گزارشهاي بنيادي در برابر ريسكها
بازار سرمايه در شرايطي روزهاي پرنوساني را پشت سر ميگذارد كه اگرچه از منظر بنيادي ظرفيت مناسبي براي رشد قيمت سهام وجود دارد، اما همچنان مجموعهاي از ريسكهاي سياسي و ژئوپليتيكي مانع از شكلگيري يك روند صعودي پايدار در معاملات شده است.
بازار سرمايه در شرايطي روزهاي پرنوساني را پشت سر ميگذارد كه اگرچه از منظر بنيادي ظرفيت مناسبي براي رشد قيمت سهام وجود دارد، اما همچنان مجموعهاي از ريسكهاي سياسي و ژئوپليتيكي مانع از شكلگيري يك روند صعودي پايدار در معاملات شده است.
در واقع، مهمترين عاملي كه در مقطع فعلي به عنوان ترمز رشد بازار سهام عمل ميكند، ابهامات مربوط به تحولات منطقهاي و احتمال تشديد تنشهاست؛ موضوعي كه باعث شده رفتار معاملهگران بيش از آنكه بر مبناي متغيرهاي بنيادي و عملكرد شركتها شكل بگيرد، تحت تاثير اخبار و تحولات سياسي قرار داشته باشد.
بررسي روند معاملات نشان ميدهد هر زمان اخبار مثبتي از بهبود شرايط سياسي و كاهش تنشها منتشر ميشود، بازار سرمايه با افزايش نسبي تقاضا مواجه شده و حركت ملايمي را در مسير صعودي آغاز ميكند. با اين حال، اين روند معمولا دوام چنداني ندارد و انتشار اخبار منفي جديد، بهويژه در ساعات پاياني روز يا پس از بسته شدن معاملات، بار ديگر فضاي احتياط را بر بازار حاكم ميكند. انتشار خبرهايي درباره افزايش درگيريها يا حملات متقابل طرفين، موجب ميشود بخشي از اعتماد ايجاد شده ميان معاملهگران از بين برود و سرمايهگذاران براي ورود باقدرت بيشتر به بازار با ترديد مواجه شوند.
اين شرايط در حالي رقم ميخورد كه از منظر بنيادي، وضعيت بسياري از شركتهاي بورسي همچنان قابل قبول ارزيابي ميشود.
انتشار گزارشهاي عملكرد شش ماهه شركتها و همچنين گزارشهاي ماهانه مهرماه نشان داده است كه بخش قابل توجهي از نمادهاي بازار از ظرفيت مناسبي براي جلب توجه سرمايهگذاران برخوردارند. به بيان سادهتر، در شرايطي كه عملكرد عملياتي و مالي شركتها ميتواند زمينهساز بهبود انتظارات سهامداران باشد، ريسكهاي بيروني اجازه ندادهاند اين ظرفيت بنيادي بهطور كامل در قيمت سهام منعكس شود.
از سوي ديگر، اصلاح قيمتي بازار در دو تا سه هفته گذشته نيز يكي ديگر از عواملي بوده كه زمينه را براي بازگشت تقاضا فراهم كرده است. افت قيمت بسياري از نمادها باعث شده بخشي از سهام به محدودههاي جذابتري براي خريد برسند و نسبت به گذشته از منظر ارزشگذاري شرايط مناسبتري داشته باشند. در نتيجه، تركيب گزارشهاي بنيادي قابل قبول و اصلاح قيمتها ميتوانست محرك قدرتمندي براي شكلگيري يك روند صعودي باشد؛ اما همچنان سايه ريسكهاي ژئوپليتيكي بر سر معاملات سنگيني ميكند.
با اين حال، بررسي رفتار معاملهگران در روزهاي اخير نشان ميدهد وضعيت تقاضا نسبت به دو تا سه هفته گذشته تغيير محسوسي داشته است. يكي از تفاوتهاي مهم شرايط فعلي با دوره قبلي، حضور خريداران قدرتمندتر در بازار است.
