شاخص بالا رفت، اما بازار نه
معاملات بورس تهران طي چهارمين روز كاري هفته يعني سه شنبه ۲۷ مردادماه در حالي با نوسان قابلتوجه دنبال شد كه نماگرهاي اصلي در پايان روز روي تابلوي سبز ايستادند، اما كيفيت اين رشد بهويژه با وزن بالاي چند نماد شاخصسازي تصويري دوگانه از بازار ارايه داد.
معاملات بورس تهران طي چهارمين روز كاري هفته يعني سه شنبه ۲۷ مردادماه در حالي با نوسان قابلتوجه دنبال شد كه نماگرهاي اصلي در پايان روز روي تابلوي سبز ايستادند، اما كيفيت اين رشد بهويژه با وزن بالاي چند نماد شاخصسازي تصويري دوگانه از بازار ارايه داد. شاخص كل با افزايش ۴۹ هزار و ۵۶۶ واحدي معادل ۰.۸۴ درصد به سطح ۵ ميليون و ۹۴۷ هزار و ۵۳۷ واحد رسيد و شاخص هموزن نيز با رشد ۹ هزار و ۱۲۳ واحدي معادل ۰.۵۵ درصد در ارتفاع يك ميليون و ۶۷۳ هزار و ۷۱۱ واحد قرار گرفت.
بااينحال، روايت روز سهشنبه تنها با نگاه به عدد شاخص كل كامل نميشود، چرا كه بازار در ابتداي معاملات رشد محدودي را تجربه كرد، اما با افزايش عرضهها بخش مهمي از رشد اوليه خود را از دست داد و در ادامه بيشتر به فاز كنترل ريسك رفت تا تداوم موج صعودي.
ناكامي در فتح ۶ ميليون
يكي از رخدادهاي مهم روز اخير، ورود شاخص كل به كانال ۵.۹ ميليون واحد بود؛ سطحي كه از منظر رواني براي معاملهگران اهميت دارد. بااينوجود، شاخص نتوانست در ادامه مسير، خود را به كانال ۶ ميليون واحد برساند. اين رفتار شاخص از يكسو نشاندهنده وجود تقاضا در نمادهاي بزرگ است و از سوي ديگر، به مقاومت عرضهها در سطوح بالاتر اشاره ميكند؛ مقاومتي كه معمولازماني پررنگ ميشود كه بخشي از فعالان بازار ترجيح ميدهند پس از چند روزرشد، سودهاي كوتاهمدت را شناسايي كنند.
بازگشايي «فارس»
محرك اصلي شاخص كل
كانون توجه بازار در سهشنبه، بازگشايي نماد هلدينگ خليجفارس «فارس» پس از چند هفته توقف بود. معاملات اين نماد با رشد ۱۴ درصدي آغاز شد و از همان ابتداي بازگشايي، اثر پررنگ آن بر مسير شاخص كل مشهود بود. اهميت بازگشايي «فارس» براي بازار ازآنجهت است كه اين نماد از بزرگترين شركتهاي بازار سرمايه بوده و وزن بالايي در محاسبه شاخص كل دارد. بر اساس دادهها، اثر «فارس» بر شاخص كل بيش از ۵۳ هزار واحد برآورد شد. اين عدد، كليد فهم تفاوت نمايش شاخص و واقعيت بازار است. اگر اثر اين نماد را از رشد شاخص كل كنار بگذاريم، تصوير متفاوتي به دست ميآيد؛ بهطوري كه ميتوان گفت شاخص كل بدون اثر فارس حتي با افتي جزيي مواجه ميشد. اين نتيجه به زبان ساده يعني شاخص كل طي روز اخير رشد كرد، اما بازار بهاندازه عدد شاخص مثبت نبود و بخش مهمي از رشد، حاصل عملكرد چند نماد بزرگ و اثرگذار بود؛ الگويي كه در دورههاي حساس بازار معمولا تكرار ميشود و ميتواند نشانهاي از ترديد در عمق معاملات باشد.
