهايي نمي‌تواند در اجراي سياست‌هاي پيشگيري از خودكشي موفق باشد. ما تلاش كرده‌ايم با تمام سازمان‌ها و انجمن‌هاي مرتبط تعامل داشته باشيم، زيرا خودكشي موضوع يك سازمان خاص نيست و نيازمند همكاري همه دستگاه‌هاست. موسوي‌چلك همچنين با اشاره به ماهيت چندبعدي خودكشي اظهار كرد: «در موضوع خودكشي نمي‌توان فقط از يك رشته استفاده كرد. روانشناس، مددكار اجتماعي، مشاور، روانپزشك و جامعه‌شناس هر كدام بخشي از مساله را پوشش مي‌دهند و بايد از تمام اين ظرفيت‌ها، از جمله ظرفيت‌هاي حقوقي استفاده كنيم.»
پنج ويژگي برنامه‌هاي موثر در كنترل خودكشي
او همچنين با اشاره به ضرورت دسترسي مردم به خدمات به پنج ويژگي برنامه‌هاي كنترل و كاهش خودكشي براي موفقيت اشاره كرد و آنها را « فراگيري، به معناي شمول خدمات براي همه مردم، «جامعيت» به معناي غير جزيره‌اي عمل كردن، «كفايت» و تناسب خدمات با نيازها»، «پايداري» و «اثربخشي» برشمرد. اين كارشناس ادامه داد: در يك منطقه ممكن است پيشگيري سطح يك اولويت داشته باشد و در منطقه‌اي ديگر مداخله اهميت بيشتري پيدا كند. همچنين برنامه‌ها نبايد با رفت‌وآمد يك مسوول متوقف شوند؛ در حالي كه بسياري از برنامه‌ها هنوز پايداري لازم را ندارند.
حمايت از خانواده افراد داراي سابقه اقدام به خودكشي
موسوي چلك همچنين با اشاره به برنامه حمايت از خانواده‌ها گفت: امسال برنامه‌اي براي حمايت پس از مداخلات آغاز كرديم. اين برنامه با راهبري علمي دكتر پيروي در تهران اجرا شد و براي افرادي كه افكار خودكشي داشتند، سابقه اقدام داشتند يا با اورژانس اجتماعي تماس گرفته بودند، تيم مددكاري اجتماعي مستقر و دوره‌هاي آموزشي برگزار شد.
رييس انجمن مددكاري اجتماعي ايران با بيان اينكه «افرادي كه اقدام به خودكشي كرده‌اند يا در خانواده آنها سابقه اقدام وجود دارد، در معرض خطر بيشتري قرار دارند» ابراز اميدواري كرد كه با همكاري درون‌سازماني و بين‌دستگاهي، اين روند ادامه پيدا كند.
جلوگيري از موازي‌كاري دستگاه‌ها
او در ادامه با تاكيد بر ضرورت ايجاد نظام ارجاع ميان دستگاه‌ها گفت: اگر در آموزش و پرورش فردي اقدام به خودكشي يا فردي به بيمارستان مراجعه كرد و امكان پيگيري براي او وجود نداشت، بايد به اين سيستم ارجاع داده شود. بايد ياد بگيريم به جاي موازي‌كاري، از ظرفيت‌هاي يكديگر استفاده كنيم.
شناخت ۱۰ درصدي از خدمات ۱۴۸۰
موسوي چلك درباره ميزان استفاده از خط ۱۴۸۰ نيز گفت: در يك نظرسنجي، ۹۳ درصد افرادي كه از خط ۱۴۸۰ استفاده كرده بودند، از خدمات آن اظهار رضايت كردند؛ هرچند هنوز حدود ۱۰ درصد مردم اين خط را مي‌شناسند. او افزود: در طول يك سال، بيش از يك ميليون و ۷۶۸ هزار خدمت از طريق صداي مشاور به مردم ارايه شده كه بخشي از اين خدمات مربوط به موضوع خودكشي بوده است.
مستندسازي و مراقبت از مراقبين
رييس انجمن مددكاري اجتماعي ايران همچنين بر ضرورت مستندسازي تجربيات تاكيد كرد و گفت: ما معمولا اقدامات خود را مستندسازي و تجربه‌نگاري نمي‌كنيم، در حالي كه اين دو موضوع با يكديگر تفاوت دارند و بايد هر دو مورد توجه قرار گيرند. او با اشاره به اهميت مراقبت از مراقبين سلامت هم گفت: مراقبت از مراقبين يك ضرورت اجتناب‌ناپذير است و افرادي كه در اين حوزه فعاليت مي‌كنند حتما بايد از حمايت‌هاي لازم برخوردار باشند. متاسفانه در دستگاه‌هاي دولتي هنوز آن‌گونه كه بايد به اين موضوع اهميت داده نشده است.
مساله اجتماعي نبايد سياسي شود
موسوي چلك در بخش پاياني سخنانش با تاكيد دوباره بر اينكه خودكشي را نبايد مساله يك سازمان دانست، افزود: در ۳۴ سالي كه در اين حوزه فعاليت كرده‌ام، جايي موفق شديم كه مساله اجتماعي را سياسي نكرديم و همه ظرفيت‌ها فارغ از اينكه چه كسي متولي است، صادقانه در كنار هم قرار گرفتند. بايد بپذيريم كه دست‌كم در حوزه اجتماعي با تعليق اجتماعي مواجه هستيم كه عوارضش ممكن است چند سال بعد خود را نشان دهد، به‌ويژه در حوزه كودكان و گروه‌هايي كه در شرايط مخاطره‌آميز قرار دارند.