در هفتههاي گذشته، تقاضاي چنداني براي خريد سهام در برخي نمادها مشاهده نميشد و بسياري از سرمايهگذاران ترجيح ميدادند تا زمان اصلاح بيشتر قيمتها و رسيدن سهمها به محدودههاي جذابتر، از ورود به معاملات خودداري كنند. اما در شرايط فعلي، به نظر ميرسد بخشي از خريداران با شناسايي فرصتهاي سرمايهگذاري، حضور فعالتري در سمت تقاضا دارند.
اين موضوع بهويژه در معاملات نمادهاي بنيادي قابل مشاهده است؛ بهطوري كه در برخي از اين سهمها، فشار فروش و تشكيل صفهاي فروش چندان پايدار نيست و با ورود تقاضا، سفارشهاي فروش در مدت كوتاهي جمعآوري ميشوند.
چنين رفتاري ميتواند نشانهاي از وجود تقاضاي نهفته در بازار و افزايش تمايل برخي سرمايهگذاران به خريد سهام در قيمتهاي فعلي باشد. البته اين مساله به معناي بازگشت كامل اعتماد يا پايان احتياط معاملهگران نيست، بلكه نشان ميدهد در كنار ريسكهاي موجود، همچنان سرمايهگذاراني حضور دارند كه ارزش بنيادي شركتها را مبناي تصميمگيري خود قرار ميدهند.
در سمت مقابل، فروشندگان نيز همچنان در بازار حضور دارند و نميتوان رفتار محتاطانه آنها را ناديده گرفت. نگراني اصلي اين گروه، تداوم نامشخص تحولات سياسي و احتمال انتشار اخبار منفي در ساعات خارج از زمان معاملات است.
بسياري از سرمايهگذاران با اين دغدغه مواجهند كه پس از پايان معاملات روزانه و بازگشت به شرايط عادي زندگي، ممكن است خبر جديدي از تشديد درگيريها منتشر شود و بازار در روز كاري بعد با شرايط متفاوتي روبهرو شود. همين نگراني باعث شده برخي معاملهگران ترجيح دهند بخشي از دارايي خود را نقد كنند يا دستكم براي افزايش موقعيتهاي معاملاتي خود دست نگه دارند.
در واقع، اين رفتار را نميتوان صرفا به ضعف تحليل يا بياعتمادي به بازار سرمايه نسبت داد، چراكه در شرايطي كه ريسكهاي سياسي و نظامي در سطح بالايي قرار دارند، واكنش محتاطانه سرمايهگذاران در بازارهاي مالي امري طبيعي است. در هر بازاري كه با چنين سطحي از نااطميناني مواجه باشد، تصميمگيري افراد تا حد زيادي به ميزان ريسكپذيري آنها وابسته خواهد بود؛ بنابراين حضور همزمان خريداران و فروشندگان در معاملات فعلي را بايد در چارچوب همين شرايط ارزيابي كرد.
نكته مهم آن است كه بازار سرمايه در مقطع كنوني از يك سو با پشتوانه گزارشهاي بنيادي و جذابتر شدن قيمتها مواجه است و از سوي ديگر، همچنان تحت تاثير ريسكهايي قرار دارد كه خارج از كنترل شركتها و فعالان بازار هستند. همين تضاد موجب شده است كه بازار نه توانايي شكلدهي به يكروند صعودي قدرتمند و مستمر را داشته باشد و نه باوجود حضور تقاضا، بهطور كامل در مسير نزولي قرار بگيرد.
بهطور كلي ميتوان گفت مهمترين متغير تعيينكننده مسير كوتاهمدت بورس، وضعيت ريسكهاي ژئوپليتيكي خواهد بود.
اگر اخبار مثبت از كاهش تنشها ادامه پيدا كند و چشمانداز سياسي شفافتر شود، ظرفيت بنيادي شركتها و قيمتهاي اصلاح شده ميتوانند زمينه بازگشت تقاضاي گستردهتر را فراهم كنند. با اين حال تا زماني كه ابهامات سياسي برطرف نشده است، انتظار نوسان در معاملات و حضور همزمان خريداران و فروشندگان دور از انتظار نخواهد بود. نكته اميدواركننده براي بازار نيز اين است كه برخلاف هفتههاي گذشته، خريداران قدرتمندتري در برخي نمادهاي بنيادي حضور دارند و اجازه نميدهند فشار فروش به راحتي به يكروند نزولي پايدار تبديل شود.