تكليف كانتينرهاي ايراني در كراچي
توقف هزاران كانتينر متعلق به بازرگانان ايراني در بندر كراچي كه در پي تحولات و محدوديتهاي ايجادشده در مسير تجارت منطقهاي به يكي از چالشهاي مهم فعالان اقتصادي تبديل شده بود، وارد مرحله تازهاي شده است.
تعادل| گروه تجارت|
توقف هزاران كانتينر متعلق به بازرگانان ايراني در بندر كراچي كه در پي تحولات و محدوديتهاي ايجادشده در مسير تجارت منطقهاي به يكي از چالشهاي مهم فعالان اقتصادي تبديل شده بود، وارد مرحله تازهاي شده است. در جريان سفر هيات اقتصادي ايران به پاكستان، علاوه بر تعيين سازوكار ترخيص اين كانتينرها و كاهش قابل توجه هزينههاي انبارداري، توافقهايي براي تسهيل تردد كاميونها، كاهش تشريفات مرزي و توسعه همكاريهاي حملونقلي و ترانزيتي دو كشور حاصل شد؛ توافقهايي كه ميتواند مسير تجارت ايران و پاكستان را در ماههاي آينده روانتر كند.
تعيين تكليف بيش از ۱۰ هزار كانتينر ايراني
توقف كانتينرهاي ايراني در بندر كراچي طي ماههاي اخير، علاوه بر ايجاد اختلال در روند تجارت، هزينههاي قابل توجهي را به صاحبان كالا تحميل كرده بود. نبود اطلاعات دقيق درباره تعداد كانتينرها، صاحبان كالا، وضعيت اسناد و نحوه ترخيص، در كنار افزايش هزينههايي مانند دموراژ، ديتنشن و انبارداري، موجب شد حل اين مساله به يكي از محورهاي اصلي مذاكرات اقتصادي ايران و پاكستان تبديل شود. در همين راستا، هيات اقتصادي ايران در سفري سهروزه به پاكستان، مذاكرات گستردهاي را با مقامهاي اقتصادي، حملونقلي و گمركي اين كشور انجام داد و در نهايت، موضوع كانتينرهاي متوقفشده در قالب تفاهمهاي جديد حملونقلي مورد بررسي و تعيين تكليف قرار گرفت. مسعود پلمه، نايبرييس كميسيون حملونقل، ترانزيت و لجستيك اتاق بازرگاني ايران، با تشريح دستاوردهاي سفر هيات ايراني به پاكستان، از تدوين نقشه راه جديد همكاريهاي لجستيكي دو كشور خبر داد و گفت: يكي از مهمترين محورهاي مذاكرات، تعيين تكليف كانتينرهاي رسوبي در بندر كراچي بوده است. به گفته او، طرف پاكستاني تعداد اين كانتينرها را بيش از ۱۲ هزار دستگاه اعلام كرده است؛ در حالي كه پيمان سنندجي، رييس كميسيون حملونقل اتاق تهران، بر اساس اعلام گمرك كراچي، تعداد كانتينرهاي متعلق به ايرانيها را حدود ۱۰ هزار كانتينر عنوان كرده است. اختلاف موجود در آمار، به گفته مسوولان بخش خصوصي، در شرايطي رخ داده كه پيش از اين اطلاعات دقيقي درباره تعداد كانتينرها، صاحبان كالا و وضعيت ترخيص آنها در دسترس نبود. با اين حال، اكنون با آغاز فرآيند شناسايي صاحبان كالا و بررسي اسناد، مسير براي تعيين تكليف و انتقال اين محمولهها فراهم شده است.
لغو خطر متروكه شدن كانتينرها
يكي از مهمترين نتايج مذاكرات ايران و پاكستان، منتفي شدن موضوع آكشن يا متروكه اعلام شدن كانتينرهاي ايراني است؛ موضوعي كه ميتوانست خسارت قابل توجهي به صاحبان كالا وارد كند. بر اساس توافق انجامشده، با ارايه حداقل اسناد مثبته مورد نياز براي اصلاح اسناد حمل دريايي، امكان تغيير رويه و انتقال كانتينرها از طريق ترانشيپ يا ترانزيت فراهم خواهد شد. اين توافق به صاحبان كالا اجازه ميدهد پس از تكميل مدارك، مسير مناسبتري براي انتقال محمولههاي خود انتخاب كنند و از بلاتكليفي طولانيمدت كانتينرها در بندر كراچي خارج شوند.
