بورس در مسير اصلاح
در اولين روز كاري هفته شاخصهاي بازار سهام تغيير مسير دادند و سرخپوش شدند، بازار هر روز دلايل مختلفي براي سبزپوشي و سرخپوشي دارد؛ اما بهصورت واضح ميتوان گفت كه روند صعودي و نزولي در هيچ بازاري خصوصاً بورس پايدار نيست و براي ادامهدار بودن روند صعودي در بورس بايد بازار اصلاحهايي را نيز تجربه كند تا روند مثبت بازار پايدار بماند. ب
در اولين روز كاري هفته شاخصهاي بازار سهام تغيير مسير دادند و سرخپوش شدند، بازار هر روز دلايل مختلفي براي سبزپوشي و سرخپوشي دارد؛ اما بهصورت واضح ميتوان گفت كه روند صعودي و نزولي در هيچ بازاري خصوصاً بورس پايدار نيست و براي ادامهدار بودن روند صعودي در بورس بايد بازار اصلاحهايي را نيز تجربه كند تا روند مثبت بازار پايدار بماند. بازار سهام در روزها و هفتههاي اخير روند مثبت قابل توجهي را تجربه كرد و شاخصهاي بازار، ارزش معاملات و ميزان ورود نقدينگي به بازار ركوردهاي قابل توجهي را به ثبت رساندند و در اين روزها حتي شاهد عرضه اوليههاي مطلوب و حتي بسيار بزرگ در تاريخ بوديم كه در نهايت به چرخش نقدينگي در بازار كمك شاياني كرد. عوامل مختلفي دستبه دست هم دادند تا شاخص از قله ۷ ميليون و پس از آن از مرز ۷.۶ ميليوني بگذرد؛ اما حضور در اين محدوده پايدار نبود و شاخص با اين افت به محدوده ۷.۴ ميليوني رسيد. برخي از فعالان اين افت را نشانهاي از سقوط بازار ميدانند؛ اما بررسي داده و اطلاعات موجود نشان ميدهد كه بازار سهام همچنان ارزنده است و حتي در اين موقعيت سرمايهگذاري در بورس ميتواند سودساز باشد؛ با استناد به گذشتههاي نه چندان دور نميتوان پيشبيني سقوط سنگين از بازار داشت و اين بازار سرمايهگذاري ميتواند در ميانروزهاي صعودي خود تنها چند روزي استراحت كند. جواد فلاحيان، كارشناس بازار سرمايه در خصوص اين روند بازار نوشت: «پس از بازگشايي بازار در اواخر ارديبهشتماه، بورس رشد تند و قابل توجهي را تجربه كرد. تنها در يك مقطع، در خردادماه، بازار يك اصلاح كوتاهمدت از نظر تكنيكالي داشت و پس از آن موج صعودي جديد با سرعت بسيار بيشتري شكل گرفت. بااينحال، بايد توجه داشت كه هيچ بازاري نميتواند براي هميشه با يك سرعت بالا و به شكل مداوم رشد كند. آنچه در شرايط فعلي اهميت دارد اين است كه باوجود نوسانات و اصلاحهاي كوتاهمدت، روند كلي بازار همچنان صعودي است. شاخص كل بورس از محدوده حدود ۴ ميليون واحد به محدوده ۷ ميليون و ۶۰۰ هزار واحد رسيده است. طبيعت روندهاي قيمتي اين است كه پس از يك رشد قابلتوجه، بازار ممكن است براي مدتي چه از نظر قيمتي و چه از نظر زماني، وارد مرحله استراحت و اصلاح شود. به نظر ميرسد چنين اصلاحي، در صورت وقوع، ميتواند در محدوده چند صدهزار واحد شاخص، مثلاً ۳۰۰، ۴۰۰ يا حتي ۵۰۰ هزار واحد، اتفاق بيفتد و پس از آن بازار