چراغ سبز بورس پس از روزهاي سخت
بازگشايي بازار سهام پس از يك دوره ۴۰ روزه تنش نظامي با رشد چشمگير و فراتر از انتظار شاخصها همراه بود، پديدهاي كه در نگاه اول ممكن است متناقض به نظر رسد، اما ريشه در علل ساختاري و رفتاري مشخصي دارد.
بازگشايي بازار سهام پس از يك دوره ۴۰ روزه تنش نظامي با رشد چشمگير و فراتر از انتظار شاخصها همراه بود، پديدهاي كه در نگاه اول ممكن است متناقض به نظر رسد، اما ريشه در علل ساختاري و رفتاري مشخصي دارد. نخستين و كليديترين عامل، رفع ريسك سيستماتيك و جانشيني آن با ثبات نسبي است، چراكه طولاني شدن درگيري مهمترين مانع براي تصميمگيري سرمايهگذاري يعني ابهام را ايجاد كرده بود و با اعلام آتشبس و عاديسازي شرايط در مرزها، فضاي عدم قطعيت به سمت پيشبينيپذيري حركت كرد. به اين ترتيب، سرمايهگذاراني كه پيش از اين نقدينگي خود را در داراييهاي امني نظير طلا و ارز ذخيره كرده بودند، پايان تنش را به عنوان سيگنالي قوي براي احياي موقعيتهاي خود در بورس تلقي كردند كه اين امر خود محرك اصلي تقاضا محسوب ميشد.
دومين علت به پديده «بازگشت به قيمتهاي عادلانه» مربوط ميشود، زيرا بسياري از شركتهاي بنياددار بورسي قبل از تعطيلي بازار و در اوج جو رواني ناشي از شروع درگيري، با قيمتهايي بسيار كمتر از ارزش ذاتي خود بسته شده بودند و اين فاصله قيمتي در طول تعطيلي به عنوان يك پتانسيل اصلاحي انباشته شده بود؛ به همين دليل، پس از بازگشايي، سرمايهگذاران با مشاهده تثبيت اوضاع، بلافاصله اقدام به خريد اين سهام ارزنده كردند كه اين جريان، شتاب صعودي اوليه را شكل داد.
سومين و شايد تعيينكنندهترين عامل، تغيير انتظارات تورمي و نرخ ارز است؛ در طول دوره درگيري نشانههايي از افزايش فشار بر نرخ ارز در مركز مبادله ايران مشاهده شد و اين نهاد رسمي، افزايش نسبي نرخها را در پي محدوديتهاي تجاري موقت و رشد تقاضاي ارزي براي كالاهاي اساسي به ثبت رساند، در حالي كه به موازات آن، گزارشهاي اوليه از اختلال در زنجيره تامين برخي كالاها، شاخص تورم نقطه به نقطه را با جهش همراه كرد.
سرمايهگذاران نهادي با تحليل اين دادههاي رسمي به اين جمعبندي رسيدند كه نرخ ارز و تورم در ماههاي آينده مسيري صعودي خواهند داشت، از اين رو خريد سهام شركتهاي كالايي و صادراتي را به عنوان موثرترين راهكار براي پوشش ريسك كاهش ارزش پول ملي و حفظ قدرت خريد سرمايه در دستور كار قرار دادند. چهارمين عامل به ورود پول هوشمند سرمايهگذاران نهادي بازميگردد، زيرا پيش از اعلام رسمي پايان درگيري، برخي صندوقهاي سرمايهگذاري و معاملهگران بزرگ حرفهاي با تحليل روندها نسبت به تجميع تدريجي تقاضا در قيمتهاي بسيار پايين اقدام كرده بودند و اين جريان ورودي سازمانيافته، همزمان با دقايق ابتدايي بازگشايي و با ثبت سفارشهاي خريد سنگين، سيگنالي قدرتمند و غيرقابل انكار به ساير سهامداران خرد ارسال كه شتاب صعودي بازار را چندبرابر كرد.
در جمعبندي بايد تاكيد كرد رشد بازار سهام پس از جنگ ۴۰ روزه معلول كنش متقابل چهار علت اصلي شامل رفع ريسك سيستماتيك، بازگشت قيمتها به محدوده بنيادي، شكلگيري انتظارات صعودي نسبت به نرخ ارز در مركز مبادله و تورم و هدايت نقدينگي توسط سرمايهگذاران هوشمند بوده است، اما با اين حال هشدار به سرمايهگذاران ضروري است كه اين رشد لزوما به معناي بهبود بنيادين سودآوري شركتها در بلندمدت نيست و تاثير تبعات مالي و عملياتي جنگ بر صورتهاي مالي فصول آتي نيازمند بررسي جداگانه و محتاطانه است.
