شير ۷۰ هزار توماني به كام دامداريهاي بورسي تمام ميشود؟
افزايش قيمت خريد شير خام در بازار و رسيدن نرخ هر كيلوگرم از اين محصول به ۷۰ هزار تومان، بار ديگر توجه سهامداران را به شركتهاي دامپروري حاضر در بورس و فرابورس جلب كرده است.
افزايش قيمت خريد شير خام در بازار و رسيدن نرخ هر كيلوگرم از اين محصول به ۷۰ هزار تومان، بار ديگر توجه سهامداران را به شركتهاي دامپروري حاضر در بورس و فرابورس جلب كرده است. شركتهايي كه بخش مهمي از درآمد عملياتي آنها از محل فروش شير خام تأمين ميشود و تغيير قيمت اين محصول ميتواند اثر مستقيمي بر عملكرد درآمدي آنها داشته باشد. بررسي گزارشهاي فعاليت ماهانه مهرماه ۱۴۰۵ نشان ميدهد برخي از نمادهاي دامپروري از ظرفيت بالاتري براي بهرهمندي از افزايش نرخ فروش برخوردارند و در صورت تثبيت قيمتهاي جديد، ميتوانند درآمد ماهانه خود را به ميزان قابلتوجهي افزايش دهند. براساس گزارش صداي بورس، با اين حال، ارزيابي اثر افزايش نرخ شير خام بر وضعيت بنيادي شركتهاي اين گروه، صرفاً با بررسي ميزان فروش امكانپذير نيست. رشد بهاي نهادههاي دامي، هزينههاي نگهداري دام، خوراك، انرژي و ساير مخارج توليد از جمله متغيرهايي هستند كه ميتوانند بخشي از منافع حاصل از افزايش قيمت فروش را خنثي كنند. از سوي ديگر، نبود شفافيت كامل درباره نرخ رسمي و نحوه اجراي قيمتهاي توافقي نيز باعث شده است ميزان انتفاع واقعي دامداريهاي بورسي همچنان به چند متغير مهم وابسته باشد.
افزايش قيمت شير خام به ۷۰ هزار تومان
علياحسان ظفري، مديرعامل اتحاديه تعاونيهاي لبني، روز ۲۳ آبان از افزايش قيمت خريد هر كيلوگرم شير خام خبر داد. بر اساس اظهارات او، نرخ خريد اين محصول از ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان به ۷۰ هزار تومان رسيده كه معادل رشد ۱۵.۷ درصدي است. نكته قابلتوجه در اين ميان آن است كه اين افزايش قيمت، به گفته ظفري، بدون صدور مصوبه جديد اتفاق افتاده است.پيش از اين نيز سيداحمد مقدسي، رييس انجمن صنفي گاوداران، از توافق با صنايع لبني براي تعيين نرخ ۶۸ هزار تومان درب دامداري و ۷۰ هزار تومان درب كارخانه خبر داده بود. بنابراين، تحولات اخير بازار شير خام را ميتوان نشانهاي از تغيير سطح قيمت معاملات اين محصول در زنجيره توليد و صنايع لبني دانست؛ تغييري كه در صورت استمرار، ميتواند ساختار درآمدي شركتهاي دامپروري را تحت تأثير قرار دهد.
اهميت اين موضوع براي سهامداران از آن جهت است كه شير خام يكي از محصولات اصلي و در برخي شركتها مهمترين منبع درآمد عملياتي به شمار ميرود. در نتيجه، افزايش نرخ فروش اين محصول ميتواند بدون نياز به افزايش متناسب حجم توليد، درآمد ريالي شركتها را بالا ببرد. البته ميزان اثرگذاري اين اتفاق به مقدار شير فروختهشده، نرخ تحققيافته در قراردادهاي فروش و ساختار هزينهاي هر شركت بستگي دارد.
كدام دامداريهاي بورسي
افزايش درآمد بيشتري دارند؟
براي بررسي ميزان تأثير افزايش نرخ شير خام بر عملكرد شركتهاي دامپروري، گزارش فعاليت ماهانه مهرماه ۱۴۰۵ اين شركتها مبناي تحليل قرار گرفته است. مقايسه مقدار فروش شير خام در نمادهاي مختلف نشان ميدهد ظرفيت درآمدزايي شركتهاي اين گروه يكسان نيست و تفاوت در حجم فروش، باعث ميشود اثر ريالي افزايش قيمت براي هر نماد متفاوت باشد.
