سلامت زنان پشت سد هزينهها
افزايش هزينه خدمات پزشكي در سالهاي اخير، مراقبت از سلامت زنان را به يكي از دغدغههاي جدي خانوادهها تبديل كرده است؛ هزينههايي كه تنها به درمان بيماري محدود نميشود و از ويزيت پزشك متخصص و فوقتخصص زنان گرفته تا پاپاسمير، سونوگرافي رحم و تخمدان، سونوگرافي واژينال و ماموگرافي را دربر ميگيرد.
سلامت زنان و فرزندآوري؛ ارتباطي كه نبايد ناديده گرفته شود
گلي ماندگار|
افزايش هزينه خدمات پزشكي در سالهاي اخير، مراقبت از سلامت زنان را به يكي از دغدغههاي جدي خانوادهها تبديل كرده است؛ هزينههايي كه تنها به درمان بيماري محدود نميشود و از ويزيت پزشك متخصص و فوقتخصص زنان گرفته تا پاپاسمير، سونوگرافي رحم و تخمدان، سونوگرافي واژينال و ماموگرافي را دربر ميگيرد.
بررسي قيمتهاي سالهاي ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ نشان ميدهد كه سقف قيمت برخي از اين خدمات در اين فاصله رشد قابل توجهي داشته است. براي نمونه، سقف هزينه ماموگرافي از يك ميليون تومان در سال ۱۴۰۳ به سه ميليون تومان در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ رسيده است. سقف هزينه سونوگرافي رحم و تخمدان نيز از يك ميليون و ۸۰۰ هزار تومان به چهار ميليون و ۴۰۰ هزار تومان رسيده و هزينه ويزيت متخصص زنان از ۱۸۹ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ به ۵۰۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۵ افزايش يافته است.
در چنين شرايطي، بخشي از زنان ممكن است مراجعههاي پزشكي را به تعويق بيندازند؛ تصميمي كه شايد در كوتاهمدت باعث صرفهجويي در هزينه شود، اما در مواردي ميتواند تشخيص بيماري را به تأخير بيندازد.
وقتي پيشگيري خودش به يك هزينه سنگين تبديل ميشود
مراقبت از سلامت زنان مجموعهاي از خدمات متفاوت است و همه زنان نيز به همه اين خدمات با يك فاصله زماني ثابت نياز ندارند. با اين حال، مراجعه منظم براي ارزيابي سلامت، پيگيري علائم، انجام غربالگريهاي مناسب سن و شرايط فردي و مراجعه در صورت مشاهده علائم غيرطبيعي اهميت دارد.
در سال ۱۴۰۳ هزينه پاپاسمير بين ۷۰۰ تا ۹۰۰ هزار تومان، سونوگرافي رحم و تخمدان بين ۹۹۵ هزار تا يك ميليون و ۸۰۰ هزار تومان، سونوگرافي واژينال بين يك ميليون و ۲۰۰ هزار تا دو ميليون و ۱۰۰ هزار تومان و ماموگرافي بين ۵۰۰ هزار تا يك ميليون تومان بود.
اين ارقام در سال ۱۴۰۵ در برخي خدمات افزايش قابل توجهي داشتهاند. هزينه سونوگرافي رحم و تخمدان به ۷۵۰ هزار تا چهار ميليون و ۴۰۰ هزار تومان و سونوگرافي واژينال به ۸۰۰ هزار تا سه ميليون و ۸۵۰ هزار تومان رسيده است. ماموگرافي نيز در محدوده ۹۰۰ هزار تا سه ميليون تومان قرار گرفته است.
از سوي ديگر، ويزيت متخصص زنان ۵۰۰ هزار تومان و ويزيت فوقتخصص زنان ۶۰۰ هزار تومان اعلام شده است.
به اين ترتيب، حتي پيش از آنكه بيماري يا مشكلي براي يك زن تشخيص داده شود، مراجعه براي مراقبتهاي پزشكي ميتواند هزينه قابل توجهي به خانوار تحميل كند.
پاپاسمير؛ آزمايشي كه نبايد
قرباني گراني شود
يكي از مهمترين ابزارهاي غربالگري سرطان دهانه رحم، آزمايشهاي مربوط به HPV و سيتولوژي يا پاپاسمير هستند. اهميت اين غربالگري در اين است كه تغييرات سلولي پيشسرطاني را ميتوان پيش از تبديل شدن به سرطان شناسايي و پيگيري كرد. انجمن متخصصان زنان و زايمان امريكا نيز تأكيد ميكند كه تغييرات پيشسرطاني دهانه رحم معمولاً طي سالها پيشرفت ميكنند و شناسايي آنها در مراحل اوليه امكان مداخله پيش از ايجاد سرطان را فراهم ميكند.
