قيمت تمام شده چالش اصلي توليد نفت ايران در پساجنگ

يك كارشناس حوزه انرژي تكنولوژي فرسوده و كمبود سرمايه را پاشنه آشيل توسعه صنعت نفت ايران دانست و گفت: با فناوري‌هاي قديمي موجود، توليد نفت ايران به لحاظ قيمت تمام‌شده در بازارهاي جهاني قابل رقابت نيست. محمود خاقاني در گفت‌وگو با ايلنا، در تحليل وضعيت بازار انرژي پس از تنش‌هاي اخير در تنگه هرمز و تشديد محاصره دريايي، با تاكيد بر لزوم بازنگري در محاسبات مربوط به سياست خارجي انرژي كشور اظهار داشت: پس از آنكه تفاهمنامه ترك مخاصمه ميان ايران و ايالات‌متحده در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ امضا شد و چشم‌انداز گشايش در صادرات نفت و كالاهاي غيرنفتي پديدار شد اكنون معادلات تغيير كرده است. آنچه كه مي‌توانست دوران طلايي بازگشت ايران به بازارهاي جهاني باشد، به دليل بروز برخي تنش‌هاي نظامي متوقف شد. وي افزود: در مقطعي ما به‌راحتي امكان صادرات نفت و واردات تجهيزات را داشتيم. اما دونالد ترامپ تفاهمنامه را ملغي و محاصره دريايي را تشديد و اين موضوع هزينه‌هاي را بر اقتصاد ملي تحميل كرده است. اين كارشناس حوزه انرژي گفت: اگرچه اقدامات ايالات‌متحده ضد اصول حقوق بشري و نابخردانه است و بايد در محاكم بين‌المللي پيگيري شود، اما راه مقابله با اين فشارها، تغيير در شيوه تعاملات ديپلماتيك و اولويت‌بندي منافع ملي است. وي در واكنش به برخي تحليل‌ها كه بسته شدن تنگه هرمز و افزايش قيمت نفت را براي ايران فرصت مي‌دانند، تصريح كرد: اين يك خطاي محاسباتي بزرگ است. افزايش قيمت نفت در شرايط فعلي ناشي از كمبود عرضه نيست، بلكه ريشه در تخريب زيرساخت‌هاي پالايشي دارد. روزانه ۳ ميليون بشكه نفت در منطقه خليج‌فارس فرآورش و صادر مي‌شد كه با آسيب ديدن پالايشگاه‌ها، اين فرآيند متوقف يا كند شده است. خاقاني گفت: بازار اكنون با تقاضاي انباشته‌اي روبه‌رو است كه در صورت آرام شدن فضا و بازگشت شرايط به حالت عادي، ايران با چالش‌هاي جديدي براي فروش نفت مواجه خواهد شد؛ چراكه رقباي نفتي در خارج از خليج‌فارس، ظرفيت توليد خود را به‌شدت افزايش داده‌اند و سهم بازار ايران را تصاحب كرده‌اند. خاقاني تكنولوژي فرسوده و كمبود سرمايه را پاشنه آشيل توسعه صنعت نفت ايران دانست و گفت: با فناوري‌هاي قديمي موجود، توليد نفت ايران به لحاظ قيمت تمام‌شده در بازارهاي جهاني قابل رقابت نيست. وي همچنين به ريسك سرمايه‌گذاري اشاره و اظهار داشت: در شرايط ناپايدار كنوني، جذب سرمايه خارجي عملاً در كوتاه‌مدت غيرممكن است. اين كارشناس انرژي بيان كرد: در‌حالي كه كشورهايي مثل مكزيك و ونزوئلا براي توسعه زيرساخت‌هاي خود به ميلياردها دلار سرمايه‌گذاري نياز دارند ايران بايد براي جذب سرمايه‌گذاران محدود جهاني، با رقباي سرسختي همچون عراق هم كه همگي امكان تامين منابع خارجي دارند؛ رقابت كند. وي همچنين با اشاره به رويكرد كشورهاي واردكننده نفت گفت: اكنون دنيا براساس منافع ملي معامله مي‌كند. براي نمونه، ونزوئلا بدهي ۱۰۰ ميليارد دلاري خود به چين را با نفت تسويه مي‌كند و شركت‌هاي چيني دوشادوش شركت‌هاي امريكايي مانند شورون و اگزون موبيل در عراق و امريكاي لاتين پروژه‌هاي مشترك اجرا مي‌كنند. خاقاني به مشتريان نفتي اشاره و خاطرنشان كرد: چين براي تأمين امنيت انرژي خود هيچ مشكلي ندارد و با تمام طرف‌ها به توافق مي‌رسد. اين درس بزرگي براي ماست؛ ما نيز بايد منافع ملي را در اولويت سياست‌هاي منطقه‌اي قرار دهيم و اجازه ندهيم اقتصاد كشور قرباني تنش‌هايي شود كه راهبرد مشخصي در پايان ندارند.