پالايشگاه مجازي ظرفيت تازه‌اي براي مديريت مصرف گاز
با شكل‌گيري الگوي جديدي به نام «پالايشگاه مجازي» براي خلق ظرفيت تازه گاز بدون احداث تاسيسات پرهزينه، كارورهاي جديد با مشاركت برخي مجموعه‌ها و با جلب مشاركت مردمي، گاز صرفه‌جويي‌شده را جايگزين ظرفيت‌هاي جديد پالايشگاهي مي‌كنند.
با شكل‌گيري الگوي جديدي به نام «پالايشگاه مجازي» براي خلق ظرفيت تازه گاز بدون احداث تاسيسات پرهزينه، كارورهاي جديد با مشاركت برخي مجموعه‌ها و با جلب مشاركت مردمي، گاز صرفه‌جويي‌شده را جايگزين ظرفيت‌هاي جديد پالايشگاهي مي‌كنند. به گزارش ايسنا، در كنار اقدام‌هايي كه براي افزايش توليد گاز در صنعت نفت و گاز كشور انجام مي‌شود، مديريت مصرف مي‌تواند به تامين پايدار انرژي كمك كند و بخشي از فشار موجود بر شبكه را كاهش دهد. بعضي كارورهاي جديد با تكيه بر ظرفيت‌هاي مردمي و ابزارهاي به‌روز به دنبال اجراي پروژه‌هايي هستند كه نتيجه آن كاهش مصرف گاز و آزادسازي بخشي از ظرفيت موجود شبكه باشد؛ مفهومي كه از آن با عنوان «پالايشگاه مجازي» ياد مي‌شود. در اين مدل، به‌جاي افزايش توليد از طريق احداث واحدهاي جديد، صرفه‌جويي حاصل از مديريت مصرف مي‌تواند اثري مشابه ايجاد ظرفيت جديد در شبكه گاز داشته باشد. به بيان ديگر، گاز صرفه‌جويي‌شده از محل اصلاح الگوي مصرف، عملا در نقش يك ظرفيت جديد در اختيار شبكه قرار مي‌گيرد. در توضيح اين موضوع مدير انرژي و كربن شركت ملي گاز ايران اظهار كرده است كه كارور جديد با مشاركت مجموعه‌هايي از همراه اول، ديجي‌كالا و آچاره در حال توسعه مدلي است كه از طريق جلب مشاركت مردم و اجراي برنامه‌هاي مديريت مصرف، صرفه‌جويي قابل توجهي در شبكه گاز كشور ايجاد كند. موفقيت كارورهاي گاز به عوامل مختلفي ازجمله رفع چالش‌هاي اجرايي، جذب سرمايه‌گذاري، ظرفيت‌سازي، همكاري دستگاه‌هاي مختلف و همراهي مردم بستگي دارد و نمي‌توان بدون در نظر گرفتن اين مولفه‌ها درباره نتايج نهايي قضاوت كرد. طبق اعلام علي اصغر رجبي به وزارت نفت، اجراي اين پروژه فقط وظيفه شركت ملي گاز نيست و تحقق اهداف آن نيازمند همكاري همه بخش‌ها ازجمله وزارت نفت، سازمان بهينه‌سازي، بخش صنعت، كشاورزي، مجلس و ديگر نهادهاي مرتبط است. شركت‌هايي كه متقاضي فعاليت در اين حوزه هستند، مي‌توانند از طريق بخش كارور در وب‌سايت شركت ملي گاز ايران، اطلاعات لازم را دريافت كنند و فرآيند ثبت‌نام خود را انجام دهند. بر اين اساس، متقاضي ابتدا مشخص مي‌كند كه قصد فعاليت به عنوان كارور نوع يك يا نوع ۲ را دارد و سپس مدارك مورد نياز را در سامانه بارگذاري و درخواست خود را ثبت مي‌كند و طبق اظهارات مدير انرژي و كربن شركت ملي گاز ايران تلاش شده است همه اطلاعات مورد نياز شركت‌ها در اختيار آنها قرار گيرد و هم‌اكنون اعتراضي مبني بر اينكه شركتي شرايط ورود به كارور را داشته است، اما اجازه فعاليت پيدا نكرده، نداشته‌ايم. اما براي ورود به اين حوزه محدوديت زماني شبيه مناقصه وجود ندارد كه گفته شود متقاضيان فقط در يك بازه ۱۰روزه امكان ثبت درخواست دارند؛ هر مجموعه‌اي كه بتواند در چارچوب مقررات، حتي به اندازه يك مترمكعب مصرف گاز را كاهش دهد، مي‌تواند در اين پروژه مشاركت كند. هدف اين است كه ظرفيت بخش خصوصي و شركت‌هاي توانمند براي مديريت مصرف و كاهش تلفات گاز به كار گرفته شود و هر مجموعه‌اي كه توانايي ايجاد صرفه‌جويي دارد، بتواند از اين ظرفيت استفاده كند. مدل كارور در ايران تجربه‌اي جديد است؛ تجربه‌هاي موفقي از اجراي اين مدل در كشورهاي مختلف وجود دارد و براي نمونه، يك شركت كارور از كشورهاي غربي حدود ۳۵ درصد گاز آن كشور را خرده‌فروشي مي‌كند، اما اجراي اين مدل در ايران جديد است و طبيعي است كه با چالش‌هايي روبه‌رو شود. به گفته كارشناسان، اين چالش‌ها مي‌تواند در حوزه مديريت، دستورالعمل‌ها، قوانين، واحدهاي نظارتي و مقررات باشد؛ بخشي به نيروي انساني مربوط مي‌شود، زيرا شركتي كه قرار است حجم قابل توجهي از گاز را مديريت و ميان مصرف‌كنندگان توزيع كند، به نيروي انساني زبده و توانمند نياز دارد. بخشي از چالش‌ها فرهنگي است و كارور بايد بتواند با فرهنگ سازماني و فرهنگ مصرف مردم ارتباط برقرار كند تا بتواند مديريت تقاضا را به‌درستي انجام دهد.
