شبكه تهران زير فشار خاموشي، بدهي و اختلاف تعرفهاي
مدير مخابرات استان تهران در نشست خبري خود از شبكهاي سخن گفت كه همزمان زير فشار خاموشيهاي مكرر، مطالبات ۱.۷ همتي، هزينههاي سنگين نگهداري و اختلافات تعرفهاي توسعه فيبر قرار دارد.
مدير مخابرات استان تهران در نشست خبري خود از شبكهاي سخن گفت كه همزمان زير فشار خاموشيهاي مكرر، مطالبات ۱.۷ همتي، هزينههاي سنگين نگهداري و اختلافات تعرفهاي توسعه فيبر قرار دارد. عليرضا لطفي با تأكيد بر عقبماندگي زيرساخت ارتباطي تهران، هشدار داد ادامه اين وضعيت ميتواند توسعه شبكه را به تأخير بيندازد؛ بهويژه آنكه قطعي برق علاوه بر ايجاد اختلال، عمر تجهيزات مخابراتي را نيز بهشدت كاهش داده و باتريهايي كه بايد چهار سال كار كنند، گاه تنها چهار ماه دوام ميآورند. عليرضا لطفي، مدير مخابرات استان تهران، در نشست خبري خود از مجموعهاي از چالشهاي زيرساخت ارتباطي پايتخت سخن گفت؛ چالشهايي كه از عقبماندگي توسعه فيبر نوري و اختلاف با شهرداري بر سر تعرفه حفاري آغاز ميشود و تا مطالبات ۱.۷ همتي از دستگاههاي دولتي و تجاري و آسيب قطعيهاي مكرر برق كه به تجهيزات شبكه امتداد پيدا ميكند. به گفته او، توسعه ارتباطات مسيري اجتنابناپذير است، اما تداوم مشكلات موجود ميتواند زمان تحقق اين توسعه را به تأخير بيندازد و هزينههاي بيشتري به كشور تحميل كند.
توسعهاي كه بدون زيرساخت ارتباطي ممكن نيست
لطفي در ابتداي سخنان خود با تأكيد بر نقش فناوري در توسعه كشور گفت: «فناوري، زيرساخت همه زيرساختهاي جامعه است.» به گفته او، براي تحول، جهانيشدن و پيشرفت كشور مسير ديگري جز توسعه فناوري وجود ندارد و هر ميزان كه توسعه فناوري به تأخير بيفتد، ساير حوزهها نيز با تأخير مواجه خواهند شد. مدير مخابرات استان تهران معتقد است نميتوان اقتصاد، سلامت و آموزش را بدون توجه به توسعه زيرساختهاي ارتباطي به شكلي متوازن با جهان پيش برد. از نگاه او، توسعه اين زيرساختها تنها مسووليت دولت نيست و حاكميت نيز بايد در اين مسير حضور جدي داشته باشد. او با اشاره به تجربه كشورهايي كه در مسير توسعه جهاني موفق بودهاند، سرمايهگذاري در زيرساخت ارتباطي را يكي از الزامات اين موفقيت دانست. لطفي با وجود اشاره به همكاريهاي وزارت ارتباطات طي دو سه سال گذشته، تأكيد كرد كه براي حل مشكلات زيرساختي، حمايت گستردهتري لازم است. اين ضرورت بهويژه در تهران اهميت بيشتري دارد؛ چراكه به گفته او، اگر توسعه ارتباطي در پايتخت محقق نشود، نميتوان انتظار داشت شبكه ارتباطي كشور در ساير مناطق نيز به سطح مطلوب برسد. او در همين زمينه به اظهارات اخير رييس سازمان تنظيم مقررات درباره عقبماندگي تهران نسبت به ساير شهرها اشاره كرد و گفت قفل توسعه ارتباطي و زيرساختي تهران بايد هرچه زودتر باز شود. به اعتقاد او، هرچه اين وضعيت مدت بيشتري ادامه پيدا كند، آسيب بيشتري متوجه كشور و حاكميت خواهد شد. با اين حال، توسعه ارتباطات در نهايت اتفاق خواهد افتاد و نميتوان جلوي آن را گرفت؛ مساله اصلي، زمان تحقق آن است.