تخفيف ۸۰ درصدي هزينههاي انبارداري
توقف طولانيمدت كانتينرها در بندر كراچي باعث افزايش هزينههايي از جمله انبارداري، دموراژ و ديتنشن شده بود؛ هزينههايي كه در صورت ادامه توقف ميتوانست فشار مضاعفي بر بازرگانان ايراني وارد كند. در مذاكرات انجامشده، طرف پاكستاني پذيرفته است تا حد امكان هزينههاي انبارداري كانتينرهاي رسوبي را كاهش دهد. پيمان سنندجي نيز از دستيابي به تخفيف ۸۰ درصدي هزينههاي انبارداري خبر داده و آن را يكي از مهمترين دستاوردهاي سفر هيات ايراني دانسته است. همچنين مقرر شده بخشي از هزينههاي دموراژ مربوط به شركتهاي كشتيراني پاكستاني نيز تعديل شود و دولت پاكستان در اين زمينه همكاري لازم را داشته باشد. به اين ترتيب، بخشي از بار مالي ناشي از توقف كانتينرها از دوش صاحبان كالا برداشته خواهد شد و امكان آغاز سريعتر فرآيند انتقال محمولهها فراهم ميشود. بر اساس برنامهريزي انجامشده، نخستين مرحله در داخل ايران، شناسايي صاحبان كالا بر اساس اطلاعات موجود است. پس از آن، اطلاعرساني به صاحبان كانتينرها انجام خواهد شد و احتمالاتيمي براي انجام امور ترخيص در بندر كراچي مستقر ميشود. همچنين قرار است درباره تغيير اسناد، اختيارات شركتهاي حملونقل و نحوه مذاكره با خطوط كشتيراني، اطلاعرساني و هماهنگيهاي لازم انجام شود تا فرآيند جابهجايي كانتينرها با سرعت بيشتري انجام گيرد. سنندجي تاكيد كرده است كه با دستهبندي دقيق اين موارد و مشخص شدن مسووليت صاحبان كالا و شركتهاي حملونقل، عمليات جابهجايي كانتينرها ميتواند بدون فرآيندهاي طولاني و زمانبر انجام شود.
مسير انتقال كانتينرها؛ زميني يا دريايي؟
يكي از چالشهاي مهم پس از تعيين تكليف كانتينرها، انتخاب مسير مناسب براي انتقال آنها به ايران است.
به گفته رييس كميسيون حملونقل اتاق تهران، مرز ريمدان از نظر زميني يكي از مناسبترين مسيرها براي انتقال كالا محسوب ميشود، اما ظرفيت پايين اين مرز در سمت پاكستان و محدوديت زيرساختها ميتواند موجب ايجاد مشكلات و تراكم در فرآيند انتقال شود. بر همين اساس، يكي از گزينههاي جدي، انتقال دريايي كانتينرها و تخليه آنها در بندرعباس يا چابهار عنوان شده است؛ مسيري كه از نظر زيرساختي شرايط مساعدتري دارد. البته اجراي اين راهكار نيازمند هماهنگي ميان گمرك ايران و طرف پاكستاني است تا عمليات ترانشيپ در مناسبترين مرحله، پيش يا پس از فرآيند گمركي انجام و از ايجاد تراكم در گمركات جلوگيري شود.
مرزهاي پاكستان ۲۴ ساعته ميشوند
تعيين تكليف كانتينرهاي متوقفشده تنها دستاورد سفر هيات اقتصادي ايران به پاكستان نبود. يكي ديگر از توافقهاي مهم انجامشده، فعاليت ۲۴ ساعته مرزهاي فعال پاكستان عنوان شده است. مسعود پلمه با اشاره به مذاكرات انجامشده با مقامهاي پاكستاني گفت: اين تصميم ميتواند تاثير قابل توجهي بر تبادلات حملونقلي، ترانزيتي و خدمات گمركي ميان دو كشور داشته باشد. همچنين كاهش اسناد و تشريفات مورد نياز براي تردد كاميونها از مرزهاي دو كشور و ايجاد برخي سازوكارهاي مالي مورد نياز براي توسعه همكاريهاي تجاري و حملونقلي نيز در دستور كار مذاكرات قرار گرفته است. اين اقدامات در صورت اجراي كامل ميتواند زمان توقف كاميونها در مرز را كاهش داده و روند انتقال كالا ميان دو كشور را تسهيل كند.
