از اعتبارسنجي بانكي تا حمل‌ونقل تركيبي زير چتر AI
ستاد توسعه فناوري و كاربرد هوش مصنوعي، در تازه‌ترين فراخوان خود حمايت از پروژه‌هاي كاربردي هوش مصنوعي در دو حوزه پولي و بانكي و حمل‌ونقل را آغاز كرده است؛ طرح‌هايي كه برخلاف حمايت‌هاي داراي سقف ثابت، ميزان تسهيلات آنها بر اساس كيفيت فني، توجيه اقتصادي و كاربردپذيري تعيين مي‌شود.
ستاد توسعه فناوري و كاربرد هوش مصنوعي، در تازه‌ترين فراخوان خود حمايت از پروژه‌هاي كاربردي هوش مصنوعي در دو حوزه پولي و بانكي و حمل‌ونقل را آغاز كرده است؛ طرح‌هايي كه برخلاف حمايت‌هاي داراي سقف ثابت، ميزان تسهيلات آنها بر اساس كيفيت فني، توجيه اقتصادي و كاربردپذيري تعيين مي‌شود. در اين مدل، تسهيلات پرداخت‌شده در صورت موفقيت پروژه، تكميل آن در حداكثر ۱۲ ماه و برخورداري از بهره‌بردار واقعي، قابليت تبديل شدن به كمك بلاعوض را خواهد داشت.
هوش مصنوعي در سال‌هاي اخير از يك فناوري عمدتا پژوهشي و آزمايشگاهي فاصله گرفته و به يكي از ابزارهاي اصلي براي بازطراحي فرآيندها، كاهش هزينه‌ها و افزايش بهره‌وري در بخش‌هاي مختلف اقتصاد تبديل شده است. با اين حال، يكي از چالش‌هاي مهم در مسير توسعه اين فناوري، فاصله ميان توليد راهكارهاي هوش مصنوعي و استفاده واقعي از آنها در سازمان‌ها و صنايع است؛ فاصله‌اي كه باعث مي‌شود بخشي از ظرفيت‌هاي فناورانه كشور به محصولاتي تبديل نشود كه بتوانند مساله‌اي مشخص را در دنياي واقعي حل كنند. در چنين شرايطي، سياستگذاري براي هدايت سرمايه و حمايت از پروژه‌هايي كه از ابتدا داراي كاربرد مشخص و بهره‌بردار واقعي هستند، اهميت بيشتري پيدا مي‌كند. در همين راستا، ستاد توسعه فناوري و كاربرد هوش مصنوعي معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش‌بنيان رياست‌جمهوري، حمايت از پروژه‌هاي كاربردي اين حوزه را در دستور كار قرار داده و در تازه‌ترين اقدام، فراخوان‌هاي جديد خود را در دو حوزه پولي و بانكي و حمل‌ونقل منتشر كرده است. اين فراخوان‌ها قرار است بخشي از ظرفيت شركت‌هاي دانش‌بنيان و فعالان حوزه هوش مصنوعي را به سمت مسائل مشخص و موردنياز اين دو بخش هدايت كنند؛ از مديريت ريسك و اعتبارسنجي تسهيلات گرفته تا تشخيص تقلب و مبارزه با پولشويي و همچنين بهينه‌سازي حمل‌ونقل تركيبي، ريلي، دريايي، هوايي و خودرويي. نكته قابل توجه در اين فراخوان‌ها، رويكرد ستاد به نحوه حمايت مالي و انتخاب پروژه‌هاست. برخلاف مدل‌هايي كه صرفا بر تعداد طرح‌هاي مورد حمايت تمركز دارند، در اينجا سقف ثابتي براي تسهيلات تعيين نشده و ميزان حمايت قرار است بر اساس كيفيت فني، توجيه اقتصادي، كاربردپذيري و ظرفيت اجراي هر پروژه تعيين شود. به اين ترتيب، ارزش يك طرح نه صرفا بر مبناي ايده يا عنوان فناورانه