٤٠ درصد بنزين كشور در باك خودروها و موتورسيكلتهاي فرسوده!
۱۴ ميليون خودروي سواري و موتورسيكلت فرسوده در كشور، سالانه نزديك به ۲۰ ميليارد ليتر بنزين مصرف ميكنند؛ رقمي معادل ۴۰ درصد كل مصرف بنزين كشور كه همزمان به تشديد ناترازي سوخت و آلودگي هوا در كلانشهرها دامن ميزند. در اين ميان، تعلل در نوسازي و جايگزيني اين ناوگان ميتواند بحران بنزين و آلودگي هوا را به دنبال داشته باشد.
۱۴ ميليون خودروي سواري و موتورسيكلت فرسوده در كشور، سالانه نزديك به ۲۰ ميليارد ليتر بنزين مصرف ميكنند؛ رقمي معادل ۴۰ درصد كل مصرف بنزين كشور كه همزمان به تشديد ناترازي سوخت و آلودگي هوا در كلانشهرها دامن ميزند. در اين ميان، تعلل در نوسازي و جايگزيني اين ناوگان ميتواند بحران بنزين و آلودگي هوا را به دنبال داشته باشد. به گزارش ايسنا، براساس دادهها و آمارهاي موجود، نزديك به حدود ۱۴ ميليون دستگاه خودروي سواري و موتورسيكلت فرسوده در كشور، سالانه نزديك ۲۰ ميليارد ليتر بنزين مصرف ميكنند كه همين تعداد ۴۰ درصد از سهم مصرف روزانه بنزين را به خود اختصاص داده است. طبق آمارها، كل مصرف بنزين كشور سالانه حدود ۴۹.۳ ميليارد ليتر است كه بر پايه مصرف روزانه به صورت ميانگين ۱۳۵ ميليون ليتر مصرف را شامل ميشود كه سهم فرسودهها از اين مصرف بسيار چشمگير است؛ بهويژه در بخش خودرو سواري براساس دادههاي موجود بيش از دو ميليون و ۶۰۰ هزار دستگاه با پيمايش سالانه ۲۰ هزار كيلومتري بهطور متوسط به ازاي هر ۱۰۰ كيلومتر ۱۶ ليتر بنزين مصرف ميكنند كه در مجموع سالانه حدود ۸.۳ ميليارد مصرف ليتر بنزين را شامل ميشود. در ميان موتورسيكلتها نيز بيش از ۱۱ ميليون دستگاه فرسوده با پيمايش سالانه ۱۵ هزار كيلومتر و متوسط مصرف ۷ ليتر در ۱۰۰ كيلومتر، سالانه نزديك به ۱۲ ميليارد ليتر بنزين را مصرف ميكنند.
اين در حالي است كه طبق برآوردها، ميزان آلايندگي هر موتورسيكلت كاربراتي معادل هفت دستگاه خودرو است. اخيرا محمدصادق حاتمي - مدير ستاد نوسازي ناوگان و اسقاط خودرو - گفته بود حدود يك ميليون و ۹۰۰ هزار خودروي سواري فرسوده، نزديك به ۷۰۰ هزار وانت فرسوده و ۱۶ هزار دستگاه كاميون كشنده با سن بالاي ۵۰ سال در كشور وجود دارند كه در اولويت نوسازي هستند و در بخش موتورسيكلت نيز بين ۵ تا ۸ ميليون دستگاه فرسوده در حال تردد برآورد ميشود. حاتمي همچنين مصرف سوخت حدود ۱۴ ميليون وسيله فرسوده را معادل ۱.۵ برابر ناترازي روزانه بنزين كشور دانست و گفت: اگر تنها يك ميليون خودروي سواري فرسوده نوسازي و جايگزين شود، سالانه حدود ۱.۲ ميليارد ليتر كاهش مصرف و اگر ۴ ميليون موتورسيكلت فرسوده نيز از رده خارج و با نمونههاي نو (بهويژه كممصرف يا برقي) جايگزين شوند، حدود ۲.۱ ميليارد ليتر صرفهجويي به دست ميآيد. به گفته وي در طول ۲۰ سال گذشته مجموعا دو ميليون و ۶۷۰ هزار دستگاه خودرو اسقاط شده و تنها در دوره سهساله اخير، ۶۸۰ هزار دستگاه خودرو اسقاط كه معادل ۲۵ درصد كل عملكرد ۲۰ سال گذشته كشور است، صورت گرفته و اين حجم از اسقاط موجب صرفهجويي نزديك به دو ميليارد ليتر سوخت در كشور و بازگشت ۴۴۰ هزار تن مواد اوليه شامل مس، آلومينيوم، فولاد، لاستيك و پلاستيك به چرخه توليد صنايع، بهويژه صنايع فولادي اصفهان شد كه ارزش اقتصادي اين بازيافت و صرفهجويي بيش از ۲۰ هزار ميليارد تومان (۲۰ همت) برآورد ميشود. بنابراين در مجموع، نوسازي هدفمند پنج ميليون دستگاه ميتواند سالانه حدود ۳.۳ ميليارد ليتر بنزين صرفهجويي ايجاد كند.
از همين رو سياست اسقاط و جايگزيني با خودروهاي كممصرف و استاندارد، يك اقدام صرفا خودرويي نيست؛ بلكه يكي از سريعترين راهكارها براي كاهش مصرف بنزين، مهار ناترازي سوخت و حركت به سمت بهرهوري انرژي محسوب ميشود.
بنابراين از منظر سياستگذاري، اين ارقام يك پيام روشن دارد؛ يعني نوسازي ناوگان فرسوده فقط يك اقدام حملونقلي نيست، بلكه بايد يك پروژه ملي مديريت انرژي باشد كه همزمان چند خروجي راهبردي يعني كاهش مصرف و مهار ناترازي بنزين، كاهش هزينههاي تامين سوخت، كاهش آلايندگي و بهبود كيفيت هوا و ارتقاي ايمني، دارد. به بيان ديگر، وقتي بخش بزرگي از مصرف كشور در خودروها و موتورسيكلتهاي فرسوده متمركز شده، تسهيل اسقاط، تامين مالي و تسريع جايگزيني با ناوگان نو ميتواند سريعتر از بسياري از راهحلهاي ديگر، اثري ملموس بر ناترازي در مصرف بنزين برجاي بگذارد.