دكتر مهرنوش ايزدي، متخصص زنان و زايمان در اين باره به «تعادل »ميگويد: يكي از مشكلاتي كه در مراجعههاي ديرهنگام ميبينيم اين است كه بعضي زنان تا زماني كه علامت جدي پيدا نكنند، براي معاينه مراجعه نميكنند. در حالي كه فلسفه غربالگري اين است كه قبل از بروز علائم، تغييرات مشكوك شناسايي شود.
او ادامه ميدهد: اگر يك ضايعه پيشسرطاني در زمان مناسب تشخيص داده شود، معمولاً امكان درمان و كنترل آن بسيار بيشتر است. اما وقتي مراجعه به سالهاي بعد موكول شود، ممكن است بيماري وارد مراحل پيشرفتهتري شده باشد و درمان نيز پيچيدهتر شود.
تأخير در تشخيص؛ تهديدي براي سلامت و گاهي باروري
يكي از نگرانيهاي مهم زنان، تأثير بيماريهاي تشخيصدادهنشده بر باروري است. البته نبايد چنين تصور كرد كه انجام ندادن پاپاسمير بهطور مستقيم باعث ناباروري ميشود يا هر سونوگرافي براي حفظ باروري ضروري است. ارتباط ميان غربالگري و فرزندآوري پيچيدهتر از اين است.
اين متخصص زنان و زايمان در بخش ديگري از سخنان خود اظهار ميدارد: بايد ميان غربالگري و درمان ناباروري تفاوت قائل شويم. پاپاسمير آزمايشي براي سنجش توانايي بارداري نيست. اما اگر يك بيماري مهم در دستگاه تناسلي دير تشخيص داده شود، بسته به نوع بيماري و شدت آن ممكن است درمانهاي سختتري لازم شود و بعضي درمانها بتوانند بر باروري اثر بگذارند.
او ميافزايد: براي زني كه قصد بارداري دارد، مهم است مشكلاتي مانند اختلالات رحم و تخمدان، عفونتهاي مهم، بعضي بيماريهاي زمينهاي و علائم غيرطبيعي را ناديده نگيرد. تشخيص زودهنگام هميشه به معناي جلوگيري از ناباروري نيست، اما ميتواند فرصت بيشتري براي درمان مناسب و حفظ سلامت باروري ايجاد كند.»
دكتر ايزدي تاكيد ميكند: در برخي سرطانها نيز خود بيماري و درمان آن ميتواند بر باروري تأثير بگذارد. براي مثال، درمان سرطان ممكن است شامل جراحي، شيميدرماني يا پرتودرماني باشد و برخي از اين درمانها ميتوانند براي زنان در سنين باروري پيامدهايي داشته باشند. بنابراين، مساله اصلي فقط «انجام يك آزمايش» نيست؛ مساله، تشخيص بيماري در زماني است كه هنوز گزينههاي درماني بيشتري پيش روي بيمار قرار دارد.
سونوگرافي؛ وقتي يك علامت ساده نبايد ناديده گرفته شود
سونوگرافي رحم و تخمدان و سونوگرافي واژينال نيز در تشخيص برخي مشكلات زنان كاربرد دارند، اما اين خدمات نيز مانند پاپاسمير نبايد به شكل يك نسخه يكسان براي همه زنان ديده شوند. وجود درد لگني، خونريزي غيرطبيعي، اختلالات قاعدگي، برخي مشكلات تخمدان يا رحم و بعضي علائم ديگر ميتواند پزشك را به انجام تصويربرداري هدايت كند.
دكتر مهرنوش ايزدي ادامه ميدهد: يكي از اشتباهات رايج اين است كه زن يا اصلاً مراجعه نميكند يا بدون نظر پزشك به سراغ مجموعهاي از آزمايشها و تصويربرداريها ميرود. رويكرد درست اين است كه ابتدا پزشك شرح حال و معاينه را انجام دهد و بعد بر اساس علائم و شرايط فرد، آزمايش يا تصويربرداري مناسب را درخواست كند. او تأكيد ميكند: گاهي يك علامت ساده مانند خونريزي غيرطبيعي يا درد مداوم ميتواند نيازمند بررسي باشد. نبايد زنان را ترساند، اما نبايد هم علائمي را كه ادامهدار هستند ناديده گرفت.