فيبر نوري تهران هنوز تا نقطه مطلوب فاصله داريم
آمارهاي ارايهشده از سوي مدير مخابرات استان تهران نيز نشان ميدهد توسعه زيرساخت ارتباطي پايتخت همچنان با ظرفيتهاي موجود فاصله دارد. لطفي با اشاره به وضعيت شبكه در پنجمين ماه سال گفت ضريب نفوذ تلفن ثابت در تهران به ۴۳.۳ درصد رسيده است؛ عددي كه به گفته او نامناسب نيست، اما همچنان ظرفيت توسعه دارد و افزايش آن در برنامههاي مخابرات قرار گرفته است. در بخش اينترنت، ضريب نفوذ ADSL در تهران ۲۴ درصد اعلام شد و سهم FTTH از اين بازار نيز حدود ۵.۷ درصد است. همين عدد از نگاه مدير مخابرات تهران نشان ميدهد وضعيت توسعه فيبر نوري هنوز مطلوب نيست؛ هرچند او تأكيد كرد كه انتظار دستيابي به ضريب نفوذ ۱۰۰ درصدي نيز وجود ندارد. در حال حاضر ۲۲۵ هزار مشترك فعال FTTH در شهر تهران وجود دارد كه ۴۳ هزار مشترك آن از ابتداي سال به شبكه اضافه شدهاند. اين افزايش در شرايطي رخ داده كه توسعه زيرساخت فيبر نوري با موانع مختلفي مواجه است. در كنار اين بخش، مجموع مشتركان فعال تلفن ثابت تهران نيز ۶ ميليون و ۳۷۵ هزار مشترك اعلام شده است؛ رقمي كه همچنان جايگاه شبكه تلفن ثابت را در ساختار ارتباطي پايتخت نشان ميدهد. اما توسعه اين شبكه تنها به عمليات اجرايي و كابلكشي محدود نميشود. بخش مهمي از هزينهها به نگهداري شبكهاي مربوط است كه بايد بهصورت دايمي آماده ارايه خدمات باشد؛ موضوعي كه خود به يكي از چالشهاي اقتصادي مخابرات تبديل شده است.
هزينه نگهداري شبكه و چالش درآمدي مخابرات
لطفي با اشاره به هزينههاي نگهداري شبكه گفت: مهمترين موضوع در شبكه ارتباطي، تنها استفاده از شبكه نيست، بلكه نگهداري آن است. براي اينكه مردم در هر لحظه امكان استفاده از تلفن و اينترنت را داشته باشند، هزينههاي قابلتوجهي صرف ميشود. به گفته او، مخابرات استان تهران ماهانه نزديك به ۶۰ ميليارد تومان براي برق هزينه ميكند و تقريباً همين ميزان نيز صرف سرمايش مراكز ميشود. هزينه نيروي انساني نيز چندين برابر اين ارقام است. در مقابل، متوسط دريافتي مخابرات از هر مشترك حدود ۴۹ هزار تومان است؛ رقمي كه به گفته لطفي با هزينه واقعي ارايه خدمات فاصله زيادي دارد. او در عين حال به خدماتي اشاره كرد كه بدون دريافت هزينه جداگانه ارايه ميشوند و گفت مكالمات داخل شبكه تلفن ثابت رايگان است. مجموعه اين عوامل نشان ميدهد مخابرات از يك سو با شبكهاي گسترده و پرهزينه براي نگهداري مواجه است و از سوي ديگر، براي توسعه آن به منابع مالي بيشتري نياز دارد. يكي از مهمترين موانع توسعه نيز به اختلافات ميان مخابرات و شهرداري تهران بر سر تعرفه حفاري و توسعه فيبر نوري مربوط ميشود؛ اختلافي كه به گفته مدير مخابرات تهران، ميتواند مستقيماً بر سرعت توسعه اين فناوري اثر بگذارد.
اختلاف تعرفهاي با شهرداري
و قفل توسعه فيبر
لطفي درباره اختلافات موجود با شهرداري تهران گفت موضوع اصلي به تعرفهها بازميگردد. به گفته او، تعرفه مورد نظر دولت براي توسعه زيرساخت ارتباطي در بودجه مشخص شده و سازمان تنظيم مقررات نيز به عنوان متولي اين موضوع تعيين شده است. با اين حال، تعرفه حفاري تعيينشده از سوي شهرداري در برخي موارد تا ۲۰ برابر تعرفه سازمان تنظيم مقررات است. او تأكيد كرد كه با چنين اختلافي، توسعه اقتصادي نخواهد بود و عملاً امكان پيشبرد پروژهها دشوار ميشود. از سوي ديگر، شهرداري تهران نيز قصد دارد وارد فضاي كسبوكار توسعه فيبر نوري شود و از اين محل درآمد كسب كند. به گفته لطفي، در چنين شرايطي ساير اپراتورها كه براي توسعه فيبر بايد از شهرداري مجوز بگيرند، عملاً در موقعيت رقابت با خود شهرداري قرار ميگيرند. مدير مخابرات استان تهران تأكيد كرد سياستهاي مربوط به توسعه ارتباطات بايد در چارچوب سياستهاي وزارت ارتباطات دنبال شود و سازمان تنظيم مقررات نيز به عنوان متولي اين حوزه بايد براي حل اختلاف و تسريع توسعه وارد عمل شود.