يكي از روشهاي بررسي اين موضوع، محاسبه حساسيت درآمد ماهانه شركتها به ازاي هر هزار تومان افزايش نرخ فروش هر كيلوگرم شير خام است. اين محاسبه كمك ميكند مشخص شود در صورت افزايش نرخ فروش، هر شركت به تناسب حجم محصول فروختهشده چه ميزان درآمد اضافي شناسايي خواهد كرد. بر اين اساس، هرچه حجم فروش شير خام يك شركت بيشتر باشد، اثر افزايش نرخ بر درآمد آن نيز بزرگتر خواهد بود.
در ميان شركتهاي بررسيشده، زفكا بيشترين حساسيت درآمدي را به تغيير نرخ شير خام دارد. اين شركت در مهرماه ۷ هزار و ۸۷۲ تن شير خام فروخته است. بر همين اساس، به ازاي هر هزار تومان افزايش نرخ واقعي فروش هر كيلوگرم شير، ظرفيت ايجاد حدود ۷.۹ ميليارد تومان درآمد ماهانه بيشتر براي اين شركت وجود دارد. اين موضوع نشان ميدهد زفكا در صورت تحقق نرخهاي جديد در فروش محصولات خود، از ظرفيت قابلتوجهي براي رشد درآمد برخوردار است.
پس از زفكا، زقيام در جايگاه بعدي قرار ميگيرد. اين شركت طي مهرماه ۷ هزار و ۵۹ تن شير خام فروخته و بر اساس حجم فروش ثبتشده، به ازاي هر هزار تومان افزايش نرخ، حدود ۷.۱ ميليارد تومان به درآمد ماهانه آن افزوده خواهد شد. نزديكي حجم فروش زفكا و زقيام نشان ميدهد اين دو شركت از منظر حساسيت درآمدي به تغيير قيمت شير خام، در موقعيت نسبتاً مشابهي قرار دارند؛ هرچند تفاوت در بهاي تمامشده و ساير هزينههاي عملياتي ميتواند نتيجه نهايي آنها را متفاوت كند.
در ادامه اين بررسي، تليسه و زبينا نيز از جمله نمادهايي هستند كه افزايش نرخ شير خام ميتواند اثر محسوسي بر درآمد آنها داشته باشد. برآوردها نشان ميدهد تليسه به ازاي هر هزار تومان افزايش نرخ فروش، حدود ۴.۵ ميليارد تومان درآمد ماهانه بيشتر ايجاد ميكند. اين رقم براي زبينا حدود ۳.۲ ميليارد تومان است.
مقايسه اين ارقام نشان ميدهد اگرچه تمام شركتهاي دامپروري از افزايش نرخ شير خام منتفع ميشوند، اما ميزان اين منفعت به حجم فروش آنها وابستگي مستقيمي دارد. از اين منظر، زفكا و زقيام در صدر شركتهاي مورد بررسي قرار ميگيرند و پس از آنها تليسه و زبينا ظرفيت درآمدي قابلتوجهي دارند. در كنار اين نمادها، زگلدشت و زشريف نيز از شركتهاي مهم گروه دامپروري محسوب ميشوند. زگلدشت در مهرماه ۱۴۰۵ از محل فروش شير خام حدود ۴۷۵.۸ ميليارد تومان درآمد ثبت كرده است. همچنين زشريف در همين ماه از محل فروش مستقيم شير حدود ۲۸۴.۷ ميليارد تومان درآمد شناسايي كرده است. اين ارقام نشان ميدهد فروش شير خام نقش مهمي در عملكرد ماهانه اين شركتها دارد و تغيير نرخ اين محصول ميتواند بر درآمد عملياتي آنها اثرگذار باشد. البته بايد توجه داشت كه محاسبات مربوط به افزايش درآمد به ازاي هر هزار تومان رشد نرخ، بر مبناي ثابت ماندن مقدار فروش انجام شده است. بنابراين اين ارقام بيانگر ظرفيت بالقوه افزايش درآمد هستند و نبايد آنها را به عنوان درآمد قطعي يا سود خالص اضافهشده به شركتها در نظر گرفت.
اهميت اين موضوع زماني بيشتر مشخص ميشود كه افزايش نرخ شير خام در كنار روند هزينههاي توليد بررسي شود. شركتهاي دامپروري براي توليد شير خام به نهادههايي مانند خوراك دام وابستگي دارند و تغيير قيمت اين نهادهها ميتواند به سرعت بر بهاي تمامشده محصولات اثر بگذارد. بنابراين، اگر افزايش قيمت شير خام با رشد همزمان هزينه خوراك دام و ساير مخارج توليد همراه شود، ميزان اثر مثبت آن بر سود شركتها محدودتر از برآورد اوليه خواهد بود.از همين رو، نميتوان صرفاً بر اساس حجم فروش شير خام يا ميزان درآمد ماهانه شركتها، درباره جذابيت بنيادي نمادهاي اين گروه قضاوت كرد. ممكن است شركتي به دليل حجم بالاتر فروش، بيشترين افزايش درآمد اسمي را تجربه كند، اما به دليل ساختار هزينهاي متفاوت، در نهايت رشد سودآوري كمتري نسبت به ساير شركتها داشته باشد.