ماموگرافي؛ هزينهاي كه ميتواند
با تشخيص زودهنگام معنا پيدا كند
در مورد سرطان پستان نيز تشخيص زودهنگام اهميت زيادي دارد. بر اساس راهنماي ACOG، براي زنان با خطر متوسط، غربالگري ماموگرافي از ۴۰ سالگي مطرح است و معمولاً هر يك تا دو سال، با توجه به شرايط فرد و تصميم مشترك بيمار و پزشك، انجام ميشود. بنابراين، برخلاف تصور رايج، ماموگرافي نيز الزاماً هر شش ماه يكبار براي همه زنان انجام نميشود.
اين متخصص زنان و زايمان درباره اهميت آن ميگويد: زناني كه سابقه خانوادگي يا عوامل خطر دارند، بايد برنامه غربالگري خودشان را با پزشك مشخص كنند. همچنين اگر توده، تغيير شكل، ترشح غيرطبيعي يا تغييرات جديدي در پستان ايجاد شود، نبايد تا زمان نوبت غربالگري بعدي صبر كرد.
او ميافزايد: مشكل اصلي اين است كه برخي زنان به دليل هزينه، مراجعه را عقب مياندازند. در حالي كه اگر بيماري در مرحله قابل درمانتر شناسايي شود، هم گزينههاي درماني بيشتر است و هم ممكن است روند درمان نسبت به مراحل پيشرفتهتر متفاوت باشد.
سلامت زنان و فرزندآوري؛ ارتباطي كه نبايد ناديده گرفته شود
موضوع فرزندآوري تنها به تصميم يك زوج براي داشتن فرزند محدود نيست؛ سلامت جسمي زن نيز يكي از عوامل موثر بر مسير بارداري و سلامت مادر است. دكتر ايزدي در اين باره تاكيد ميكند: وقتي بيماريها يا اختلالات زنان دير تشخيص داده ميشوند، ممكن است زمان طلايي براي درمان از دست برود. اين موضوع در زني كه قصد بارداري دارد اهميت بيشتري پيدا ميكند.»
او ميافزايد: به همين دليل توصيه ما اين نيست كه همه زنان بدون دليل مرتب آزمايش بدهند. توصيه اين است كه زنان علائم هشدار را جدي بگيرند، مراجعه پزشكي را به دليل ترس از هزينه به تعويق نيندازند و اگر قصد بارداري دارند، پيش از بارداري وضعيت سلامت خود را با پزشك بررسي كنند.
اين پزشك متخصص ادامه ميدهد: اين مساله بهويژه براي زناني كه مدتها قصد بارداري داشتهاند اما موفق نشدهاند اهميت دارد؛ زيرا در چنين شرايطي ارزيابي علت ناباروري بايد به صورت هدفمند و با نظر پزشك انجام شود و نميتوان تنها با يك آزمايش يا سونوگرافي درباره توانايي باروري يك زن قضاوت كرد.
سلامت زنان نبايد به توان مالي گره بخورد
مقايسه قيمت خدمات سلامت زنان در سالهاي ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ نشان ميدهد كه هزينه برخي خدمات پزشكي افزايش قابل توجهي داشته است؛ از سقف سه ميليون توماني ماموگرافي تا سقف چهار ميليون و ۴۰۰ هزار توماني سونوگرافي رحم و تخمدان و هزينه ۵۰۰ هزار توماني ويزيت متخصص زنان.
اما در كنار اين ارقام بايد يك نكته اساسي را نيز در نظر گرفت: هرچه هزينه پيشگيري و تشخيص زودهنگام بيشتر شود، خطر كنار گذاشته شدن مراقبتهاي ضروري توسط خانوادههاي كمدرآمد نيز بيشتر ميشود.
از سوي ديگر، راهكار مقابله با اين وضعيت، انجام همه آزمايشها در فاصلههاي كوتاه نيست. غربالگري بايد بر اساس سن، سابقه خانوادگي، علائم، عوامل خطر و نظر پزشك انجام شود. حتي در مورد پاپاسمير و ماموگرافي، دستورالعملهاي معتبر نشان ميدهند كه براي افراد با خطر متوسط، فاصله غربالگري معمولاً بيشتر از شش ماه است.
در نهايت، آنچه اهميت دارد اين است كه هزينههاي سلامت زنان نبايد به عاملي براي حذف مراقبتهاي ضروري تبديل شود. زنان نبايد تنها زماني به پزشك مراجعه كنند كه بيماري به مرحله جدي رسيده است. غربالگري و تشخيص زودهنگام ميتواند در بسياري از بيماريها فرصت درمان موثرتر را افزايش دهد و در مواردي كه باروري در معرض خطر است، امكان تصميمگيري و درمان زودتر را فراهم كند.