۱،۷ همت بدهي پولي كه به شبكه ارتباطي برنميگردد
در كنار اختلافات تعرفهاي، كمبود نقدينگي ناشي از مطالبات وصولنشده نيز يكي ديگر از چالشهاي مخابرات تهران است. لطفي رقم مطالبات اين مجموعه را حدود ۱.۷ همت اعلام كرد؛ رقمي كه معادل حدود ۱۰ درصد بودجه عملياتي مخابرات تهران است. به گفته او، بخش عمده اين مطالبات مربوط به مجموعههاي تجاري و دولتي است و استانداريها، آموزشوپرورش و مجموعههاي نظامي نيز در اين فهرست قرار دارند. مساله از اين جهت اهميت دارد كه شبكه ارتباطي براي نگهداري و توسعه به نقدينگي مستمر نياز دارد و انباشت مطالبات ميتواند توان عملياتي مجموعه را كاهش دهد. لطفي در عين حال گفت در برخي حوزهها امكان قطع خدمات به دليل ملاحظات موجود وجود ندارد؛ براي مثال قطع ارتباط مجموعههايي در حوزه ثبت احوال، آموزش يا سلامت ميتواند پيامدهاي گستردهاي داشته باشد. با اين حال، ادامه اين وضعيت براي مخابرات نيز امكانپذير نيست. او حتي به قطعي برق مراكز مخابراتي به دليل بدهي اشاره كرد و گفت برخي مراكز در ماههاي گذشته بارها با قطعي برق مواجه شدهاند. اين قطعيها نيز به سوختن تجهيزات فعال و تحميل هزينههاي ميلياردي منجر شده است. در كنار دستگاههاي دولتي، برخي اپراتورها نيز از سالهاي گذشته بدهيهاي چند ده ميليارد توماني دارند، اما خدمات آنها تاكنون متوقف نشده است. با اين حال، لطفي هشدار داد كه ادامه اين روند در نهايت مخابرات را به سمت قطع خدمات سوق خواهد داد.
خاموشيها و تهديد پايداري شبكه
اما شايد جديترين بخش هشدارهاي مدير مخابرات تهران به آثار قطعي برق بر پايداري شبكه ارتباطي مربوط باشد. لطفي با اشاره به عملكرد مجموعه ارتباطي در ماههاي اخير گفت نيروهاي مخابرات بهصورت ويژه و حتي شبانهروزي در تهران فعاليت كردهاند تا اختلالات گسترده در شبكه ايجاد نشود. به گفته او، مخابرات قرار نيست برق مورد نياز نودهاي ارتباطي را خودش توليد كند و انتظار نيز اين نيست كه براي تأمين انرژي شبكه بهصورت مستقل عمل كند. با اين حال، در مراكز پرظرفيت باتريهاي پشتيبان وجود دارد كه در زمان قطعي برق، بخشي از پايداري شبكه را حفظ ميكنند. اين باتريها تنها بخشي از راهكار هستند و بخش اصلي پايداري همچنان به عملكرد شبكه برق وابسته است. لطفي با اشاره به استانداردهاي جهاني گفت در دنيا معمولاً قطعي برق حدود ۱۵ دقيقه در ماه در نظر گرفته ميشود و تجهيزات فعال شبكه نيز بر اساس همين استاندارد طراحي ميشوند. بنابراين اگر قرار باشد برق هر روز قطع شود، تجهيزات بايد با استاندارد متفاوتي طراحي شوند كه هزينه آن چندين برابر تجهيزات فعلي خواهد بود. او تأكيد كرد شركت توزيع برق بايد براي نودهاي ارتباطي چارهانديشي كند؛ زيرا قطعيهاي مكرر تنها باعث اختلال لحظهاي نميشوند، بلكه عمر تجهيزات را نيز كاهش ميدهند. به گفته لطفي، باتريهايي كه بايد چهار سال كار كنند، در اثر قطعيهاي مكرر ممكن است تنها چهار ماه دوام بياورند. اين استهلاك، در نهايت هزينههاي سنگيني را به مخابرات تحميل ميكند و ميتواند پايداري شبكه ارتباطي تهران را تحت تأثير قرار دهد. در مجموع، تصويري كه مدير مخابرات استان تهران از وضعيت شبكه ارتباطي پايتخت ارايه ميكند، تصويري از زيرساختي است كه همزمان بايد توسعه پيدا كند، هزينه سنگين نگهداري خود را تأمين كند، مطالبات انباشته را مديريت كند، با موانع تعرفهاي توسعه فيبر كنار بيايد و در برابر خاموشيهاي مكرر نيز تاب بياورد. در چنين شرايطي، مساله فقط توسعه يك فناوري نيست؛ پايداري شبكهاي مطرح است كه بخش قابلتوجهي از فعاليتهاي اقتصادي، اجتماعي و خدماتي شهر تهران به آن وابسته است.
