جنگ جهاني كشورها براي اخراج كودكان از شبكههاي اجتماعي
كشورهاي جهان يكي پس از ديگري به فكر وضع قوانيني افتادهاند تا تهاجم شبكههاي اجتماعي به ذهن كودكان و نوجوانان را كنترل كنند. به گزارش مهر، براي بسياري از كودكان امروز ديگر اسباببازيهاي مختلف سرگرمكننده نيست.
كشورهاي جهان يكي پس از ديگري به فكر وضع قوانيني افتادهاند تا تهاجم شبكههاي اجتماعي به ذهن كودكان و نوجوانان را كنترل كنند. به گزارش مهر، براي بسياري از كودكان امروز ديگر اسباببازيهاي مختلف سرگرمكننده نيست. عرضه دستگاههاي ديجيتال و موبايل در كنار اتصال به اينترنت تب جديد اين روزها است. اين اپها هرچند در ظاهر بيخطر هستند اما تحقيقات نشان داده روي سلامت ذهن و جان كودكان و نوجوانان تاثير ميگذارند. افشاگري سالهاي اخير نشان داده پلتفرمها نيز عمدا الگوريتمهايي براي هدف گرفتن كاربران جوان ساختهاند كه آنها را به اسكرول كردن بينهايت و ماندن در پلتفرم براي مدت زماني طولاني تشويق و به استفاده از آن معتاد ميكند. با ظهور اين افشاگريها و تحقيقات مرتبط، دولتها به فكر حفاظت از نوجوانان در برابر شبكههاي اجتماعي افتادند و مشغول وضع قوانيني در اين زمينه هستند.
استراليا پيشرو حفاظت از كودكان در مقابل شبكههاي اجتماعي
استراليا نخستين كشور جهان است كه لايحه ممنوعيت شبكههاي اجتماعي براي كودكان زير ۱۶ سال را تصويب كرد. اين قانون در اواخر سال ۲۰۲۵ ميلادي اجرايي شد و در نتيجه آن انبوهي از اپها و وبسايتهاي محبوب از جمله فيسبوك، يوتيوب، اينستاگرام و ايكس در صورت شكست در مقابله با ورود كاربران زير ۱۶ سال به پلتفرمهايشان با جريمهاي معادل ۴۹.۵ ميليون دلار استراليايي (۳۳ ميليون دلار امريكايي) روبرو ميشوند. دولت اعلام كرده اقدامات بيسابقهاي براي حفاظت از كودكان در مقابل الگوريتمهاي تهاجمي كه نمايشگرهاي موبايل را با قلدري، محتواي جنسي و خشونت پر ميكند، نياز است. علاوه بر استراليا، همين اواخر قانونگذاران فرانسوي لايحهاي را تصويب كردهاند كه استفاده از رسانههاي اجتماعي را براي كودكان زير ۱۵ سال ممنوع ميكند. اين اقدام از سوي «امانوئل مكرون» به عنوان راهي براي محافظت از افراد زير سن قانوني حمايت ميشود. لايحه مذكور براي بررسي بيشتر و قبل از تبديل شدن به قانون به سنا ارسال خواهد شد. مكرون از طريق رسانه اجتماعي «ايكس» از اين رأيگيري استقبال كرد و آن را «گامي بزرگ» در جهت حفاظت از كودكان و نوجوانان فرانسوي خواند. او گفت: ذهن كودكان ما فروشي نيست.
دانمارك نيز يكي از كشورهايي است كه اخيرا قانوني در اين زمينه تصويب كرده و استفاده از شبكههاي اجتماعي براي كودكان كمتر از ۱۵ سال را ممنوع ميكند. البته والدين ميتوانند فرزندان ۱۳ تا ۱۵ ساله خود را براي دسترسي به برخي پلتفرمها از اين قانون معاف كنند. اكثريت احزاب پارلمان پيش از رأيگيري نهايي اعلام كرده بودند كه از اين طرح حمايت ميكنند. بر اساس تحليلي از سوي ناظر رقابت و مصرفكننده دانمارك كه در فوريه سال جاري ميلادي انجام شد، كودكان در اين كشور بهطور متوسط روزانه دو ساعت و ۴۰ دقيقه را در شبكههاي اجتماعي سپري ميكنند.
تلاش نروژ براي محافظت از كودكان
نروژ نيز در ميانه تصويب قانوني براي دريافت رضايت والدين جهت ايجاد حساب شبكه اجتماعي براي كودكان ۱۳ تا ۱۵ سال در اكتبر ۲۰۲۴ ميلادي بود. البته اين وضعيت هنوز تغييري نكرده اما تحقيقات سازمان رسانه نروژ نشان ميدهد بيش از نصف كودكان ۹ ساله، ۵۸ درصد كودكان ۱۰ ساله و ۷۲ درصد كودكان ۱۱ ساله در شبكههاي اجتماعي حضور دارند و در صورت تصويب قانون ميليونها حساب كاربري تحت تاثير آن قرار ميگيرند.
