شکست رکورد ۱۰ ساله قیمت بلیت هواپیما
قیمت سوخت هواپیما در جریان جنگ ایران، حتی سریعتر از قیمت نفت افزایش یافته است؛ موضوعی که هم افزایش قیمت نفت خام و هم محدودیت عرضه سوخت پالایششده را بازتاب میدهد. سوخت یکی از بزرگترین هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی است. شرکتهای هواپیمایی برخی پروازها که سود کمتری دارند را کاهش و قیمت بلیت و هزینه بار را افزایش دادهاند. با این حال، غولهای هواپیمایی آمریکا گفتهاند که افزایش درآمد حاصل از جابهجایی مسافران در ابتدا تنها بخشی از جهش هزینه سوخت آنها را پوشش داده است.
با این حال، روند حرکت قیمت بلیت هواپیما همگام با قیمت سوخت نبوده است. شاخص سوخت جت آرگوس آمریکا از اوج ۴.۸۸ دلار به ازای هر گالن در اوایل آوریل به پایینترین سطح دوران جنگ، یعنی ۲.۷۰ دلار در ماه ژوئن، سقوط کرد؛ اما متوسط قیمت بلیتها همچنان بالا ماند.
براساس آمار اداره آمار حملونقل آمریکا، متوسط قیمت بلیت، بدون احتساب هزینههای خدماتی همچون تحویل بار یا انتخاب صندلی، از ۴۰۵ دلار در سهماهه پایانی سال ۲۰۲۵ به ۴۲۸ دلار در سهماهه نخست امسال و سپس به ۴۳۶ دلار حد فاصل آوریل تا ژوئن افزایش یافت.
به گفته هاوس «بخشی از ناهماهنگی میان قیمت سوخت و بلیت هواپیما به تفاوت زمانی مربوط میشود.» شرکتهای هواپیمایی به طور معمول چند ماه زودتر درباره تعداد پروازها و صندلیهایی که ارائه خواهند کرد، تصمیم میگیرند و در این تصمیمگیری، هزینه مورد انتظار سوخت و سایر مخارج را لحاظ میکنند. فروش بلیتها حتی زودتر آغاز میشود. هاوس توضیح میدهد که «گرچه ممکن است که قیمت صندلیهای یک پرواز مشخص بارها تغییر کند، اما شرکت هواپیمایی نمیتواند در صورت جهش ناگهانی قیمت سوخت، بهای بلیتهایی که قبلا به فروش رفتهاند را افزایش دهد.»
وی اضافه کرد: مشکل یا چالش خطوط هوایی صرفا سطح هزینه سوخت نیست بلکه نوسان قیمتها نیز دردسرساز است.
به نوشته آسوشیتدپرس، تا اینجای کار نشانههای زیادی از کاهش فشار بر مسافران دیده نمیشود، زیرا شرکتهای هواپیمایی در حال تنظیم برنامه پروازها و قیمتها تا پایان سال هستند. طبق آمار وزارت کار آمریکا، قیمت بلیت هواپیما در ماه آگوست ۲۳ درصد بیشتر از یک سال قبل بود. در همین بین، قیمت سوخت هواپیما در این ماه نیز روند افزایشی داشت و طبق شاخص آرگوس، در تاریخ ۱۷ سپتامبر به ۴.۵۳ دلار به ازای هر گالن رسید.
متوسط قیمت سوخت در چهار بازار آمریکا که این شاخص آنها را پوشش میدهد، جمعه هفته گذشته ۴.۳۰ دلار در هر گالن بود؛ رقمی که همچنان تقریبا دوبرابر میانگین قیمت در سال ۲۰۲۵ است. شرکت رزرو بلیت سفر «هاپر/ Hopper» در گزارشی که همان روز(جمعه) منتشر شد، تایید کرد مسافرانی که برای سفرهای تعطیلات پایان سال بلیت میخرند، همین حالا هم با بالاترین قیمت بلیت هواپیما در یک دهه اخیر شوکه شدهاند.
برآورد این شرکت که قیمتهای موجود در جستوجوهای پروازی را رصد میکند، نشان میدهد که در هفته گذشته، متوسط قیمت بلیت رفتوبرگشت پروازهای داخلی در آمریکا برای سفرهای روز شکرگزاری(Thanksgiving/ چهارمین پنجشنبه ماه نوامبر)، ۴۰۲ دلار و برای سفرهای کریسمس ۴۵۲ دلار بوده است که بهترتیب از ۳۱ و ۲۳ درصد افزایش در مقایسه با سال گذشته حکایت دارد.
آسوشیتدپرس در ادامه مینویسد که «فشار بر شرکتهای هواپیمایی و مسافران فقط محدود به آمریکا نیست. طبق شاخص قیمت سوخت جت انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (یاتا)، متوسط قیمت سوخت هواپیما در جهان در ۲۷ فوریه(هشتم اسفند ۱۴۰۴)، یعنی یک روز پیش از آغاز جنگ، حدود ۹۹ دلار در هر بشکه بود. این نهاد بینالمللی با استناد به دادههای «اساندپی گلوبال انرژی/ S&P Global Energy» که به طور تخصصی اطلاعات بازارهای کالا و انرژی را ارائه میکند، اعلام کرد که قیمتها در اوایل آوریل بیش از دوبرابر شد و به ۲۰۹ دلار رسید، سپس حدود سه ماه کاهش یافت و در پی افزایش دوباره، اواسط سپتامبر به ۱۹۵ دلار در هر بشکه رسید.
