افزايش چشمگير دسترسي دهكهاي كمبرخوردار به مدارس سمپاد
سازمان ملي پرورش استعدادهاي درخشان در سال تحصيلي جاري با اجراي سياستهاي هدفمند و مبتني بر داده، گامهاي موثري در تحقق «عدالت آموزشي فعال» برداشته، مسيري كه نهتنها در افزايش شانس ورود دانشآموزان دهكهاي كمبرخوردار به مدارس سمپاد مشهود است، بلكه در نتايج علمي و توسعه جغرافيايي اين مدارس نيز نمود عيني دارد.
سازمان ملي پرورش استعدادهاي درخشان در سال تحصيلي جاري با اجراي سياستهاي هدفمند و مبتني بر داده، گامهاي موثري در تحقق «عدالت آموزشي فعال» برداشته، مسيري كه نهتنها در افزايش شانس ورود دانشآموزان دهكهاي كمبرخوردار به مدارس سمپاد مشهود است، بلكه در نتايج علمي و توسعه جغرافيايي اين مدارس نيز نمود عيني دارد. عملكرد سازمان ملي پرورش استعدادهاي درخشان (سمپاد)، تصويري روشن از مسيري است كه سمپاد با اتكا به دادههاي واقعي، سياستهاي عدالتمحور و پايش مستمر كيفيت آموزشي، پيموده؛ مسيري كه آموزش باكيفيت را در سراسر كشور گسترده و عدالت آموزشي را از شعار به واقعيت تبديل ميكند. جمعيت دانشآموزي مدارس سمپاد بيش از ۱۳۲ هزار نفر است كه بخش قابلتوجهي از اين رشد مربوط به مناطق آموزشي ۲ و ۳ است. رشد ۱۰۰ درصدي حضور دانشآموزان دهكهاي درآمدي پايين (۱ تا ۴) نسبت به ۲ سال گذشته، حاصل اجراي سياستهايي مانند معافيت شهريه براي دهكهاي پايين، تخفيف حقالثبت براي ۴۰ درصد دانشآموزان و همكاري با نهادهاي حمايتي است. اين اقدامات موانع اقتصادي تحصيل در مدارس استعدادهاي درخشان را براي خانوادههاي كمبرخوردار به شكل قابل توجهي كاهش داده است.
توسعه جغرافيايي هدفمند و تقويت پوشش مناطق محروم
مدارس سمپاد با توسعه جغرافيايي هدفمند، شبكه مدارس استعدادهاي درخشان را در سراسر كشور گسترش داده است. تعداد مدارس اين سازمان اكنون به ۷۵۰ واحد آموزشي رسيده كه از اين تعداد ۱۰۰ مدرسه در ۳۲ منطقه محروم كشور فعال است. همين رويكرد باعث افزايش ۴۰ درصدي پذيرش دانشآموزان مناطق محروم در سه سال اخير شده است. طي سال تحصيلي گذشته نيز ۱۰ مدرسه جديد در استانهاي فارس، مركزي، خوزستان، آذربايجان غربي، البرز و شهرستانهاي استان تهران به اين مجموعه افزوده شده تا آموزش باكيفيت به مناطق كمتر برخوردار كشور نيز برسد.
تبديل دسترسي عادلانه به موفقيت آموزشي پايدار
موفقيت آموزشي پايدار از ديگر دستاوردهاي قابل توجه مدارس سمپاد در سايه سياستهاي عدالتمحور و پايش مستمر كيفيت آموزشي در اين بخش است. آمارهاي كنكور سراسري نشان ميدهد از ميان ۳۱ دانشآموز مناطق كمبرخوردار با رتبههاي تكرقمي، ۳۰ نفر از مدارس سمپاد بودهاند. همچنين در كنكور ۱۴۰۴- ۱۴۰۳ از ۴۰ رتبه برتر، ۲۲ نفر از مناطق آموزشي كمتر برخوردار فارغالتحصيل شدهاند كه ۱۷ نفر از آنان دانشآموز سمپاد بودهاند؛ يعني بيش از ۷۷ درصد رتبههاي تكرقمي مناطق محروم كشور از ميان دانشآموزان سمپاد برآمدهاند. اين شاخصها نشان ميدهد كه عدالت آموزشي در سمپاد، از مرحله «دسترسي برابر» فراتر رفته و به «نتايج برابر» در عرصه علمي تبديل شده است.