خروج پول حقيقي از بازار
از سوي ديگر، جريان نقدينگي حقيقي در سهشنبه برخلاف ظاهر سبز شاخص كل، پيام محتاطانهتري مخابره كرد. در پايان معاملات، ۱ هزار و ۳۵۶ ميليارد تومان پول حقيقي از سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي خارج شد. اين رقم، در كنار ناتواني شاخص در تثبيت رشدهاي اوليه و افزايش عرضهها، نشان ميدهد كه بخشي از سرمايهگذاران حقيقي ترجيح دادهاند در اين سطوح، ريسك خود را كاهش دهند. همزمان، ۳ هزار و ۵۴۸ ميليارد تومان نيز از صندوقهاي درآمد ثابت خارج شد؛ نكتهاي كه ميتواند دو برداشت همزمان ايجاد كند. نخست بخشي از سرمايه در حال جابهجايي درون بازاري است و صرفا از «درآمد ثابت» به سمت گزينههاي ديگر ميرود يا بخشي از پول در حال خروج از كل بازار سرمايه (و حركت به سمت بازارهاي رقيب يا نقد ماندن) است. تركيب اين دو خروج هم از سهام و هم از درآمد ثابت فعلاخوانش «احتياط و ترديد» را تقويت ميكند؛ خصوصا در روزي كه شاخص كل بهظاهر رشد معنادار داشته است.
سايه ريسكهاي بيروني
بر بورسهاي جهان
در بازارهاي جهاني نيز فضاي ريسكگريزي در حال تقويت است. معاملات آتي سهام ايالات متحده در اوايل روز سهشنبه كاهش يافت؛ جايي كه داوجونز آتي ۰.۱۳ درصد افت كرد، S&P 500 آتي ۰.۵۲ درصد پايين آمد و Nasdaq-100 آتي ۱.۱ درصد كاهش را ثبت كرد. اين افت در حالي رخ داد كه بازارهاي امريكا هفته جديد را با روند نزولي آغاز كرده بودند و همزمان، افزايش تنشها ميان ايالات متحده و ايران در كنار نگرانيهاي تورمي، فشار بر بازارها را بيشتر كرده است. در اين ميان، قيمت نفت بيش از ۲ درصد رشد كرد؛ رشدي كه به گفته گزارشها، تحتتاثير ابهام درباره آتشبس ميان امريكا و ايران (كه روز دوشنبه منقضي شده) و توقف مذاكرات رخداده است. افزايش قيمت نفت، بهطور سنتي نگراني از بازگشت فشارهاي تورمي را تقويت ميكند و همين موضوع به بالارفتن بازده اوراق خزانهداري دامن زده است. نقطه قابلتوجه اينجاست كه بازده اوراق خزانهداري ۳۰ساله امريكا به سطحي رسيده كه از ژوئن ۲۰۰۷ به اينسو مشاهده نشده بود. رشد بازدهي اوراق بلندمدت، معمولا به معني افزايش نرخ تنزيل در ارزشگذاري داراييهاست و ميتواند فشار مضاعفي بر بازارهاي سهام وارد كند؛ بهخصوص بر سهام رشدمحور و شركتهاي فناوري. در بازار نقدي امريكا نيز شاخصهاي داوجونز و S&P 500 با افت ۰.۵ درصدي پيشتاز كاهش بودند و نزدك نيز باوجود عملكرد بهتر، همچنان ۰.۳ درصد افت كرد. در همين فضا، برخي استراتژيستها معتقدند هنوز ظرفيت رشد در بازار سهام وجود دارد، اما اين رشد زماني پايدارتر خواهد بود كه موج صعود از محدوده چند شركت بزرگ فناوري فراتر برود و به بدنه بازار تسري پيدا كند.