مجدداً مسير اصلي خود را دنبال كند. چنين اتفاقي در ذات بازارهاي مالي طبيعي است. بخش قابل توجهي از نمادها در ماههاي اخير رشد چندبرابري داشتهاند؛ بنابراين طبيعي است كه بخشي از معاملهگران در چنين شرايطي قسمتي از دارايي خود را به ساير داراييها منتقل كنند يا حتي بخشي از سرمايه خود را از بازار خارج كنند. اين رفتار، بخشي از ماهيت يكروند صعودي است. هيچ روند صعودي قرار نيست تا ابد ادامه پيدا كند و اين موضوع را در تمامي بازارها، از جمله بازار طلا و ساير بازارهاي مالي، مشاهده ميكنيم. يكروند صعودي معمولاً در مقاطعي وارد مرحله اصلاح و استراحت ميشود و سپس ميتواند مسير خود را ادامه دهد. بر اساس شرايط معاملات تا اين لحظه، نشانهاي از يك ريزش شديد در بازار مشاهده نميكنم. حجم معاملات، ارزش معاملات و همچنين خريدهايي كه در بازار انجام ميشود، نشان ميدهد كه فعلاً نميتوان افتهاي روز شنبه را به معناي آغاز يكروند نزولي شديد تلقي كرد. رفتار فعلي بازار بيشتر ميتواند در چارچوب يك اصلاح طبيعي و جابهجايي نقدينگي تحليل شود تا شروع يك ريزش سنگين. انتظارات تورمي، نرخ دلار و ساير متغيرهاي اثرگذار بر بازار سرمايه همچنان در شرايط فعلي اهميت بالايي دارند. به همين دليل، اگر اتفاق خاص و غيرمنتظرهاي از نظر سياسي يا خبري رخ ندهد، اين احتمال وجود دارد كه بازار در يك بازه زماني كوتاهمدت مجدداً به روند اصلي خود بازگردد. در حال حاضر، خبر سياسي بسيار منفي و جديدي كه بتواند بهتنهايي چنين افتي را توضيح دهد، مشاهده نميشود. حتي صحبتهايي درباره مذاكرات مجدد و احتمال بازگشت امريكا به توافق مطرح شده كه از منظر خبري ميتواند در زمره اخبار اثرگذار بر بازار قرار گيرد. البته موضوع انتخابات امريكا نيز يكي از مواردي است كه برخي فعالان بازار نسبت به پيامدهاي احتمالي آن در آيندهنگراني دارند، اما تا آن زمان فاصله زيادي وجود دارد و نميتوان افت بازار را صرفاً به چنين عاملي نسبت داد. آنچه در شرايط فعلي اهميت دارد اين است كه مسير كلي رشد بازار همچنان برقرار است و آنچه مشاهده ميشود، ميتواند بخشي از روند طبيعي بازار پس از يك دوره رشد قابلتوجه باشد. از طرف ديگر، بايد به ساختار فعلي معاملات و دامنه نوسان نيز توجه كرد. باتوجهبه اينكه دامنه نوسان بازار سهام در حال حاضر سه درصد است، طبيعي است كه در برخي شرايط، واكنش قيمتها به سمت صف خريد يا صف فروش متمايل شود. دامنه نوسان محدودي كه در بازار وجود دارد، باعث ميشود تغييرات عرضه و تقاضا با شدت بيشتري در قالب صفهاي معاملاتي خود را نشان دهد؛ بنابراين براي ارزيابي وضعيت بازار نبايد صرفاً به رنگ شاخص يا صفهاي خريدوفروش يك روز توجه كرد؛ بلكه بايد حجم و ارزش معاملات، جريان نقدينگي، رفتار معاملهگران و متغيرهاي بنيادي و كلان اقتصادي را نيز در كنار يكديگر بررسي كرد.»
