لاكپشتها موجوداتي آرام اما در معرض خطر انقراض
روز جهاني لاكپشتها فرصتي است تا نگاهي دقيقتر به زندگي آنها داشته باشيم.
روز جهاني لاكپشتها فرصتي است تا نگاهي دقيقتر به زندگي آنها داشته باشيم. لاكپشتها همان موجودات زيبا، سختكوش و آرامي كه همواره در ذهن ما تصاوير شيرين و خاطرهانگيزي را تداعي ميكنند، سرعت اين حيوانات كم است اما در مسابقه با خرگوش پيروز ميشوند، اين همان استمرار در كار است، لاكپشتها با پوستههاي سخت و ظريف خود، از قديم الايام به دليل طول عمر طولاني و مقاومتشان در برابر شرايط مختلف، همواره مورد توجه بودند، اين موجودات شگفتانگيز- كه به عنوان نماد پايداري و استمرار معروف هستند- ما را به اين فكر وامي دارند كه چگونه ميتوانيم در برابر موانع و مشكلات زندگي پايداري و استمرار خود را حفظ كنيم.
اين موجودات هم مانند تمام تنوع زيستي دنيا از دست انسانها در امان نماندند و با تخريب زيستگاه به سمت نابودي و انقراض پيش ميروند، بر اين اساس در سال ۲۰۰۰ به همت يك سازمان غيردولتي روز ۲۳ مه برابر با دوم خرداد روز جهاني لاك پشتها نامگذاري شد، هدف اصلي آن، حفاظت و افزايش آگاهي در خصوص اهميت لاكپشتها بوده است، بنابراين روز جهاني لاكپشتها يك فرصت است. زبالههاي دريايي يكي از تهديدات حيات لاك پشتها است، نمونههاي زيادي از گرفتار شدن اين جانداران در ميان زبالههاي دريايي وجود دارد كه حجم زيادي از آنها هم پلاستيك است، حتي گاهي اين زبالهها به اشتباه به عنوان غذا توسط لاكپشتها خورده ميشود كه به آنها آسيب وارد ميكند، از سوي ديگر رها كردن تورهاي صيادي در اقيانوسها و درياها تهديد ديگري براي ادامه حيات لاك پشتها است زيرا با گرفتار شدن در آنها در بيشتر موارد جان خود را از دست ميدهند.
۳۰۰ گونه مختلف لاك پشت در سراسر جهان وجود دارد
در اين ميان برخي از قديميهاي بومي مناطق جنوبي بر اين باورند كه تخم لاك پشت مقوي است و مصرف خوراكي آن و همچنين خود حيوان، موجب طول عمر ميشود. بر اين اساس در برخي موارد هر چند محدود تخمها و لاك پشتها را شكار ميكنند كه براي ممانعت از آن، سازمان حفاظت محيط زيست قوانين سختگيرانهاي وضع كرده و تا حد زيادي جلوي اين كار گرفته شده است.
بيش از ۳۰۰ گونه مختلف لاك پشت در سراسر جهان وجود دارد كه حدود ۵۴ درصد آنها در فهرست سرخ IUCN (اتحاديه جهاني حفاظت از طبيعت) به عنوان گونههاي در معرض تهديد قرار دارند، لاك پشتها در زيستگاههاي مختلف از اقيانوس گرفته تا صحرا زندگي ميكنند، اما در مكانهاي با آب و هواي سرد قادر به ادامه حيات نيستند.
۹ گونه لاك پشت از ۶ خانواده در ايران وجود دارد
در ايران ۹ گونه لاك پشت از ۶ خانواده وجود دارد كه پنج گونه آن دريايي است و در آبهاي خليج فارس و درياي عمان زيست ميكنند كه شامل لاك پشتهاي منقار عقابي، پشت چرمي، زيتوني، سبز و سر پهن است، همچنين لاك پشتهاي نيمه آبزي ايران شامل دو گونه نيمه آبزي در شمال و گونه لاك نرم در جنوب غرب كشور است، همچنين دو نوع لاكپشت خاكي تقريبا در همه جاي كشور پراكندهاند كه در اين ميان گونههاي لاك پشت دريايي منقار عقابي و گونه لاك نرم فراتي بدترين وضعيت حفاظتي را دارند. نتايج حاصل از بررسي پراكنش لاك پشتهاي دريايي نشان داده است كه اين موجودات در تمامي نقاط خليج فارس و درياي عمان گسترده هستند و ۵۲ منطقه زيستگاه مناسبي براي آنها است، از اين مناطق حدود ۱۱ زيستگاه در درياي عمان، ۲۶ زيستگاه در خليج فارس و ۱۵ زيستگاه نيز در جزاير اطراف قرار دارد. به گزارش روابط عمومي سازمان حفاظت محيط زيست، لاكپشتها در سه شكل يا ساختار كلي خشكي زي، آب شيرين و دريايي از جنبههاي مختلف اكولوژيكي، فرهنگي و اقتصادي يكي از بخشهاي مهم تنوع زيستي جانوري جهاني به شمار ميآيند كه نقشهاي مختلفي را فراخور زيستگاه خود در طبيعت ايفا ميكنند.
۳۶۴ گونه مجزا لاكپشت در جهان زندگي ميكنند
اين گونهها شبيه زندگي آرام خود، بهشدت و به آرامي متاثر از عوامل تهديدكننده بوده و بسياري از آنها در معرض تهديد انقراض قرار داشته و جمعيتهاي وحشي بسياري از گونهها تهي و بهشدت كاهش يافته است. تغيير، تبديل و تخريب زيستگاههاي خشكي، تالابي و ساحلي - دريايي، برداشت غيرقانوني و بيش از حد، تاثيرات تغييرات اقليمي، توسعه فعاليتهاي كشاورزي و صنعتي، انواع آلايندههاي شيميايي از مهمترين عوامل تهديدكننده اين گونهها به شمار ميروند. در حال حاضر ۳۶۴ گونه مجزا و توصيف شده از اين گروه در جهان حيات دارند كه ۷ گونه از آن متعلق به لاكپشتهاي دريايي است. ۱۹۶ گونه از اين تعداد (حدود ۵۴ درصد) در فهرست سرخ اتحاديه جهاني حفاظت (IUCN) در معرض تهديد انقراض هستند كه وضعيت برخي بحراني است و اين در حالي است كه اهميت و ارزش آنها از جنبههاي مختلف هنوز ناشناخته باقي مانده است. در كشورمان تعداد حداقل ۹ گونه لاك پشت از نوع دريايي، خشكي زي و آب شيرين وجود دارد كه در بخشهاي مختلف كشورمان پراكنش داشته و از اين تعداد ۶ گونه در معرض تهديد انقراض قرار دارند، در مقايسه با ساير گروههاي جانوري اين ميزان بسيار نگرانكننده است و گونههاي لاك پشت دريايي منقار عقابي و گونه لاك نرم فراتي بدترين وضعيت حفاظتي را دارند.
