گاز بیشتر برای صنعت با مدیریت مصرف در ساختمان‌ها
توسعه طرح کارورهای گاز و اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی در بخش‌های خانگی و صنعتی، راه تازه‌ای برای آزادسازی ظرفیت گاز و کاهش ناترازی زمستانی است.
توسعه طرح کارورهای گاز و اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی در بخش‌های خانگی و صنعتی، راه تازه‌ای برای آزادسازی ظرفیت گاز و کاهش ناترازی زمستانی است. وقتی صحبت از ناترازی گاز به میان می‌آید، معمولاً نگاه‌ها به میدان‌های تولید، پالایشگاه‌ها، خطوط انتقال و میزان برداشت از مخازن معطوف می‌شود؛ اما تمام ظرفیت مدیریت این ناترازی در سمت عرضه قرار ندارد. بخش قابل‌توجهی از امکان جبران کمبود گاز را باید در نقطه‌ای جستجو کرد که کمتر از تأسیسات تولیدی دیده می‌شود؛ یعنی محل مصرف. در بخش خانگی، ساختمان‌های کم‌بازده، موتورخانه‌های فرسوده، تجهیزات گرمایشی غیراستاندارد و واحدهای تولیدی با فناوری‌های قدیمی، هرکدام بخشی از گاز تحویلی را به مصرفی تبدیل می‌کنند که امکان کاهش آن وجود دارد. در چنین شرایطی، اصلاح الگوی مصرف دیگر صرفاً به توصیه‌های عمومی و درخواست از مشترکان محدود نمی‌شود و می‌تواند به مجموعه‌ای از پروژه‌های فنی، اقتصادی و قابل اندازه‌گیری تبدیل شود. این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که بخشی از تقاضای گاز کشور نه به دلیل نیاز اجتناب‌ناپذیر مصرف‌کنندگان، بلکه به دلیل ضعف در فناوری، طراحی ساختمان‌ها و فرسودگی تجهیزات شکل گرفته است. بنابراین، مدیریت مصرف می‌تواند از مرحله ساخت یک ساختمان آغاز شود و تا اصلاح تجهیزات گرمایشی، تغییر فناوری واحدهای تولیدی و مدیریت هوشمند مصرف ادامه پیدا کند. در این میان، شرکت‌های کارور انرژی به‌عنوان یکی از سازوکارهای جدید مدیریت تقاضا وارد میدان شده‌اند؛ مجموعه‌هایی که قرار است میان مصرف‌کننده، فناوری‌های بهینه‌سازی و بازار انرژی ارتباط برقرار کنند و کاهش مصرف را از یک هدف کلی به فعالیتی دارای سازوکار اجرایی و بازده اقتصادی تبدیل کنند. اهمیت این الگو در شرایط فعلی، با توجه به ناترازی انباشته‌شده از سال‌های گذشته و آسیب‌دیدگی بخشی از ظرفیت تولید و فرآورش گاز در جریان جنگ، دوچندان شده است. در چنین وضعیتی، هر میزان گازی که از طریق اصلاح تجهیزات و کاهش اتلاف در انتهای زنجیره آزاد شود، می‌تواند از فشار بر شبکه تأمین بکاهد و امکان تخصیص منابع بیشتر به مصارف ضروری و صنایع مولد را فراهم کند. ورود شرکت‌های کارور به صنعت گاز کشور از سال گذشته و با امضای قراردادهای عملیاتی میان شرکت ملی گاز ایران و بخش خصوصی آغاز شد. برخلاف الگوهای معمول که بخش خصوصی عمدتاً در حوزه تأمین تجهیزات یا اجرای پروژه‌های عمرانی حضور دارد، در این سازوکار، شرکت‌های کارور مسئولیت مشخصی در کاهش مصرف و مدیریت تقاضا برعهده می‌گیرند. دامنه فعالیت این شرکت‌ها نیز محدود به یک گروه مصرف‌کننده نیست. از ساختمان‌های مسکونی و تجاری گرفته تا گلخانه‌ها، مرغداری‌ها، نانوایی‌ها، واحدهای آجرپزی، صنایع و تأسیسات دولتی، همگی می‌توانند در محدوده اجرای پروژه‌های کارور قرار بگیرند. هدف‌گذاری این برنامه، کاهش ۲۵ تا ۳۵ درصدی مصرف در انتهای زنجیره است؛ به‌جای محدودکردن مدیریت ناترازی به افزایش تولید و توسعه زیرساخت‌ها، بخشی از ظرفیت موردنیاز کشور از طریق اصلاح نحوه مصرف تأمین شود. برای اجرای این مأموریت، دو الگوی قراردادی در نظر گرفته شده که هرکدام شیوه متفاوتی برای ورود به بازار گاز دارند. در مدل نخست، شرکت کارور در نقش خرده‌فروش گاز فعالیت می‌کند و مسئولیت مدیریت توزیع و مصرف گاز را در محدوده‌ای مشخص برعهده می‌گیرد. در این شیوه که با عنوان «کارور نوع یک» شناخته می‌شود، شرکت کارور گاز را خریداری می‌کند و مدیریت مصرف آن را در محدوده‌ای مانند یک شهر یا منطقه بزرگ‌تر به عهده می‌گیرد.
