خطر اتمام آخرين ذخاير احتياطي نفت جهان جدي شد

آژانس بين‌المللي انرژي (IEA) در حال آزادسازي ۱۰۰ ميليون بشكه ديگر از ذخاير اضطراري نفت و سوخت است، اما در بحبوحه بحران طولاني‌مدت تنگه هرمز، ذخاير جهاني به سرعت رو به كاهش هستند. به گزارش ايسنا، آژانس بين‌المللي انرژي اوايل هفته گذشته، پس از مشورت با كشورهاي عضو گروه ۷، اعلام كرد كه ۱۰۰ ميليون بشكه ديگر از ذخاير گازوئيل، بنزين و نفت خام را آزاد خواهد كرد. اين اقدام بخشي از طرحي است كه در ماه مارس براي آزادسازي ۴۰۰ ميليون بشكه نفت در واكنش به مختل شدن عرضه از خليج فارس پس از تجاوز نظامي امريكا و رژيم صهيونيستي به ايران اعلام شده بود. اما مشكل در اين روند آزادسازي اين است كه ذخاير در حال خالي شدن هستند.

زماني كه دولت امريكا آزادسازي نفت از «ذخاير استراتژيك نفت» (SPR) را آغاز كرد، سيل گزارش‌ها به نقل از كارشناسان منتشر شد و كارشناسان هشدار مي‌دادند سطح نفت در اين ذخاير پيش از آن هم به حد نگران‌كننده‌اي پايين آمده و هرگونه برداشت بيشتر، پرخطر خواهد بود. در آغاز اكتبر، پس از آخرين مرحله آزادسازي كه شامل بيش از ۹ ميليون بشكه بود، حجم نفت موجود در ذخاير استراتژيك امريكا به ۳۳۱.۲ ميليون بشكه رسيد كه پايين‌ترين رقم از سال ۱۹۸۳ تاكنون محسوب مي‌شود. اين آزادسازي‌ها بخشي از برنامه ۱۷۲ ميليون بشكه‌اي است كه امريكا اوايل سال جاري متعهد به اجراي آن شده بود. مشكل اينجاست كه رقم ۳۳۱.۲ ميليون بشكه به آنچه كارشناسان «حداقل عملياتي» براي سيستم ذخيره‌سازي مي‌دانند - يعني بين ۲۵۰ تا ۳۰۰ ميليون بشكه - بسيار نزديك است. اجازه دادن به كاهش سطح نفت تا نزديكي «حداقل عملياتي»، خطرناك است، زيرا اين وضعيت بر زيرساخت‌هاي ذخيره‌سازي تاثير منفي مي‌گذارد. براي جلوگيري از اين پيامد  و البته براي حفظ توانايي پاسخگويي به هرگونه كمبود عرضه در آينده بايد ذخاير دوباره پر شوند. با اين حال، ذخاير استراتژيك نفت امريكا تنها ذخايري نيست كه به حداقل سطح خود نزديك مي‌شود؛ ذخاير جهاني نيز رو به كاهش هستند. بر اساس آخرين گزارش ماهانه نفت آژانس بين‌المللي انرژي كه مربوط به سپتامبر است، ذخاير جهاني نفت در ماه آگوست ۹۵ ميليون بشكه كاهش يافت. بدين‌ترتيب، مجموع برداشت‌ها از ماه فوريه به ۵۰۷ ميليون بشكه رسيد كه معادل ۲.