آن، بلكه بر اساس توانايي آن در تبديل شدن به يك محصول قابل استفاده سنجيده خواهد شد. مدل حمايتي نيز به گونه‌اي طراحي شده كه شركت‌ها در صورت موفقيت پروژه و تحقق شروط تعيين‌شده، امكان تبديل تسهيلات دريافتي به كمك بلاعوض را خواهند داشت. در كنار موفقيت فني پروژه، وجود بهره‌بردار واقعي يكي از شروط اصلي اين تبديل است؛ موضوعي كه نشان مي‌دهد هدف سياستگذار صرفا توسعه فناوري نيست، بلكه رساندن فناوري از مرحله طراحي و اجرا به مرحله استفاده واقعي در صنعت، بانك، دستگاه اجرايي و ساير نهادهاي كشور است. در اين ميان، فرآيند داوري نيز با بررسي همزمان ابعاد فني و اقتصادي و با حضور كارشناسان، متخصصان صنعتي و بهره‌برداران احتمالي انجام خواهد شد. اكنون شركت‌هاي دانش‌بنيان تا ۲۰ شهريور فرصت دارند طرح‌هاي خود را براي حضور در اين فراخوان‌ها ارسال كنند؛ فراخوان‌هايي كه در صورت اجراي موفق مي‌توانند بخشي از مسير گذار هوش مصنوعي در ايران از «توليد فناوري» به «حل مساله و ايجاد كاربرد واقعي» را شكل دهند. ستاد توسعه فناوري و كاربرد هوش مصنوعي فراخوان‌هاي جديد خود را در دو حوزه پولي و بانكي و حمل‌ونقل آغاز كرده است. سقف مشخصي براي تسهيلات طرح‌هاي منتخب تعيين نشده و ميزان حمايت از هر پروژه را متناسب با كيفيت، كاربردپذيري و ارزيابي فني و اقتصادي آن مشخص مي‌شود.
ستاد هوش مصنوعي: ميزان حمايت از طرح‌هاي هوش مصنوعي براساس كيفيت تعيين مي‌شود
عمادالدين فاطمي‌زاده، رييس دبيرخانه ستاد توسعه فناوري و كاربرد هوش مصنوعي، در نشست خبري اين ستاد درباره فراخوان‌هاي كاربست هوش مصنوعي گفت: «دو فراخوان جاري ستاد در حوزه‌هاي حمل‌ونقل و پولي و بانكي است. محورهاي اصلي فراخوان پولي و بانكي با مشاركت بانك‌ها، موسسات پولي و بانكي، بانك مركزي و ستادهاي متناظر در معاونت علمي تدوين شده و پشت هر يك از اين محورها جلسات و مذاكرات متعددي با متخصصان اين حوزه انجام شده است.» به گفته او، «سامانه هوش مصنوعي مديريت ريسك، اعتبارسنجي و امتيازدهي تسهيلات خرد»، «ايجاد خدمات هوشمند وام‌دهي»، «سامانه هوش مصنوعي تشخيص تقلب و مبارزه با پولشويي» و «تنوع‌بخشي به خدمات بانكي با استفاده از هوش مصنوعي» از محورهاي اصلي اين فراخوان هستند. به گفته رييس دبيرخانه ستاد توسعه فناوري و كاربرد هوش مصنوعي براي هر يك از اين محورهاي اصلي، چندين زيرمحور وجود دارد. او درباره فراخوان حوزه حمل‌ونقل نيز گفت: «در حوزه حمل‌ونقل، يك سرفصل عمومي عمران و ساختمان در نظر گرفته شده و در ادامه حمل‌ونقل دريايي، هوايي، خودرويي و ريلي قرار دارند. يكي ديگر از محورهاي مهم نيز حمل‌ونقل تركيبي است كه در آن مي‌توان براي انتقال يك بار از مبدا به مقصد، تركيبي بهينه از نظر زمان، هزينه و ريسك ايجاد كرد.»
