فرصت‌سازي از بحران گاز و نقش راهبردي ايران در اوراسيا

توسعه تجارت و تنوع‌بخشي به مبادي تأمين گاز از كشورهاي همسايه، راهكاري براي تقويت امنيت انرژي و پايداري اقتصادي كشور است. به گزارش مهر، تشديد ناترازي گاز در كشور موجب شده ايران در برخي دوره‌ها با محدوديت در تأمين گاز موردنياز مواجه باشد و نتواند تمامي تعهدات صادراتي خود به تركيه و عراق را به‌طور كامل و پايدار ايفا كند. اين وضعيت، علاوه بر ايجاد فشار بر روابط تجاري و اعتبار قراردادي كشور، ضرورت تنوع‌بخشي به منابع تأمين گاز را بيش از پيش آشكار مي‌سازد. تمركز حدود ۵۰درصد از كل انرژي كشور بر ميدان گازي پارس جنوبي، يكي از مهم‌ترين نقاط آسيب‌پذيري ساختاري در امنيت انرژي ايران به شمار مي‌رود و هرگونه اختلال در توليد اين ميدان مي‌تواند آثار گسترده‌اي بر تأمين گاز كشور داشته باشد. در نتيجه، ناترازي روزانه گاز در روزهاي سرد سال، به محدوديت در تأمين خوراك صنايع، نيروگاه‌ها و بخش خانگي منجر شده و هزينه‌هاي اقتصادي قابل‌توجهي ايجاد مي‌كند. در چنين شرايطي، توسعه تجارت و تنوع‌بخشي به مبادي تأمين گاز از كشورهاي همسايه، از يك انتخاب تجاري به ضرورتي براي تقويت امنيت انرژي و پايداري اقتصادي كشور تبديل شده است. ايران با دراختيار داشتن بيش از ۱۷درصد از كل ذخاير اثبات‌شده گاز جهان (بالغ بر ۳۲ تريليون مترمكعب)، پس از روسيه در رتبه دوم جهاني قرار دارد و با توليد سالانه بيش از ۲۵۰ ميليارد مترمكعب، جايگاه سومين توليدكننده بزرگ جهان را به خود اختصاص داده است. قانون‌گذار با درك اين ظرفيت، در برنامه هفتم توسعه هدف‌گذاري روشني براي دستيابي به حجم صادرات ۴۰ ميليارد مترمكعب و واردات ۲۰ ميليارد مترمكعب گاز در سال تعيين كرده است. در مرزهاي شمال شرقي كشور، تركمنستان به عنوان پنجمين دارنده بزرگ ذخاير گازي جهان حضور دارد كه به‌شدت نيازمند تنوع‌بخشي به بازارهاي صادراتي خود و خروج از انحصار خريداراصلي گاز خود يعني كشور چين است. به لحاظ زيرساختي نيز در حال حاضر خط لوله «دولت‌آباد-سرخس-خانگيران» به تنهايي داراي ظرفيت اسمي انتقال سالانه ۱۲.۵ ميليارد مترمكعب گاز است.