هشدار اورژانس درباره افزايش خطر مسموميت در فصل سرما
با آغاز فصل سرما، علائمي مانند سردرد، تهوع، سرگيجه و خواب‌آلودگي ممكن است با سرماخوردگي اشتباه گرفته شوند؛ درحالي كه اين نشانه‌ها مي‌توانند از مسموميت خطرناك با مونوكسيد كربن حكايت داشته باشند.
با آغاز فصل سرما، علائمي مانند سردرد، تهوع، سرگيجه و خواب‌آلودگي ممكن است با سرماخوردگي اشتباه گرفته شوند؛ درحالي كه اين نشانه‌ها مي‌توانند از مسموميت خطرناك با مونوكسيد كربن حكايت داشته باشند. معاون آموزش سازمان اورژانس كشور با اشاره به وقوع بيش از ۸۰۰ مورد مسموميت با اين گاز در سال گذشته، نسبت به استفاده ناايمن از وسايل گرمايشي و همچنين مصرف خودسرانه داروهاي گياهي فله‌اي و فرآورده‌هاي فاقد مشخصات معتبر هشدار داد. به گزارش ايسنا، حسن نوري در نشست خبري «هفته پيشگيري از مسموميت‌ها»، اظهار كرد: مسموميت‌ها، يكي از فوريت‌هاي پزشكي است كه با رعايت چند نكته ساده و افزايش آگاهي عمومي در بسياري موارد مي‌توان از بروز مسموميت‌ها و مرگ‌ومير ناشي از آن جلوگيري كرد. وي افزود: آمار و ارقام نشان مي‌دهد حدود ۱۰هزار مورد از ماموريت‌هاي سازمان اورژانس در ارتباط با مسموميت است. اگرچه شايد تعداد ماموريت‌ها در مقايسه با حجم عمليات اورژانس عدد بالايي به نظر نرسد، اما به دليل اينكه بسياري از اين موارد قابليت پيشگيري دارند، اهميت زيادي دارد. معاون آموزش سازمان اورژانس تصريح كرد: اگر برنامه‌اي منظم براي پيشگيري از مسموميت‌ها و اطلاع‌رساني مناسب به مردم اجرا شود، مي‌توان از بروز بسياري از مسموميت‌ها جلوگيري كرد. همچنين آگاهي از اقدامات به‌موقع و آگاهي در زمينه درمان مسموميت‌ها نيز از اهميت زيادي برخوردار است.
افزايش مسموميت با قارچ‌هاي سمي
در فروردين و ارديبهشت
اين متخصص اورژانس درباره نوع مسموميت‌ها در بازه زماني مختلف گفت: اعداد و ارقام نشان مي‌دهد موارد مسموميت با قارچ‌هاي سمي در فروردين و ارديبهشت افزايش مي‌يابد، قارچ‌هاي سمي انواع مختلفي دارند؛ برخي موجب تحريك دستگاه گوارش و بروز علائم گوارشي مي‌شوند و برخي ديگر مي‌توانند كشنده باشند. پيشگيري از اين نوع مسموميت بسيار ساده است و مردم نبايد قارچ‌هاي موجود در طبيعت را بدون اطمينان از ايمن بودن جمع‌آوري و مصرف كنند.
احتمال اشتباه مسموميت مونوكسيد كربن
با سرماخوردگي
نوري درباره مسموميت با مونوكسيد كربن در فصل سرد سال گفت: مونوكسيد كربن، گازي بي‌رنگ و بي‌بو است؛ افرادي كه در معرض اين گاز قرار مي‌گيرند، نمي‌توانند از طريق رنگ، بو يا مزه متوجه مسموميت شوند. متاسفانه، موضوعي خطرناك در ارتباط با مسموميت مونوكسيد كربن مطرح است و اين مسموميت علائم اختصاصي ندارد. اين احتمال وجود دارد كه مسموميت مونوكسيد كربن با سرماخوردگي اشتباه گرفته شود. سردرد، بي‌حالي، تهوع، استفراغ، سرگيجه و خواب‌آلودگي از علائم مسموميت مونوكسيد كربن هستند كه ممكن است در ابتدا حساسيت كافي نسبت به آن ايجاد نشود.
وي با بيان اينكه مسموميت با مونوكسيدكربن مي‌تواند قدرت قضاوت و تصميم‌‌گيري فرد را مختل كند، توضيح داد: در چنين شرايطي، اين احتمال وجود دارد كه فرد متوجه وخامت وضعيت خود يا اعضاي خانواده‌اش نشود و نتواند براي دريافت كمك اقدام مناسبي انجام دهد. همين مساله مي‌تواند خطر اين نوع مسموميت را افزايش دهد.