تدوين نقشه راه جديد همكاريهاي لجستيكي
در جريان سفر هيات ايراني، علاوه بر مقامهاي حملونقلي، نشستهايي با شش وزير پاكستاني كه در حوزههاي مختلف اقتصادي مسووليت دارند، برگزار شد. همچنين نمايندگان اتاقهاي بازرگاني و فدراسيونهاي اقتصادي دو كشور درباره توسعه روابط تجاري و اقتصادي گفتوگو كردند. حملونقل و ترانزيت، محور اصلي اين مذاكرات بود، اما همكاري در حوزههاي ديگري همچون معدن، انرژي، نفت خام، گاز و كشاورزي نيز مورد بررسي قرار گرفت.
در بخش كشاورزي، موضوع تامين و واردات برخي محصولات مورد نياز ايران، از جمله برنج پاكستان، مطرح شد و در حوزه معدن نيز زمينههاي همكاري در بخشهاي اكتشاف و بهرهبرداري مورد توجه قرار گرفت. مجموع توافقهاي انجامشده در سفر هيات اقتصادي ايران به پاكستان را ميتوان تلاشي براي كاهش موانع موجود در مسير تجارت دو كشور دانست. تعيين تكليف كانتينرهاي متوقفشده، لغو خطر متروكه شدن آنها، كاهش ۸۰ درصدي هزينههاي انبارداري، تعديل بخشي از هزينههاي دموراژ، فعاليت ۲۴ ساعته مرزها و كاهش تشريفات تردد كاميونها، مجموعه اقداماتي است كه ميتواند بخشي از مشكلات فعالان اقتصادي را كاهش دهد. با اين حال، اجراي عملي اين توافقها به هماهنگي ميان گمركات، شركتهاي كشتيراني، دستگاههاي اجرايي و صاحبان كالا وابسته است. بهويژه در مورد انتقال كانتينرها، انتخاب مسير مناسب و فراهم كردن زيرساخت لازم براي ترانشيپ و ترانزيت، نقش تعيينكنندهاي در سرعت بازگشت كالاهاي متوقفشده به ايران خواهد داشت. در مجموع، سفر اخير هيات اقتصادي ايران به پاكستان علاوه بر حل بخشي از بحران كانتينرهاي ايراني در كراچي، زمينه تدوين نقشه راه جديد همكاريهاي لجستيكي و ترانزيتي ميان دو كشور را فراهم كرده است؛ نقشهاي كه در صورت اجراي توافقهاي انجامشده ميتواند به كاهش هزينه و زمان حملونقل و در نهايت، تقويت تجارت ايران و پاكستان منجر شود.
فراهم شدن زمينه تهاتر كالا و سرمايهگذاري مشترك
در كنار توافقهاي انجامشده در حوزه حملونقل و لجستيك، تهاتر كالا و توسعه همكاريهاي تجاري و سرمايهگذاري نيز از ديگر محورهاي مهم مذاكرات هيات اقتصادي ايران و طرف پاكستاني بود. محمدرضا غفراللهي، رييس كميسيون تسهيل و توسعه تجارت اتاق تهران، با اشاره به استقبال مناسب طرف پاكستاني از هيات ايراني گفت در جريان اين سفر، زمينههاي گسترش همكاريهاي اقتصادي و شناسايي كالاهاي قابل تهاتر ميان دو كشور مورد بررسي قرار گرفت.
به گفته او، با توجه به سياست ايران براي تنوعبخشي به مبادي وارداتي، حملونقل و ترانزيت نيز جايگاه ويژهاي در مذاكرات داشت و دو طرف بر ادامه تلاشها براي توسعه روابط تجاري حتي با وجود محدوديتهاي ناشي از تحريمها تاكيد كردند. همچنين در مذاكرات با وزارت سرمايهگذاري پاكستان، سرمايهگذاري مشترك در مناطق صنعتي و آزاد ايران، بهويژه منطقه آزاد چابهار مورد توجه قرار گرفت. با توجه به ظرفيتهاي چابهار در حوزه ترانزيت و تجارت منطقهاي، اين همكاري ميتواند در صورت تحقق، به توسعه مناسبات اقتصادي دو كشور كمك كند. غفراللهي تاكيد كرد كه مهمترين مرحله پس از اين سفر، پيگيري و اجراي توافقهاي انجامشده است و مقرر شده در برخي حوزهها نشستهاي تكميلي بهصورت آنلاين برگزار شود تا روند مذاكرات و اجراي توافقات ادامه داشته باشد.
