نرخ رشد سالمندي 4 برابر نرخ رشد جمعيت كشور است
ايران در حال ورود به مرحلهاي از تحولات جمعيتي است كه پيامدهاي آن تنها به افزايش تعداد سالمندان محدود نميشود و ميتواند ساختار اقتصادي، اجتماعي، درماني و رفاهي كشور را نيز تحت تأثير قرار دهد.
ايران در حال ورود به مرحلهاي از تحولات جمعيتي است كه پيامدهاي آن تنها به افزايش تعداد سالمندان محدود نميشود و ميتواند ساختار اقتصادي، اجتماعي، درماني و رفاهي كشور را نيز تحت تأثير قرار دهد. افزايش اميد به زندگي در كنار كاهش نرخ رشد جمعيت و تغيير الگوي سني جامعه، باعث شده سهم سالمندان از جمعيت كشور با سرعت بيشتري افزايش پيدا كند. بر اساس اظهارات رييس سازمان بهزيستي كشور، اكنون حدود ۱۳ درصد جمعيت ايران را سالمندان تشكيل ميدهند و شمار آنها به حدود ۱۱ ميليون نفر رسيده است؛ در حالي كه پيشبيني ميشود اين سهم در سال ۱۴۳۰ به حدود ۳۱ تا ۳۳ درصد برسد. اين تغيير جمعيتي در شرايطي رخ ميدهد كه سالمندي با مجموعهاي از مسائل بههمپيوسته مانند افزايش بيماريهاي مزمن، كاهش درآمد و دارايي، نياز به خدمات مراقبتي، مناسبسازي محيط شهري، تأمين مسكن و فشار بر نظامهاي بازنشستگي همراه است. از سوي ديگر، سالمندان صرفاً گروهي نيازمند حمايت نيستند و ميتوانند در صورت فراهم شدن زيرساختهاي مناسب، همچنان در فعاليتهاي اقتصادي و اجتماعي مشاركت داشته باشند. به همين دليل، عبور از نگاه حمايتي صرف و حركت به سمت توانمندسازي سالمندان، ايجاد فرصتهاي اشتغال، توسعه اقتصاد نقرهاي و تقويت مشاركت اجتماعي، به يكي از ضرورتهاي سياستگذاري جمعيتي كشور تبديل شده است.
شتاب سالمندي
رييس سازمان بهزيستي كشور نسبت به شتاب سالمندي جمعيت در ايران هشدار داد. سيدجواد حسيني در مراسم تجليل از سالمندان كه امروز توسط كميته امداد امام خميني برگزار شد با اشاره به تحولات جمعيتي كشور اظهار كرد: از نظر وضعيت سالمندي، اكنون در حال ورود به دوره سالمندي هستيم و حدود 13 درصد جمعيت كشور را سالمندان تشكيل ميدهند.
او با اشاره به روند افزايش جمعيت سالمندان افزود: در حال حاضر حدود 11 ميليون سالمند در كشور داريم و با توجه به روند موجود، ايران با سرعت بالايي به سمت سالمندي جمعيت حركت ميكند بهگونهاي كه پيشبيني ميشود در سال 1430 بين 31 تا 33 درصد جمعيت كشور سالمند باشند. رييس سازمان بهزيستي كشور با بيان اينكه نرخ رشد جمعيت سالمندي با شتاب بيشتري نسبت به رشد جمعيت كشور در حال افزايش است، گفت: نرخ رشد جمعيت 1.24 درصد و نرخ رشد جمعيت سالمندي 4.7 درصد است يعني رشد جمعيت سالمندي تقريباً چهار برابر نرخ رشد جمعيت كشور است.
سالمندي پديدهاي چند وجهي
حسيني با تأكيد بر اينكه سالمندي در ايران پديدهاي چندوجهي است، ادامه داد: در كنار افزايش تعداد سالمندان با موضوعاتي مانند فقر سالمندي، مسكن، بيماري، اختلالات رواني، وضعيت صندوقهاي بازنشستگي و مسائل رفاهي مواجه هستيم و بايد براي ابعاد مختلف اين پديده برنامهريزي كنيم. او تصريح كرد: بر اساس بررسيهاي انجامشده از حدود 70 سالگي به بعد، درآمد و دارايي سالمندان با كاهش مواجه ميشود و حدود 60 درصد سالمندان نيز با بيماريهاي مزمن مواجه هستند .