نرخ رسمي شير خام؛
متغير مهم پيش روي دامداريهاي بورسي
يكي ديگر از موضوعاتي كه ميتواند مسير درآمدي شركتهاي دامپروري را تحت تأثير قرار دهد، وضعيت نرخ رسمي شير خام است. اظهارات فعالان صنعت درباره افزايش قيمت خريد اين محصول و توافق ميان دامداران و صنايع لبني، از تغيير سطح قيمت معاملات حكايت دارد؛ اما براي تحليل عملكرد شركتهاي بورسي بايد مشخص شود اين نرخها تا چه اندازه در معاملات واقعي شركتها محقق ميشوند. تفاوت ميان نرخ توافقي، قيمت خريد درب دامداري و نرخ فروش درب كارخانه نيز از جمله موضوعاتي است كه در بررسي گزارشهاي ماهانه بايد مورد توجه قرار گيرد. به همين دليل، صرف اعلام نرخ ۷۰ هزار توماني نميتواند به معناي تحقق همين قيمت براي تمام شركتهاي دامپروري باشد. محل تحويل محصول، شرايط قراردادها و تركيب فروش شركتها ميتواند بر نرخ نهايي فروش اثرگذار باشد. در چنين شرايطي، گزارشهاي فعاليت ماهانه شركتها اهميت بيشتري پيدا ميكنند. سهامداران بايد علاوه بر مقدار فروش، روند نرخ فروش شير خام را نيز در گزارشهاي كدال دنبال كنند تا مشخص شود افزايش قيمت اعلامشده چه زماني و با چه ميزان اثري در درآمد شركتها منعكس خواهد شد.
مقايسه دامداريهاي بورسي
از منظر ظرفيت درآمدزايي
با كنار هم قرار دادن حجم فروش شير خام و حساسيت درآمدي شركتها، ميتوان تصويري روشنتر از جايگاه نمادهاي دامپروري در شرايط جديد بازار به دست آورد. در اين مقايسه، زفكا و زقيام به دليل حجم بالاتر فروش، بيشترين ظرفيت افزايش درآمد ماهانه را دارند. تليسه و زبينا نيز در ردههاي بعدي قرار ميگيرند و زگلدشت و زشريف از ديگر شركتهاي مهم اين صنعت هستند كه درآمد قابلتوجهي از محل فروش شير خام شناسايي ميكنند.
افزايش قيمت شير خام را ميتوان يكي از متغيرهاي مهم اثرگذار بر عملكرد شركتهاي دامپروري در ماههاي پيش رو دانست. اين اتفاق در صورت تثبيت نرخهاي جديد و انعكاس آنها در گزارشهاي فروش شركتها، ميتواند زمينه رشد درآمد عملياتي بخش مهمي از نمادهاي اين گروه را فراهم كند. بهويژه شركتهايي كه حجم فروش بالاتري دارند، از ظرفيت بيشتري براي ثبت درآمد ريالي بالاتر برخوردار خواهند بود.
با اين وجود، مسير تبديل اين افزايش درآمد به سود خالص همچنان به وضعيت هزينههاي توليد وابسته است. تجربه زفكا در نيمه نخست سال ۱۴۰۵ نيز نشان ميدهد كه رشد قابلتوجه درآمد و سود عملياتي الزاماً به معناي بهبود حاشيه سود نيست. كاهش حاشيه سود عملياتي اين شركت از ۲۸.۴ درصد به ۲۳ درصد، اهميت كنترل هزينهها را در كنار افزايش نرخ فروش برجسته ميكند. از منظر تحليل بنيادي، سهامداران بايد در ارزيابي شركتهاي دامپروري به دو موضوع توجه همزمان داشته باشند؛ نخست ميزان بهرهمندي شركت از افزايش نرخ شير خام و دوم توانايي آن در كنترل بهاي تمامشده. شركتي كه از حجم فروش بالايي برخوردار است، ممكن است بيشترين رشد درآمد را تجربه كند، اما اگر هزينههاي توليد آن نيز افزايش قابلتوجهي داشته باشد، اثر نهايي اين تغيير بر سودآوري محدود خواهد شد.