ممنوعيت استفاده از موبايل در كلاسهاي درس كره جنوبي
كره جنوبي شبكههاي اجتماعي را بهطور كامل براي كودكان ممنوع نميكند اما ممنوعيتي ملي براستفاده ازموبايل و دستگاههاي ديجيتال در كلاس درس دارد. اين قانون از مارس ۲۰۲۶ ميلادي در مدارس اجرايي ميشود. هدف از اين قانون جديد مقابله با نگرانيها درباره اعتياد به موبايل و تاثير منفي آن بر عملكرد آكادمي دانشآموزان و رشد اجتماعي است. با اين وجود دولت براي دانشآموزان معلول كه به عنوان ابزار كمكي يادگيري به دستگاههاي ديجيتال نياز دارند، استثنا قائل شده است.
انگليس پا جاي پاي استراليا ميگذارد
پس از استراليا و برخي كشورهاي ديگر انگليس نيز اعلام كرد مشغول بررسي ممنوعيتي بر شبكههاي اجتماعي براي كودكان و نوجوانان مشابه آنچه در استراليا انجام شد، است. دولت انگليس اعلام كرد شواهدي از سراسر دنيا را درباره پيشنهادهاي ارايهشده در اين زمينه از جمله بررسي تاثيرگذاري ممنوعيت شبكههاي اجتماعي براي كودكان و نوجوانان و بهترين شيوه اجراي آن، ارزيابي خواهد كرد. درهمين راستا وزراي انگليس از استراليا بازديد خواهند كرد كه به نخستين كشور جهان تبديل شد كه شبكههاي اجتماعي را براي كودكان زير ۱۶ سال ممنوع كرد.
نخستوزير يونان در سپتامبر ۲۰۲۵ ميلادي به سازمان ملل اعلام كرد اين كشور مشغول بررسي ممنوعيتي مشابه استراليا براي نوجوانان است. وي در اين باره گفت: ما مشغول انجام بزرگترين آزمايش روي ذهن كودكانمان هستيم. ما نميدانيم عواقب اين امر چيست اما مطمئن هستيم پيامدها مثبت نيستند. يونان هماكنون موبايل در كلاسهاي درس را ممنوع كرده كه به گفته نخستوزير اين كشور تاثيري عميق روي كودكان داشته است.
تهيه لايحه ممنوعيت شبكههاي اجتماعي
براي كودكان در تركيه
تركيه مشغول آمادهسازي زمينه براي محدود كردن دسترسي افراد زير سن قانوني به شبكههاي اجتماعي است. گزارشي پارلماني در اين كشور خواستار وضع اقدامات وسيعتر مانند احراز سن و فيلتر محتوا شده است. انتظار ميرود حزب AK تركيه به رهبري رجب طيب اردوغان، رييسجمهور اين كشور پيشنويس قانون مذكور را به زودي ارايه كند. لايحه مذكور شامل ممنوعيت استفاده از شبكههاي اجتماعي براي افراد زير سن قانوني و اجبار تهيهكنندگان سرويس به ايجاد سيستمهاي فيلتر محتوا خواهد بود. آلمان نيز قصد دارد شبكههاي اجتماعي را براي كاربران زير سن قانوني مسدود كند. در همين راستا فردريك مرتز صدراعظم آلمان مشغول بررسي ممنوعيت ورود افراد زير ۱۶ سال به شبكههاي اجتماعي است. دنيس رادتكه، رييس شاخه كارگري حزب دموكرات مسيحي كه مرتس عضو آن است، در اين باره ميگويد: تحولات پويا در رسانههاي اجتماعي از سواد رسانهاي پيشي گرفته است. در بسياري از اماكن شبكههاي اجتماعي مجموعهاي از نفرتپراكني و اخبار جعلي است، به همين دليل ايده پيروي از استراليا در اين زمينه و ارايه محدوديت سني بر استفاده از شبكههاي اجتماعي با اقبال روبرو شد.
همزمان با آلمان، آندري بابيش نخست وزير جمهوري چك اعلام كرد از ممنوعيت استفاده از شبكه اجتماعي براي كودكان زير ۱۵ سال پشتيباني ميكند. اين درحالي است كه برخي از كشورهاي اروپايي محدوديتهاي مشابهي را در نظر گرفتهاند. بابيش در پيام ويدئويي كه در حسابهاي كاربري وي در شبكههاي اجتماعي پست شد، گفت: من موافقم زيرا كارشناساني كه من ميشناسم، معتقدند آنها بهشدت براي كودكان مضر هستند. ما بايد از كودكانمان محافظت كنيم.