اروپا و آسيا در محدوده قرمز
همزمان، بازارهاي اروپايي در معاملات صبحگاهي وارد محدوده منفي شدند. شاخص پان اروپايي Stoxx 600 حدود ۰.۵۱ درصد افت كرد. CAC 40 فرانسه و FTSE MIB ايتاليا نيز به ترتيب ۰.۵۵ و ۰.۵۹ درصد كاهش يافتند و DAX آلمان ۰.۳۸ درصد پايين آمد. در لندن، FTSE 100 افتي كمتر از ۰.۱ درصد را ثبت كرد. در آسيا و اقيانوسيه نيز وضعيت غالب، نزولي بود: كوسپي كره جنوبي ۱.۵۵ درصد افت كرد، نيكي ۲۲۵ ژاپن ۲.۵۴ درصد پايين آمد، شاخص استراليا تقريبا بدون تغيير بسته شد و CSI 300 چين ۰.۳۲ درصد كاهش يافت؛ درحالي كه هانگسنگ هنگكنگ تغيير محسوسي نداشت. فعالان بازارها در كنار ريسكهاي ژئوپليتيك، در انتظار انتشار دادههايي از جمله شاخصهاي قيمتگذاري واردات و صادرات ماه جولاي، آمار شروع ساختوساز و فروش خانههاي در انتظار فروش هستند؛ دادههايي كه ميتواند مسير انتظارات تورمي و سياستهاي پولي را تحتتاثير قرار دهد.
نگاهي به عربستان؛ افت محدود
شاخص تداول و نوسان در نمادها
در بازار عربستان نيز شاخص كل تداول روز دوشنبه با افت ۱۱.۶۲ واحدي معادل ۰.۱۱ درصد در سطح ۱۰۹۰۸.۰۶ بسته شد. ارزش معاملات به ۴.۳ ميليارد ريال رسيد و وسعت بازار اندكي منفي بود؛ بهطوري كه ۱۲۴ سهم رشد و ۱۳۳ سهم افت كردند. شاخص MSCI تداول ۳۰ نيز ۰.۲۰ درصد كاهش يافت و بازار موازي نومو با افت ۰.۷۱ درصدي همراه شد. در ميان نمادهاي پرتلاطم، «رايدان» ۱۰ درصد رشد كرد و در سمت مقابل، «الكثيري» با ۱۰ درصد افت، بيشترين كاهش قيمت را ثبت كرد. در بخش اطلاعيهها نيز گزارشهايي از اعطاي امتياز پروژه خدماتي، جزييات كاهش سرمايه دومرحلهاي و تمديد تفاهمنامههاي خريد و تملك منتشر شد؛ اخباري كه نشان ميدهد فضاي شركتي در بازار منطقه نيز همچنان پرخبر و متكي بر تصميمات مالي و ساختاري است.
شاخص سبز، بازار مردد
آنچه در پايان سهشنبه از بورس تهران ديده شد، تركيبي از سبزشدن شاخصها و احتياط در عمق بازار بود. بازگشايي «فارس» عملا نقش پيشران شاخص كل را ايفا كرد و بدون آن، روايت شاخص ميتوانست كاملا متفاوت باشد. از سوي ديگر، خروج پول حقيقي از سهام و همزمان خروج قابلتوجه از درآمد ثابت، نشان ميدهد كه بازار در حال تجربه يك بازآرايي نقدينگي است؛ بازآرايياي كه هنوز مقصد نهايي آن شفاف نيست. در چنين شرايطي، براي فعالان بازار سرمايه، تمركز صرف بر عدد شاخص كل ميتواند گمراهكننده باشد. رفتار عرضه و تقاضا در كل بازار، جريان پول حقيقي و كيفيت مشاركت نمادهاي غيرشاخصساز، معيارهايي هستند كه در روزهاي آينده بيشتر از قبل اهميت پيدا ميكنند؛ بهويژه در فضايي كه ريسكهاي بيروني از نفت و تورم گرفته تا تنشهاي ژئوپليتيك ميتوانند سريعتر از هميشه جهت انتظارات را تغيير دهند.
