ريسك‌هاي سيستماتيك و آينده بورس

در حالي كه طي روزهاي اخير گمانه‌زني‌هاي مختلفي درباره زمان ازسرگيري معاملات در بازار سرمايه مطرح شده، هنوز اطلاعيه رسمي و قطعي ازسوي سازمان بورس يا ديگر نهادهاي متولي درباره زمان دقيق بازگشايي منتشر نشده است. براساس برخي حدس‌ها، احتمال دارد معاملات بازار سرمايه از ابتداي خرداد ماه مجددا آغاز شود، اما تا زماني كه خبر رسمي اعلام نشود، نمي‌توان درباره زمان دقيق بازگشت معاملات اظهارنظر قطعي داشت.

بازار سرمايه در ماه‌هاي اخير تحت‌تاثير مجموعه‌اي از ريسك‌هاي سيستماتيك قرار گرفته است؛ ريسك‌هايي كه از منظر تاريخي نيز براي اين بازار كم‌سابقه به شمار مي‌روند. در واقع طي چند دهه گذشته، به‌ ويژه در حدود 30 سال اخير، بازار سرمايه كمتر تجربه مواجهه مستقيم با شرايط جنگي و تبعات آن را داشته است. با اين حال در حدود يك سال گذشته، دو مرتبه شوك‌هاي ناشي از تنش‌ها و شرايط جنگي بر فضاي اقتصادي و به‌ويژه بازار سرمايه سايه انداخته و طبيعتا روند معاملات را تحت‌تاثير قرار داده است.

تجربه دوره قبلي نشان داد كه بازار سرمايه پس از عبور نسبي از فضاي تنش و كاهش ريسك‌هاي سياسي، توانست تا حدي روندي رو به رشد را تجربه كند. همين تجربه سبب شده برخي تحليلگران معتقد باشند كه در صورت كاهش تنش‌ها و بازگشت ثبات نسبي، بازار سرمايه نيز مي‌تواند بار ديگر به مسير تعادل و حتي رشد بازگردد. با اين حال واقعيت اين است كه در نخستين روزهاي بازگشايي، احتمال شكل‌گيري فشار فروش در بسياري از نمادها وجود دارد؛ موضوعي كه در شرايط مشابه نيز معمولا مشاهده شده است.

ازسوي ديگر بايد توجه داشت كه بازار سهام طي چند سال گذشته بازدهي قابل‌توجهي براي بسياري از سرمايه‌گذاران ايجاد نكرده و در مقاطعي حتي با ركود نسبي همراه بوده است. همين مساله باعث شده بخشي از فعالان بازار همچنان نسبت به آينده كوتاه‌مدت بورس محتاط باشند. با اين حال برخي متغيرهاي اقتصادي مي‌توانند در ميان‌مدت به نفع بازار سرمايه عمل كنند.

افزايش سطح عمومي قيمت‌ها، رشد نقدينگي و بالا رفتن نرخ ارز ازجمله عواملي هستند كه به ‌طور غيرمستقيم مي‌توانند بر عملكرد شركت‌هاي بورسي تاثير بگذارند. بسياري از شركت‌هاي توليدي، ازجمله شركت‌هاي فعال در صنايع غذايي، سيماني و ساير صنايع كالايي، در صورت افزايش قيمت محصولات خود مي‌توانند در صورت‌هاي مالي آينده عملكرد بهتري ثبت كنند. اين موضوع درنهايت مي‌تواند در بلندمدت به بهبود ارزش‌گذاري سهام اين شركت‌ها كمك كند.

با وجود اين چشم‌انداز بالقوه، در شرايط فعلي همچنان احتياط در تصميم‌گيري سرمايه‌گذاري توصيه مي‌شود. تا زماني كه فضاي سياسي و اقتصادي به ثبات بيشتري نرسد و بازار سرمايه نيز پس از بازگشايي به تعادل نسبي نرسد، ورود گسترده سرمايه به بازار سهام ممكن است با ريسك همراه باشد. به همين دليل برخي معتقدند سرمايه‌گذاران بهتر است در حال حاضر بخش بزرگي از سبد سرمايه‌گذاري خود را به بازار سهام اختصاص ندهند.

در چنين شرايطي، ابزارهاي كم‌ريسك‌تر مي‌توانند گزينه‌هاي منطقي‌تري براي مديريت سرمايه باشند. صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري با درآمد ثابت يكي از اين گزينه‌ها هستند كه به دليل ماهيت كم‌ريسك‌تر خود مي‌توانند بازدهي نسبتا باثباتي براي سرمايه‌گذاران فراهم كنند. در كنار آن، صندوق‌هاي طلا نيز در ماه‌هاي اخير توجه بسياري از سرمايه‌گذاران را به خود جلب كرده‌اند.

افزايش قيمت دلار در بازار آزاد و همچنين محرك‌هاي جهاني قيمت طلا باعث شده چشم‌انداز اين دارايي در كوتاه‌مدت مثبت ارزيابي شود، به همين دليل پيشنهاد مي‌شود در شرايط فعلي وزن بيشتري از سبد سرمايه‌گذاري به صندوق‌هاي طلا اختصاص داده شود و در كنار آن، صندوق‌هاي درآمد ثابت نيز براي ايجاد تعادل در سبد مورد استفاده قرار گيرند.

براساس آمارهاي موجود، ارزش دارايي‌هاي تحت مديريت در صندوق‌هاي كالايي بازار سرمايه به حدود ۷۵۰ هزار ميليارد تومان مي‌رسد كه بخش قابل‌توجهي از آن مربوط به صندوق‌هاي مبتني بر طلا است. در كنار آن، صندوق‌هاي درآمد ثابت نيز با ارزشي در حدود ۷۶۰ هزار ميليارد تومان يكي از بزرگ‌ترين بخش‌هاي صنعت مديريت دارايي در بازار سرمايه محسوب مي‌شوند. اين ارقام نشان مي‌دهد كه بازار سرمايه ايران علاوه بر معاملات سهام، در حوزه صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري نيز ظرفيت قابل‌توجهي براي جذب سرمايه دارد.

در مجموع به نظر مي‌رسد مسير پيش روي بازار سرمايه تا حد زيادي به تحولات سياسي و اقتصادي و همچنين زمان دقيق بازگشايي معاملات بستگي دارد. سرمايه‌گذاران نيز ترجيح مي‌دهند پيش از اتخاذ تصميم‌هاي جديد، منتظر مشخص شدن شرايط بازار و كاهش سطح ريسك‌ها بمانند. در چنين فضايي، تحليل دقيق‌تر از آينده بورس به زماني موكول مي‌شود كه معاملات دوباره آغاز شده و تصوير روشن‌تري از رفتار بازار شكل بگيرد.