نگاهي آماري به گستره ماموريتي وزارت آموزش و پرورش
وزارت آموزش و پرورش با بيش از ۱۷ ميليون دانشآموز و يك ميليون معلم تقريبا با ۳۰ ميليون نفر از جمعيت كشور ارتباطي مستقيم و تنگاتنگ دارد، اين آمار نشاندهنده وظيفه سنگين اين وزارتخانه در راستاي تعليم و تربيت فرزندان اين مرز و بوم است. آموزش و پرورش داراي۱۰۷ هزار و ۱۷۱ مدرسه در كشور شامل ۶۱ هزار و ۳۴۶ مدرسه ابتدايي، ۲۳ هزار و ۷۹ مدرسه مقطع متوسطه اول، ۲۱ هزار و ۱۸۶ مدرسه دوره متوسطه دوم و يكهزار و ۵۶۰ مدرسه آموزش و پرورش است، علاوه بر اين ۴۱ هزار و ۳۶۵ مدرسه ابتدايي در مناطق روستايي كشور وجود دارد.
همچنين ۲۱ هزار و ۷۰۲ مدرسه در پايه پيش دبستاني وجود دارد و تعداد كل هنرستانها در سطح كشور ۶۹۸۳ شامل ۵۹۹۶ هنرستان و ۹۸۷ مجتمع هنرستاني است. تعداد مدارس غيردولتي كشور ۱۹ هزار و ۷۵۱ واحد است، مدارس غيردولتي با مشاركت ۱۱۰ هزار معلم و حضور ۲.۵ ميليون دانشآموز فعاليت دارند، اين ميزان معادل ۱۶.۴ درصد مدارس كشور است. از مجموع ۵۵۹ هزار و ۲۴۳ كلاس درس در سطح كشور، تعداد ۳۱۰ هزار و ۴۶ كلاس درس در مقطع ابتدايي، ۸۶ هزار و ۵۱۸ كلاس درس در مقطع متوسطه اول، ۱۵۰ هزار و ۲۳۶ كلاس در مقطع متوسطه دوم است.
مقطع ابتدايي
تعداد كل دانشآموزان در مقطع ابتدايي، ۹ ميليون و ۲۲۰ هزار نفر است كه از اين ميان، 8 ميليون و ۷۸۱ هزار دانشآموز معادل ۹۵ درصد كل دانشآموزان ايراني و ۴.۷۵ درصد مابقي نيز اتباع خارجي هستند. طبق آمارهاي موجود يك ميليون و ۲۵۷ هزار مواليد ۶ سال تمام (براي حضور در كلاس اول) داريم كه از نظر تعداد جمعيتي نسبت به سال قبل كاهشي بوده و اين كاهش به دليل روند كاهشي جمعيت در سالهاي گذشته است. در همين ارتباط، 7 ميليون و ۲۴۵ هزار دانشآموز در پايه دوم تا ششم مقطع ابتدايي براي سال تحصيلي جديد ثبت نام كردهاند. ۲۶۸ هزار معلم در دوره ابتدايي مشغول فعاليت هستند كه از اين ميان ۱۶۷ هزار نفر از آنها زير ۱۰ سال، ۷۶ هزار نفر از آنها بين ۱۰ تا ۲۲ سال، ۲۴ هزار نفر از آنها بين۲۲ تا ۲۸ سال و ۵ هزار نفر آنها بالاي ۲۹ سال سابقه كار دارند.
مقطع متوسطه اول و دوم
در حال حاضر حدود ۶ ميليون و ۹۸۰ هزار دانشآموز در مقطع متوسطه اول و دوم براي سال تحصيلي جديد ثبت نام خود را قطعي كردهاند كه از اين حيث اطلاعات بيش از ۹۴ درصد از دانشآموزان به صورت نهايي ثبت شدهاند.ر همين اساس، 3 ميليون و ۹۰۰ هزار دانشآموز در متوسطه اول و مابقي در متوسطه دوم (نظري و هنرستان) حضور دارند.