اين پزشك درباره مسموميت با مونوكسيدكربن توضيح داد: آمار و ارقام نشان مي‌دهد حدود ۸۳۰ مورد مسموميت با مونوكسيد كربن طي سال گذشته داشته‌ايم كه اين ميزان براي دو سال گذشته حدود ۸۵۷ مورد بود. حدود ۹۲درصد مسموميت‌هاي مونوكسيدكربن كه نيروهاي اورژانس براي رسيدگي اعزام شده‌اند، در منازل رخ داده و نيمي از اين موارد با آبگرمكن يا بخاري ارتباط داشته‌اند. نوري با بيان اينكه بسياري از اين حوادث مسموميت‌هاي مونوكسيدكربن با رعايت اصول ايمني قابل‌پيشگيري است، توضيح داد: استفاده از بخاري‌هاي بدون دودكش در اتاق‌ها به‌ويژه اتاق كودكان مي‌تواند خطرآفرين باشد و حتي به مرگ افراد منجر شود. متاسفانه، برخي افراد پس از ترخيص و بازگشت به منزل، دوباره در معرض همان خطر قرار گرفته‌اند. بنابراين، شناسايي عامل مسموميت و اطمينان از ايمن بودن محيط پيش از بازگشت به آن اهميت زيادي دارد.
او ادامه داد: مردم بايد بدانند كه باز كردن پنجره به‌تنهايي به معناي رفع خطر نيست. مونوكسيدكربن با قدرت زيادي به هموگلوبين خون متصل شده و مانع انتقال مناسب اكسيژن مي‌شود؛ بنابراين، صرف تنفس هواي تازه براي اطمينان از رفع مسموميت كافي نيست. معاون آموزش اورژانس كشور گفت: رعايت نكات ايمني در آغاز فصل سرما ضروري است. مردم بايد از ايمني بخاري‌ها، آبگرمكن‌ها و ساير وسايل داراي شعله اطمينان حاصل كنند و شرايط نصب و استفاده از اين وسايل مطابق استانداردهاي ايمني باشد. همچنين اطمينان خاطر از عملكرد صحيح دودكش‌ها ضروري است. خطر تجمع مونوكسيدكربن در پاركينگ‌ها و محيط‌هاي صنعتي نيز بايد جدي گرفته شود. نوري با اشاره به وقوع مسموميت در چادرهاي مسافرتي نيز گفت: اگرچه سهم اين حوادث در مقايسه با مسموميت‌هاي خانگي كمتر است، اما استفاده از شعله براي گرم كردن چادر در فصل زمستان مي‌تواند خطرناك باشد و مواردي از مسموميت در اين شرايط نيز گزارش مي‌شود. او درباره اقدامات ضروري هنگام مواجهه با علائم احتمالي مسموميت با مونوكسيدكربن گفت: در صورت بروز علائمي مانند سردرد، بي‌حالي، تهوع و استفراغ، بايد احتمال مسموميت با اين گاز را درنظر گرفت. نخستين اقدام، خروج فوري از محيط و تماس با اورژانس ۱۱۵ است. افراد نبايد براي كمك به فرد مسموم در محيط آلوده باقي بمانند يا بدون اطمينان از ايمني محل، دوباره وارد آن محل شوند. نوري ادامه داد: اگر يكي از اعضاي خانواده در منزل دچار مسموميت شده است، ساير افراد نيز بايد بلافاصله از محيط خارج شوند و با اورژانس تماس بگيرند. همچنين بايد از ورود مجدد به محل تا زماني كه آتش‌نشاني ايمن بودن آن مكان را تاييد نكرده است، خودداري كرد، چراكه باز كردن پنجره‌ها به‌تنهايي خطر را برطرف نمي‌كند و حضور در محيط آلوده مي‌تواند افراد بيشتري را درمعرض مسموميت قرار دهد.