۸ ميليون بشكه در روز است. تنها خبر خوب در گزارش آژانس اين بود كه ذخاير تجاري كشورهاي عضو سازمان همكاري و توسعه اقتصادي (OECD) به ميزان ۲۳ ميليون بشكه افزايش يافت و كاهش ۱۹ ميليون بشكه‌اي ذخاير استراتژيك را جبران كرد. با اين حال، اين خبر خوش ديري نپاييد. اوايل هفته گذشته، امين ناصر، مديرعامل شركت آرامكو، هشدار داد كه ذخاير نفت جهان به سطوح خطرناكي كاهش يافته است و تلويحا اشاره كرد كه چشم‌انداز پر كردن مجدد آنها چندان نزديك نيست. ناصر در رويداد «مجمع هوش انرژي» در لندن گفت: «اين سيستم هم‌اكنون تحت فشار شديدي قرار دارد. و با توجه به اينكه گزينه‌هاي جايگزين بسيار اندكي براي جهان وجود دارد، حاشيه اطمينان تاب‌آوري عرضه به شكلي نگران‌كننده محدود شده است.» ناصر خاطرنشان كرد كه جبران ذخاير برداشت شده، ممكن است تا دو سال طول بكشد، آن هم تنها پس از بازگشايي تنگه هرمز. در حالي كه جهان منتظر وقوع اين اتفاق است، ذخاير خود را مصرف مي‌كند و در صورت تداوم جنگ تا سال ۲۰۲۷، خود را در معرض شوك‌هاي شديدترِ عرضه قرار مي‌دهد. فاتح بيرول، رييس آژانس بين‌المللي انرژي، هفته گذشته پس از ديدار با اعضاي آژانس براي گفت‌وگو درباره آزادسازي جديد نفت و سوخت، گفت: «دولت‌هاي عضو آژانس همچنان سطوح قابل‌توجهي از ذخاير اضطراري نفت معادل حدود ۱.۱ ميليارد بشكه را كه شامل بيش از ۲۰۰ ميليون بشكه گازوئيل مي‌شود در اختيار دارند. آژانس بين‌المللي انرژي آماده است تا در صورت لزوم، بخش بيشتري از اين ذخاير را به بازار عرضه كند.» هدف از اين اظهارات، اطمينان‌بخشي به بازار بود مبني بر اينكه كمبودي - به‌ويژه در مورد گازوئيل - رخ نخواهد داد. با اين حال، اين سخنان ممكن است به جاي رفع نگراني‌ها درباره كمبود، خود موجب نگراني شود، زيرا ذخاير جهاني نيز به‌طور خطرناكي به «حداقل عملياتي» خود نزديك شده‌اند؛ حدي كه نبايد از آن عبور كرد، زيرا عبور از آن به معناي فروپاشي سيستم ذخيره‌سازي جهاني خواهد بود. از زمان آغاز تجاوز نظامي امريكا و رژيم صهيونيستي به ايران، جهان بيش از يك ميليارد بشكه نفت خام از ذخاير خود برداشت كرده است. ناصر، مديرعامل آرامكو، هفته گذشته گفت كه بخش عمده‌اي از اين حجم، از ذخاير تجاري تامين شده است. به اين ترتيب، كمتر از ۶ ميليارد بشكه در ذخاير باقي مانده است و اين ۶ ميليارد بشكه بايد دست‌نخورده باقي بمانند تا سيستم ذخيره‌سازي همچنان كارآمد بماند. به نظر مي‌رسد كه جهان، ذخاير احتياطي عرضه نفت خود را به پايان رسانده است. بر اساس گزارش اويل پرايس، بنابراين جاي تعجب نيست كه بسياري از كشورها، به‌ويژه در آسيا، اكنون براي افزايش ذخاير نفتي خود وارد رقابت شده‌اند. آسيا در برابر رويدادهاي نامطلوب در خاورميانه به‌شدت آسيب‌پذير است، زيرا بخش عمده‌اي از واردات نفت اين قاره از همين منطقه تامين مي‌شود. با مختل شدن جدي اين روند، اقتصادهاي آسيايي - به‌ويژه كشورهاي جنوب شرق آسيا - براي تامين سوخت مورد نياز صنايع و جمعيت خود و همچنين حفظ قيمت‌هاي نسبتا مناسب، با چالش‌هاي دشواري دست‌به‌گريبان بوده‌اند.