کاهش قیمت بلیت در مقایسه با نوسان بهای سوخت بهمراتب کندتر است
فشار مجدد بر قیمت سوخت هواپیما از بسیاری از همان اختلالهایی نشات میگیرد که قیمت گازوئیل را بهشدت افزایش دادهاند. درگیریها تولید پالایشگاهها و صادرات سوخت از خاورمیانه را کاهش دادهاند و حملات اوکراین نیز به پالایشگاههای روسیه آسیب وارد کرده است. از آنجا که گازوئیل و سوخت هواپیما فرآوردههایی بهشدت مرتبط هستند و برای ظرفیت پالایشی با یکدیگر رقابت میکنند، کمبود یکی از آنها میتواند فشار بیشتری بر قیمت و میزان دسترسی به دیگری وارد کند.
به نوشته آسوشیتدپرس، «یاتا انتظار دارد که سوخت امسال نحدود یک-سوم هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی را ببلعد؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود یک-چهارم بود.»
مایک لسکینِن، مدیر مالی شرکت هواپیمایی «یونایتد ایرلاینز»، میگوید «تا زمان جهش مجدد قیمت سوخت، حدود ۳۵ درصد از بلیتهای این شرکت برای سهماهه پایانی سال از قبل فروخته شده بود و شرکت نمیتوانست قیمت آن بلیتها را افزایش دهد.» به گفته وی انتظار میرود که این شرکت هزینههای بالاتر سوخت را از طریق افزایش درآمد جبران کند، اما این جبران بلافاصله اتفاق نخواهد افتاد.
مدت زمانی که شرکتهای هواپیمایی برای جبران افزایش هزینههای خود نیاز دارند، بدین معناست که حتی با کاهش قیمت سوخت، مسافران احتمالا همچنان هزینه جهش قبلی را خواهند پرداخت. به گفته استفن ترینور، استاد امور مالی در دانشگاه ایالتی کالیفرنیا «برای آنکه قیمت بلیتها بهطور پایدار کاهش یابد، قیمت سوخت هواپیما به طور همزمان باید هم پایین بیاید و هم در سطح پایین باقی بماند.»
کاهش پروازها در واکنش به نوسان اخیر قیمت سوخت
سرعت افزایش اخیر قیمت سوخت هواپیما، پیشبینیهای شرکتهای هواپیمایی آمریکا را پیچیده کرده است. حتی در دهم سپتامبر(۱۹ شهریور)، شرکت هواپیمایی «جتبلو/ JetBlue» متوسط قیمت مورد انتظار خود برای سوخت حد فاصل جولای تا سپتامبر را به ۳.۹۶ دلار در هر گالن افزایش داده بود. اما قیمتها پس از آن همچنان بالا رفتند و شاخص سوخت آرگوس آمریکا یک هفته بعد به ۴.۵۳ دلار در هر گالن رسید و تنها چند روز مانده به پایان سهماهه سوم، همچنان بالای ۴.۲۵ دلار باقی ماند.
«دِون مِی»، مدیر مالی «امریکن ایرلاینز»، میگوید که «هر یک سنت افزایش قیمت سوخت به ازای هر گالن، حدود ۱۰ میلیون دلار به هزینه سوخت فصلی این شرکت اضافه میکند.» به گفته وی، «جهشهای اخیر، حدود یک میلیارد دلار به هزینه سوخت امریکن ایرلاینز در سهماهه چهارم اضافه خواهد کرد.»
امریکن، یونایتد و ساوتوست ایرلاینز اعلام کردهاند که به دلیل افزایش هزینه سوخت، برنامه پروازهای خود را بیش از پیش کاهش خواهند داد؛ بهویژه در مسیرهایی که سودآوری کمتری دارند.
مسافرانی که خرید بلیت را به لحظه آخر موکول میکنند، هزینه این وضعیت را میپردازند. تحلیل دویچهبانک آلمان نشان میدهد که، متوسط قیمت بلیت یکطرفه داخلی در یک روز مفروض برای شرکت هواپیمایی ارزان قیمت «الیجنت اِیر» طی یک هفته ۲۱ درصد افزایش یافت و ۱۸ سپتامبر به ۲۸۰ دلار رسید. قیمت مشابه برای بلیت همان روز امریکن ایرلاینز ۴۶۳ دلار بود که ۶ درصد افزایش داشت.
به نوشته آسوشیتدپرس، برای مسافرانی که چشمانتظار کاهش قیمت بلیتها هستند، این انتظار میتواند حتی از خود جنگ نیز طولانیتر شود. بِرِت هاوس، اقتصاددان و استاد دانشگاه کلمبیا در پایان گفت: احتمال اینکه هزینههای اضافی سوخت کاهش یابد و قیمت بلیت هواپیما هم طی چند ماه آینده پایین بیاید، بسیار اندک است.
