چالشهاي انرژي كشور؛ از ديپلماسي مخزن تا ناترازي حكمراني
يك مقام مسوول با اشاره به مزيتهاي توليد نزديك به مصرف، توسعه پالايشگاههاي كوچك در استانها را گامي عملي براي ايجاد اشتغال، كاهش جابهجايي فرآورده و رونق شهركهاي صنعتي توصيف كرد.
يك مقام مسوول با اشاره به مزيتهاي توليد نزديك به مصرف، توسعه پالايشگاههاي كوچك در استانها را گامي عملي براي ايجاد اشتغال، كاهش جابهجايي فرآورده و رونق شهركهاي صنعتي توصيف كرد. به گزارش مهر علي احمدزاده، مشاور رييس پژوهشگاه صنعت نفت و مسوول طرحهاي بالادستي، در نشست صبح امروز (دوشنبه) با محوريت موضوع اقتصاد و حكمراني انرژي با اشاره به تجربه چند دههاي بخش انرژي، محورهاي مهمي را درباره ديپلماسي انرژي، افت توليد پارس جنوبي، فلرينگ، زنجيره ارزش و ناترازي حكمراني مطرح كرد. بر اساس اين گزارش، احمدزاده با بيان اينكه مساله انرژي سالهاست بهطور جدي نيازمند بازنگري است، گفت: از سالها پيش بحثهايي درباره حضور شركتهاي خارجي، توسعه شبكه گاز و سرمايهگذاري بخش خصوصي مطرح شد، اما بسياري از طرحها به دليل نبود ساختار مناسب يا با تأخير چندساله اجرا شدند. وي با اشاره به ميدان مشترك پارس جنوبي و ضرورت همكاري با شريك قطري گفت: ما بايد با شريك خود در ميدان مشترك وارد ديپلماسي انرژي ميشديم تا صيانت از مخزن بهصورت مشترك انجام شود؛ اين وظيفه شراكت است. اما اين موضوع هرگز بهطور جدي دنبال نشد. احمدزاده افزود: كشور شريك از ابتداي پروژه كمپرسور نصب كرده و برداشت خود را مديريت ميكند، اما ما هنوز در فكر تجاريسازي و تصميمگيري هستيم. مشاور رييس پژوهشگاه صنعت نفت با اشاره به رشد ظرفيت گاز كشور گفت: توليد و عرضه گاز از حدود ۱۵۰ ميليون متر مكعب در روز به ۳۵۰ ميليون متر مكعب رسيده است، اما هماكنون بخشي از فازهاي پارس جنوبي به دليل افت فشار از مدار خارج شدهاند و اين ميدان روزانه حدود ۵۰ ميليون متر مكعب گاز از دست ميدهد؛ رقمي معادل ظرفيت يك پالايشگاه. وي راهكارهاي فني مانند اتصال فازها براي تقسيم خوراك را اقدامي ارزشمند توصيف كرد، اما تأكيد كرد كه اين اقدامات بهتنهايي كافي نيست و بايد برنامه جامعتري براي جبران افت توليد تدوين شود. احمدزاده با اشاره به پيشنهاد واگذاري گازهاي فلر به سرمايهگذاران داخلي بر اساس فناوري بومي گفت: با وجود تحريمها، تبديل فلر به محصول امكانپذير است. اگر سرمايهگذار با شركتهاي دانشبنيان داخلي همكاري كند، مشوقهايي مانند ۱۰ سال تنفس در نظر گرفته شده است. دولت نبايد در اين بخش خساست به خرج بدهد. وي درباره زنجيره ارزش افزود: در زنجيرههاي دوم تا پنجم صنايع، ما بازار اروپا و جهان را اشباع كرديم، بهطوري كه قيمت محصولات به نقطه سر به سر رسيد و بخشي از سرمايهگذاريها از بين رفت. بايد براي توسعه زنجيره ارزش، زمينهسازي و آمادهسازي جدي صورت بگيرد. مشاور رييس پژوهشگاه صنعت نفت از پيشنهاد ايجاد پالايشگاههاي كوچك محلي در ۱۶ استان كشور در سال ۱۳۹۰ ياد كرد و گفت: هدف اين بود كه بهجاي جابهجايي بنزين و گازوئيل در سطح كشور، توليد نزديك به مصرف باشد، اشتغال منطقهاي ايجاد شود و شهركهاي صنعتي تقويت شوند. از منظر پدافند غيرعامل نيز تمركز صنعت در بندرعباس و اهواز را آسيبپذير دانست و گفت: بايد ظرفيت اكوسيستمهاي منطقهاي سنجيده شود؛ نبايد تمام صنعت پايداري فرآوردهاي را در چند نقطه محدود متمركز كنيم. احمدزاده با انتقاد از نبود تعريف مشخص براي حكمراني انرژي گفت: در هفت حوزه گاز، برق، فرآورده، سرمايهگذاري، فناوري و اقتصاد انرژي ناترازي داريم. براي حكمراني انرژي تعريف ساختاري وجود ندارد و بسته سياستي متناسب با منابع، فرهنگ و شرايط كشور پيشبيني نشده است. وي افزود: ناهماهنگي ساختاري و نهادي باعث سردرگمي سرمايهگذار ميشود. دولت بايد از تصديگري كم كند و به سياستگذاري، تعيين هزينهها، نقشه راه و تنظيمگري بپردازد. به گفته احمدزاده، مجلس اختيار فروش گاز فلر بين ۵.۵ تا ۲ سنت را داده است، اما تحقق زنجيره ارزش نيازمند هماهنگي نهادي و حمايت واقعي از بخش خصوصي و شركتهاي دانشبنيان است. اين كارشناس حوزه انرژي در پايان تأكيد كرد: تا زماني كه مدل حكمراني متناسب با منابع و فرهنگ كشور تدوين نشود، هر سرمايهگذاري در ابهام خواهد ماند و چالشهاي انرژي تكرار خواهد شد.
