قمار ترامپ بر سر ديپلماسي با سپردن دو مذاكرات فشرده به كوشنر و ويتكاف
كارشناسان و سفراي پيشين امريكايي معتقدند محول كردن مذاكرات درباره مساله هستهاي ايران و صلح اوكراين به «استيو ويتكاف» و «جرد كوشنر» دو تن از نزديكان ترامپ بدون تجربه ديپلماتيك قابل توجه، براي كار با مذاكرهكنندگان كهنهكار ايراني و روس ترديدهايي را نسبت به عملكرد موفق تيم امريكا در اين مذاكرات و ميزان جديت آنها مطرح كرده است.
كارشناسان و سفراي پيشين امريكايي معتقدند محول كردن مذاكرات درباره مساله هستهاي ايران و صلح اوكراين به «استيو ويتكاف» و «جرد كوشنر» دو تن از نزديكان ترامپ بدون تجربه ديپلماتيك قابل توجه، براي كار با مذاكرهكنندگان كهنهكار ايراني و روس ترديدهايي را نسبت به عملكرد موفق تيم امريكا در اين مذاكرات و ميزان جديت آنها مطرح كرده است. كارشناسان و سفراي پيشين امريكايي ميگويند حتي در مورد «دونالد ترامپ» رييسجمهور امريكا كه مدتها بر انجام معاملات تمركز داشته محول كردن مذاكرات فشرده و يكروزه درباره صلح اوكراين و مساله برنامه هستهاي ايران در ژنو به تنها دو نفر «استيو ويتكاف» مذاكرهكننده ارشد رييسجمهور امريكا و «جرد كوشنر» داماد وي، بسياري را در دنياي سياست خارجي سردرگم كرده است. خبرگزاري رويترز در گزارشي با اين مقدمه درباره مذاكرات ژنو نوشت: به گفته كارشناسان، ديپلماسي رفت و برگشتي روز سهشنبه توسط ويتكاف و كوشنر نه تنها اين سوال را ايجاد كرده است كه آيا آنها بيش از حد تحت فشار قرار گرفتهاند و توانايي مقابله ندارند، بلكه ترديدهايي نيز درباره چشمانداز جدي آنها براي حلوفصل هر يك از اين دو بحران ايجاد كرده است. ترامپ كه بارها به حلوفصل چندين جنگ و مناقشه در سال اول دومين دوره چهار ساله رياستجمهوري خود باليده است، روشن ساخته كه به دنبال افزودن توافقهاي بينالمللي بيشتري است كه بتواند در تلاش خود براي كسب جايزه صلح نوبل از آنها نام ببرد. اما مذاكرات پرمخاطره بر سر اين دو مساله پيچيده كه مدتهاست حل نشده به سرعت ترتيب داده شد و چرايي انتخاب ژنو به عنوان محل برگزاري هر دو مذاكره هرگز روشن نشد، جز اينكه اين شهر سابقهاي طولاني در ميزباني ديپلماسي بينالمللي دارد. در همين راستا، «برت بروئن» مشاور سياست خارجي در دولت «باراك اوباما» و رييس مشاوره راهبردي اتاق وضعيت جهاني ميگويد: «به نظر ميرسد ترامپ بيشتر بر كميت به جاي كيفيت متمركز است، نه بر كار سخت و مفصل ديپلماسي. پرداختن همزمان به هر دو مساله در يك مكان، چندان منطقي به نظر نميرسد.» مذاكرات ايران پيش درآمد يك رقص ديپلماتيك با دقت طراحي شده در ژنو بود، جايي كه مذاكرات با تدابير شديد امنيتي در دو مكان در دو سوي اين شهر سويسي فرانسويزبان انجام شد. پس از سه ساعت و نيم گفتوگوي غيرمستقيم بين تيم امريكايي و «سيد عباس عراقچي» وزير امور خارجه ايران با ميانجيگري عمان دو طرف نشان دادند كه پيشرفتهايي حاصل شده است اما هيچ اشارهاي به نزديك بودن توافق در مساله ديرينه برنامه هستهاي ايران نشد. اين رسانه انگليسي در ادامه اين مطلب نوشت: نمايندگان امريكايي روز سهشنبه با مكثي كوتاه بلافاصله از مذاكرات ايران در سفارت عمان، براي اولين روز از دو روز مذاكرات روسيه و اوكراين بر سر جنگي كه ترامپ در كارزار انتخاباتي ۲۰۲۴ قول داده بود در يك روز به آن پايان بدهد، راهي هتل اينتركنتيننتال شدند. اين در حالي بود كه انتظارات براي دستيابي به پيشرفت در جديدترين دور مذاكرات براي پايان دادن به بزرگترين جنگ اروپا از زمان پايان جنگ جهاني دوم در سال ۱۹۴۵ پايين بود. يك مقام منطقهاي به شرط فاش نشدن هويتش درباره فشردگي اين مذاكرات گفت: «اين رويكرد خطر تحت فشار قرار گرفتن بيش از حد را به همراه دارد؛ شبيه يك اورژانس با دو بيمار بد حال و يك پزشك است كه نميتواند به هيچ كدام توجه مستمر داشته باشد و احتمال شكست را افزايش ميدهد.» «مهند حاج علي» پژوهشگر مركز كارنگي غرب آسيا در بيروت گفت كه در بحران ايران، به اندازهاي مسائل مهم و چالشبرانگيزي مطرح است كه مديريت ديپلماسي به اين شيوه براي امريكا امر دشواري خواهد بود. او گفت: «صادقانه بگويم كه داشتن تيمي متشكل از ويتكاف و كوشنر كه مامور حل تمام مشكلات جهان هستند، واقعيتي شوكهكننده است.» برخي كارشناسان نيز گفتند اين دو نفر كه پيشينيه هر دو در دنياي توسعه املاك و مستغلات نيويورك متعلق به ترامپ است، فاقد عمق دانش و تجربه لازم براي مقابله با مذاكرهكنندگان كهنهكاري مانند عراقچي و همتايان روسي خود هستند و درگير شدن در چنين مناقشههاي پيچيدهاي فراتر از تواناييهايشان است. «آنا كلي» سخنگوي كاخ سفيد در پاسخ به درخواست اظهارنظر در اين باره گفت كه ترامپ و تيم او در امور اوكراين «بيش از هر كس ديگري براي گرد هم آوردن دو طرف به منظور توقف كشتار و ارائه يك توافق صلح تلاش كردهاند». او همچنين «منتقدان» ناشناس رويكرد رييسجمهور امريكا را محكوم كرد. در ادامه اين گزارش آمده است: ويتكاف دوست ديرينه ترامپ كه به دليل حوزه مسووليت گستردهاش اغلب او را «فرستاده ويژه همهچيز» ميخوانند، نقشي كليدي در انجام شدن توافق آتشبس سال گذشته ميان اسراييل و حماس در جنگ غزه ايفا كرد، هرچند پيشرفت به سمت يك راهحل دائميتر متوقف شده است.