تبديل تسهيلات به كمك بلاعوض با سه شرط
فاطمي‌زاده درباره حمايت مالي معاونت علمي از شركت‌هاي شركت‌كننده در فراخوان‌ها توضيح داد: «حمايت معاونت علمي از شركت‌هاي شركت‌كننده در فراخوان‌ها در گام نخست به صورت تسهيلات است. شركت‌ها پس از اعتبارسنجي حقوقي و طي فرآيند داوري، در صورت رسيدن به قرارداد، اين تسهيلات را دريافت مي‌كنند.اين تسهيلات در صورت تحقق سه شرط به كمك بلاعوض تبديل خواهد شد. شرط اول اين است كه پروژه با موفقيت به پايان برسد. براي اجراي پروژه حداكثر ۱۲ ماه زمان در نظر مي‌گيريم. شرط دوم نيز داشتن بهره‌بردار براي پروژه است.» به گفته فاطمي‌زاده، موضوع بهره‌بردار براي آنها اهميت زيادي دارد، چون متناسب با ماموريت ستاد و مفهوم كاربرد، تاكيد ما بر توسعه فناوري‌هاي كاربردي است. بنابراين محصولي كه توسعه پيدا مي‌كند بايد در سازمان‌ها، صنايع، شركت‌ها، وزارتخانه‌ها يا نهادهاي مختلف مورد استفاده قرار گيرد.
سقف مشخصي براي تسهيلات تعيين نشده است
فاطمي‌زاده درباره سقف تسهيلات قابل ارايه به طرح‌ها گفت: «ما در دوره قبل هم سقف مشخصي براي طرح‌ها اعلام نكرديم. دليلش اين است كه ميزان حمايت به طرح بستگي دارد. چيزي كه تاييد و روي آن سرمايه‌گذاري مي‌كنيم بايد كيفيت لازم را داشته باشد و اصراري نداريم كه تعداد زيادي طرح را صرفا براي افزايش تعداد بپذيريم.اگر بخواهيم يك عدد تقريبي ارايه كنيم، در فراخوان قبلي طرح‌هايي با ارقام حدود چهار تا پنج ميليارد تومان تا حدود ۱۴ تا ۱۶ ميليارد تومان داشتيم. البته بسياري از اين اعداد در جلسات داوري و مراحل بعدي اصلاح شدند.» رييس دبيرخانه ستاد توسعه فناوري و كاربرد هوش مصنوعي درباره فرآيند داوري نيز گفت: «داوري در گام نخست از طريق غربالگري داخلي و توسط كارشناسان ستاد انجام مي‌شود. در مرحله بعد جلسات داوري برگزار خواهد شد و داوراني از تيم علمي ما، ستادهاي متناظر، بهره‌برداران احتمالي و متخصصان صنعتي در اين جلسات حضور خواهند داشت. داوري دو جنبه دارد؛ يك بخش فني و يك بخش اقتصادي. طرح‌ها از نظر فني، منطقي بودن اعداد و امكانات پيشنهادي و همچنين كامل بودن تيم دو شركت بررسي مي‌شوند. تلاش ما اين است كه فرآيند داوري به شكل منصفانه انجام شود و پس از پايان داوري، نتايج در سريع‌ترين زمان ممكن به متقاضيان و برندگان اعلام خواهد شد.» فاطمي‌زاده درباره برنامه ستاد براي فراخوان‌هاي بعدي نيز گفت: «پس از پايان اين فراخوان‌ها، انتخاب برگزيدگان و ورود آنها به مرحله قرارداد، براي فراخوان بعدي اقدام خواهيم كرد. احتمالا تا پايان سال يك فراخوان دو يا سه‌گانه ديگر نيز خواهيم داشت.» در پايان اعلام شد شركت‌هاي دانش‌بنيان مي‌توانند طرح‌هاي خود را تا ۲۰ شهريور از طريق سامانه خدمت معاونت علمي ارسال كنند.