بازار از دريچه معاملات
در جريان معاملات اولين روز كاري هفته يعني شنبه ۲۸ شهريور ۱۴۰۵، شاخص كل بورس با كاهش ۱۰۸ هزار و ۸۹۱ واحدي معادل ۱.۴۴ درصد، در ارتفاع ۷ ميليون و ۴۴۸ هزار و ۸۴۴ واحد قرار گرفت. شاخص كل هموزن نيز همسو با روند كلي بازار حركت كرد و با افت ۲۹ هزار و ۴۱۰ واحدي، معادل ۱.۴۶ درصد كاهش يافت و به يك ميليون و ۹۸۶ هزار و ۷۷۰ واحد رسيد. بررسي وضعيت نمادها در پايان معاملات نشان ميدهد كه فشار عرضه تقريباً در بخش گستردهاي از بازار حضور داشت. در پايان معاملات، ۲۱۲ نماد در محدوده مثبت و ۶۴۲ نماد در محدوده منفي قرار گرفتند. همچنين تعداد صفهاي خريد به ۱۳۵ صف رسيد، درحالي كه ۵۰۰ نماد با صف فروش مواجه بودند. اين اختلاف قابلتوجه ميان صفهاي خريدوفروش، تصويري از افزايش عرضه و كاهش تقاضا در معاملات ارايه ميدهد. در معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي، در مجموع ۸۹ ميليارد سهم جابهجا شد و ارزش معاملات به ۴۶ هزار و ۴۲۷ ميليارد تومان رسيد. باوجود بالابودن ارزش معاملات، رفتار سرمايهگذاران نشان داد كه بخش قابل توجهي از جريان نقدينگي به سمت خروج از بازار سهام حركت كرده است. سرانه خريد حقيقيها در معاملات اين روز ۷۸ ميليون تومان و سرانه فروش ۱۴۴ ميليون تومان ثبت شد. همچنين قدرت خريد عدد ۱.۸۶ را نشان داد و خالص ورود پول به سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي منفي ۶ هزار و ۱۳۲ ميليارد تومان بود. اين آمار در كنار افزايش صفهاي فروش نشان ميدهد كه فشار فروش در بازار قابلتوجه بوده و در پايان معاملات، خروج نقدينگي از بخش سهام شدت بيشتري گرفته است. يكي ديگر از نشانههاي افزايش فشار عرضه را ميتوان در وضعيت سفارشهاي خريدوفروش مشاهده كرد. ارزش سفارشهاي خريد در پايان معاملات به ۷ هزار و ۱۶۲ ميليارد و ۸۰۰ ميليون تومان رسيد، درحالي كه ارزش سفارشهاي فروش ۱۲ هزار و ۴۶۵ ميليارد و ۵۰۰ ميليون تومان بود. بهاينترتيب، ارزش سفارشهاي فروش حدود ۵ هزار و ۳۰۳ ميليارد تومان بيشتر از سفارشهاي خريد بود. اين شكاف قابلتوجه ميان دو سوي معاملات، با افزايش تعداد صفهاي فروش و غلبه عرضه بر تقاضا در بخش زيادي از بازار همخواني دارد. در بخش صندوقهاي درآمد ثابت نيز روند خروج نقدينگي ادامه داشت. بر اساس آمار معاملات اين روز، خالص ورود پول به صندوقهاي درآمد ثابت منفي ۳ هزار و ۱۰۰ ميليارد تومان ثبت شد. معاملات اين روز با تغيير مسير شاخصها از ابتداي بازار تا پايان معاملات همراه بود؛ بازاري كه در دقايق نخست با رشد قابلتوجه شاخص كل آغاز به كاركرد، اما در ادامه تحتتأثير افزايش عرضه قرار گرفت. افت بيش از يكدرصدي شاخصهاي اصلي، افزايش تعداد صفهاي فروش، منفيشدن خالص ورود پول و فاصله قابلتوجه ارزش سفارشهاي فروش با خريد، مهمترين نشانههاي معاملات بازار سرمايه بود.