ضرورت توانمندسازي سالمندان
رييس سازمان بهزيستي كشور با اشاره به سياستهاي اين سازمان براي مواجهه با پديده سالمندي گفت: بايد از رويكرد صرفاً حمايتي عبور كرده و به سمت توانمندسازي سالمندان حركت كنيم. در دبيرخانه شوراي سالمندان كشور تلاش كردهايم شناخت دقيقتري از پديده سالمندي در كشور به دست آوريم. در حال حاضر 17 دستگاه در حوزه سالمندي مطالعاتي انجام دادهاند و در حال طراحي سامانهاي هستيم تا پيمايشها و دادههاي مرتبط با سالمندي در آن تجميع شود.
لايحه جامع حقوق حمايتي سالمندان آماده شده است
حسيني درباره وضعيت قوانين مرتبط با سالمندان نيز اظهار كرد: يكي از پرسشهاي اساسي اين است كه آيا قوانين جامعه ايران در شرايط فعلي پشتيبان سالمندي هستند يا خير، بررسيها نشان ميدهد تنها حدود يك درصد قوانين بهطور مستقيم از سالمندي حمايت ميكنند. او از تدوين لايحه جامع حقوق حمايتي سالمندان خبر داد و گفت: اين لايحه آماده شده و در فرآيند بررسي قرار دارد و تلاش شده است ابعاد مختلف سالمندي در آن ديده شود تا بتواند به عنوان سندي بالادستي، مسير حركت كشور در حوزه سالمندي را مشخص كند.
حركت از سالمندي مخاطرهآميز به سالمندي سالم
حسيني با تأكيد بر ضرورت نگاه به سالمندي به عنوان يك فرصت گفت: بايد از نگاه صرفاً تهديدمحور به سالمندي عبور كنيم و از سالمندي مخاطرهآميز به سمت سالمندي سالم حركت كنيم. او اقتصاد نقرهاي را يكي از فرصتهاي مهم پيشروي كشور دانست و افزود: نقشه جامع اقتصاد نقرهاي سالمندي تدوين شده و 14 حوزه فعاليت در اين نقشه مورد توجه قرار گرفته است. همچنين نقشه جامع اشتغال سالمندي در حال تدوين است تا مشخص شود سالمندان در چه حوزههايي ميتوانند فعاليت اقتصادي داشته باشند. در آبان امسال بزرگترين نمايشگاه اقتصاد نقرهاي سالمندي برگزار خواهد شد.
يكسوم عمر افراد در دوره سالمندي سپري ميشود
رييس سازمان بهزيستي كشور با اشاره به فاصله ميان سن بازنشستگي و اميد به زندگي گفت: ميانگين سن بازنشستگي در كشور حدود 52 سال و اميد به زندگي حدود 76 سال است بنابراين بخش قابل توجهي از عمر افراد پس از بازنشستگي سپري ميشود و اين دوره ميتواند مملو از فرصتهاي اقتصادي و اجتماعي باشد.
حسيني بخش ديگري از اقتصاد نقرهاي را ايجاد فرصتهاي شغلي براي جوانان دانست و گفت: اقتصاد ديجيتال، اقتصاد سبز و اقتصاد مراقبتي از جمله حوزههايي هستند كه ظرفيت بالايي براي ايجاد اشتغال دارند و يكي از سريعترين و كمهزينهترين انواع اشتغال براي جوانان ميتواند در حوزه مراقبت از سالمندان شكل بگيرد. او افزود: متأسفانه نسبت به ظرفيت اشتغال مراقبتي در حوزه سالمندي توجه كافي نشده است با اين حال سال گذشته 12 هزار و 500 فرصت شغلي در اين حوزه براي مددجويان بهزيستي ايجاد كرديم.