چتباتهاي هوش مصنوعي
براي نوجوانان اروپايي مسدود ميشوند
پارلمان اتحاديه اروپا با تصويب قطعنامهاي غيرالزام آور خواستار مسدودسازي دسترسي كاربران زير ۱۶ سال به شبكههاي اجتماعي شده است. طبق قطعنامهاي غيرالزام آور مذكور خواستار وضع محدوديت سني حداقل ۱۶ سال براي دسترسي به شبكههاي اجتماعي و چتباتهاي هوش مصنوعي شده تا تعامل متناسب با سن كاربران تضمين شود. پلتفرمهاي آنلايني كه تحت پوشش قانون سرويسهاي ديجيتال اتحاديه اروپا قرار ميگيرند ملزم به پيروي از قوانين ملي كشورها هستند. به اين ترتيب هر كشور عضو اتحاديه بايد بهطور جداگانه درباره الزامات حداقل سن قانوني تصميم بگيرد.
هند در پي فيلتر شبكههاي اجتماعي
براي كودكان و نوجوانان
يكي از نمونههاي موخر قانونگذاري براي محافظت از كودكان و نوجوانان هندوستان است. اخيرا يكي از هم پيمانان نارندرا مودي نخست وزير هندوستان لايحهاي براي ممنوعيت شبكههاي اجتماعي براي كودكان پيشنهاد كرد. طبق پيشنويس ۱۵ صفحهاي اين قانون، نبايد به افراد زير ۱۶ سال اجازه داد يك حساب كاربري در شبكههاي اجتماعي بسازند و داشته باشند. همچنين حساب كاربري فعلي نوجوانان در شبكههاي اجتماعي نيز بايد غيرفعال شود.
تصويب ممنوعيت ورود نوجوانان
به شبكههاي اجتماعي در مالزي
مقامات دولتي مالزي در اواخر ۲۰۲۵ ميلادي قانون ممنوعيت شبكههاي اجتماعي براي افراد زير ۱۶ سال را تصويب كردند. طبق اطلاعات منتشرشده مالزي از سال ۲۰۲۶ قانون ممنوعيت شبكههاي اجتماعي براي افراد زير ۱۶ سال را اجرا خواهد كرد. دولت مالزي قبلتر هم شبكههاي اجتماعي و پيامرسانها را ملزم به دريافت مجوز كرده بود و اين اپليكيشنها بايد اقداماتي نظير تأييد سن و تدابير امنيتي را اجرايي كنند. چنين ممنوعيتي بخشي از قانون ايمني آنلاين ۲۰۲۵ جديد است كه پارلمان مالزي در دسامبر ۲۰۲۴ ميلادي آن را وضع كرد تا با تنظيم محتواي مضر در پلتفرمهاي ديجيتال و وضع مسووليتهاي مشخص براي ارايهدهندگان خدمات آنلاين، سطح ايمني در فضاي مجازي را ارتقا دهد.
قانونگذاران امريكايي براي حفاظت از نوجوانان دست به كار شدند
از سوي ديگر موج قانونگذاري براي حفاظت از كودكان به امريكا نيز رسيده است. شبكههاي اجتماعي در نيويورك بايد براي نوجوانان برچسب بزنند. در سال ۲۰۲۵ ميلادي كتي هوكول فرماندار نيويورك قانوني را امضا كرد كه برمبناي آن شبكههاي بزرگ اجتماعي بايد برچسبهاي هشدار درباره خطرات سلامت روحي احتمالي براي كاربران جوان را نمايش دهند. اين قانون پلتفرمهايي را هدف گرفته كه از اسكرول كردن مداوم، نمايش خودكار ويدئوها و فيدهاي مبتني بر الگوريتم استفاده ميكنند. مقامات دولتي معتقدند اين ويژگيها استفاده بيش از حد از شبكههاي اجتماعي را ميان كودكان و نوجوانان ترويج ميكند. قانون جديد نيويورك شامل پلتفرمهايي ميشود كه به گفته قانونگذاران فيدهاي اعتيادآور ارايه ميكنند. در كنار نيويورك، ايالت نبراسكا نيز قوانيني در خصوص استفاده كودكان از شبكههاي اجتماعي وضع كرد. جيم پيلن، فرماندار ايالت نبراسكا، قانوني را به شكل مجموعهاي از لوايح امضا كرد كه هدف آن محدودسازي برخي ويژگيهاي شبكههاي اجتماعي است تا از اعتياد كودكان به اين پلتفرمها جلوگيري شود.