معاون اورژانس كشور درباره درمان مسموميت‌ها توضيح داد: درمان اختصاصي يا پادزهر در برخي مسموميت‌ها وجود ندارد. همچنين وادار كردن بيمار به استفراغ ممنوع است، چراكه ممكن است سطح هوشياري كاهش يابد و مواد وارد ريه شوند، بنابراين، نمي‌توان يك اقدام واحد را براي تمام مسموميت‌ها توصيه كرد. او با بيان اينكه تماس با اورژانس در شرايط مسموميت ضروري است، گفت: به جاي اينكه از مردم بخواهيم فهرستي از اقدامات مربوط به انواع مسموميت‌ها را حفظ كنند، ساده‌ترين راه اين است كه در چنين شرايطي با شماره ۱۱۵ تماس گرفت. اين اقدام مي‌تواند به انتخاب روش صحيح برخورد با بيمار و جلوگيري از اقدامات نادرست كمك كند. معاون آموزش سازمان اورژانس كشور گفت: افزايش آگاهي عمومي و استفاده از تجهيزات ايمن‌تر در منازل در روند كاهش مرگ‌ومير ناشي از مسموميت مونوكسيد كربن نقش داشته است. اگرچه آمار مسموميت مونوكسيد كربن در حال كاهش است اما همچنان چندين نفر جان خود را بر اثر اين مسموميت از دست مي‌دهند. نوري گفت: مسموميت با مونوكسيد كربن در مهرماه سال جاري نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۷درصد كاهش يافته است. مقايسه دقيق اين آمار، مستلزم توجه به شرايط آب‌وهوايي است، چراكه دماي هوا و شرايط فصلي نيز مي‌تواند بر ميزان استفاده از وسايل گرمايشي و در نتيجه بروز اين حوادث اثرگذار باشد. او درباره ثبت آمار و ارقام مسموميت‌ها گفت: نظام ثبت و شناسايي مسموميت‌ها با گذر زمان دقيق‌تر شده و هرقدر كه زمان مي‌گذرد، نظام ثبت و شناسايي موارد دقيق‌تر مي‌شود. اين احتمال وجود داشت كه موارد قابل‌توجهي از مرگ‌هاي ناشي از مسموميت در بيست سال گذشته شناسايي نشوند و در آمارها قرار نگيرند. معاون آموزش سازمان اورژانس كشور درباره همكاري همه‌جانبه براي پيشگيري از مسموميت‌ها گفت: پيشگيري از مسموميت‌ها به تلاش جمعي نياز دارد؛ سازمان اورژانس كشور يك سازمان عملياتي است و در كنار ارايه خدمات، برنامه‌هاي آموزشي نيز اجرا مي‌كند، اما براي كاهش موارد مسموميت بايد تمام دستگاه‌ها و نهادهاي مرتبط در كنار يكديگر فعاليت كنند. او درباره پراكندگي برنامه‌هاي آموزشي در كشور اظهار كرد: يكي از مشكلات ما اين است كه هر دستگاه يا نهاد به‌صورت جداگانه براي آموزش اقدام مي‌كند؛ درحالي كه با همكاري مشترك مي‌توان يك موضوع مشخص را به شكل منسجم آموزش داد. به‌طور مثال، اسپانيا از موفق‌ترين كشورها در حوزه مديريت حوادث ترافيكي است و آموزش را از عوامل اصلي اين موفقيت قلمداد مي‌كند؛ آموزشي كه با مشاركت تمام واحدهاي مرتبط با حوادث انجام مي‌شود، نه آموزشي كه به‌صورت پراكنده است. نوري درباره نقش رسانه‌ها در پيشگيري از مسموميت‌ها اظهار كرد: رسانه‌ها به‌ويژه صداوسيما مي‌توانند در پيشگيري از مسموميت‌ها نقش محوري در گردهم آوردن دستگاه‌هاي مختلف و ايجاد يك برنامه آموزشي منسجم داشته باشند. تكرار يك پيام ساده و كاربردي در رسانه‌ها مي‌تواند نقش قابل‌توجهي در پيشگيري از مسموميت‌ها داشته باشد.
هشدار درباره مسموميت دارويي
با مصرف داروهاي گياهي فله‌اي
معاون آموزش سازمان اورژانس كشور درباره ضرورت نظارت بر عرضه داروهاي گياهي تصريح كرد: داروهاي گياهي كه به‌صورت فله‌اي و بدون مشخصات روشن عرضه مي‌شوند، بايد نظارت شوند. اين احتمال وجود دارد كه ميزان ماده موثر يك گياه در دو منطقه مختلف، متفاوت باشد و مصرف‌كننده نيز از اين تفاوت آگاه نباشد. در نتيجه، مشخص نيست چه مقدار از آن ماده مصرف مي‌شود و چه اثري بر بدن خواهد داشت. او درباره امكان تداخل داروهاي گياهي و شيميايي با يكديگر گفت: داروهايي كه كاربرد درماني مشخصي دارند، در صورت مصرف نادرست يا مصرف همراه با داروهاي ديگر مي‌توانند خطرناك باشند. به‌طور مثال، متادون دارويي است كه در درمان وابستگي به مواد مخدر كاربرد دارد، اما ممكن است با برخي داروها مانند آزيترومايسين و داروهاي ديگري كه به‌طور معمول در دسترس هستند، تداخل داشته باشد. اگر پزشك از مصرف متادون توسط بيمار اطلاع داشته باشد، مي‌تواند در تجويز داروهاي ديگر اين تداخلات را درنظر بگيرد. اين مخاطرات درباره فرآورده‌هاي گياهي ناشناخته نيز وجود دارد و اين احتمال وجود دارد كه مصرف‌كننده از ميزان ماده موثره، تركيبات محصول و تداخلات احتمالي اطلاعي نداشته باشد. بنابراين، خريد و مصرف خودسرانه فرآورده‌هاي گياهي از عطاري‌ها يا منابع نامعتبر مي‌تواند خطرآفرين باشد.
