قفل گوگل شكست
سرويس جستوجوي گوگل پس از ۴۷ روز قطعي، براي كاربران بسياري از ارايهدهندگان خدمات اينترنت در كشور در دسترس قرار گرفته است. اين اتفاق در حالي رخ ميدهد كه از تاريخ ۹ اسفند ۱۴۰۴ و همزمان با آغاز جنگ، دسترسي به شبكه جهاني اينترنت در سراسر كشور قطع شده بود. موتور جستوجوي گوگل براي كاربران بسياري از سرويسدهندههاي اينترنتي در ايران مجدداً فعال شد.
سرويس جستوجوي گوگل پس از ۴۷ روز قطعي، براي كاربران بسياري از ارايهدهندگان خدمات اينترنت در كشور در دسترس قرار گرفته است. اين اتفاق در حالي رخ ميدهد كه از تاريخ ۹ اسفند ۱۴۰۴ و همزمان با آغاز جنگ، دسترسي به شبكه جهاني اينترنت در سراسر كشور قطع شده بود. موتور جستوجوي گوگل براي كاربران بسياري از سرويسدهندههاي اينترنتي در ايران مجدداً فعال شد. پس از انتشار اخباري در روزهاي گذشته مبني بر برنامهريزي براي رفع مرحلهاي محدوديت برخي سرويسهاي اينترنتي بينالمللي، در روزهاي گذشته دسترسي به موتور جستوجوي گوگل براي كاربران برقرار شده است. بر اين اساس، كاربران اينترنت ثابت و همراه در نقاط مختلف كشور اعلام كردهاند كه امكان دسترسي به گوگل براي آنها فراهم شده است.
پيش از بازگشت گوگل، برخي سرويسهاي تخصصي مورد نياز دانشگاهيان و توسعهدهندگان نرمافزار فعال شده بودند. بهعلاوه، روز گذشته دسترسي به وبسايت پلياستيشن براي كاربران فراهم شد. قطع موتور جستوجوي گوگل باعث شد كاربران حتي براي يافتن آدرس وبسايتهاي داخلي دچار مشكل شوند.
ضعف موتورهاي جستوجوي ايراني در پاسخگويي به نياز كاربران، اين بحران را تشديد كرده بود. باز شدن دسترسي به گوگل ميتواند نشانهاي از بازگشت تدريجي ساير سرويسهاي آنلاين باشد. با اينحال، بسياري از كاربران همچنان براي استفاده از اكثر ابزارهاي وب با محدوديت مواجه هستند. دسترسي برخي كاربران به Deepseek امكانپذير شده است همچنين چتبات هوش مصنوعي Deepseek براي برخي كاربران در دسترس قرار گرفته است. هرچند اين دسترسي در همه مناطق و اپراتورها يكسان نيست. از بعدازظهر امروز، پنجشنبه ۲۷ فروردينماه، چند ساعتي پس از امكانپذير شدن دسترسي به موتور جستوجوي گوگل، چتبات هوش مصنوعي Deepseek هم براي تعدادي از كاربران در دسترس قرار گرفت. اين دسترسي بسيار محدود و براي كاربران مختلف متفاوت بود. يعني بعضي كاربران در بعضي اپراتورها اين دسترسي را داشتند اما اكثر كاربران امكان اتصال به اين چتبات چيني را پيدا نكردند. اما اكنون اين دسترسي براي تعداد بيشتري از كاربران فراهم شده و انتظار ميرود چتبات ديپسيك در دسترس تعداد بيشتري از كاربران قرار بگيرد.
اين چتبات هوش مصنوعي هم مثل ساير سرويسها و بسترهاي جهاني از روز ۹ اسفند ۱۴۰۴ از دسترس خارج شد و حالا پس از گذشت ۴۸ روز مجددا در دسترس برخي كاربران قرار گرفته است. البته سرعت و سطح دسترسي هنوز يكسان نيست. براي مثال، بعضي كاربران امكان استفاده از اين چتبات را دارند و تعدادي با مشكل لاگين كردن مواجه هستند.
با اين حال، تجربه بازگشايي اين چتبات پس از قطعي اينترنت در دي و بهمن ۱۴۰۴ نشان داد كه روند دسترسي بهتدريج ايجاد ميشود و كمكم سطح دسترسي به اين بستر افزايش پيدا ميكند و همچنين، كاربران بيشتري به آن متصل ميشوند. محدوديت تماس بينالمللي از خارج به داخل كشور برداشته شد محدوديت براي تماس خارجي با خطوط ثابت در ايران نيز برداشته شد. همزمان با آغاز جنگ در ايران برقراري تماس تلفني از خارج كشور با خطوط داخل ايران مسدود شده بود. اما پنجشنبه ۲۷ فروردينماه، اين محدوديت تا حدودي برطرف شده و امكان تماس بينالمللي از خارج به خطوط ثابت داخل كشور برقرار شده است. پيش از اين محدوديت تماس بينالمللي از خطوط داخل ايران با شمارههاي خارج از كشور وجود نداشت. اكنون اين تماسها از خارج با شمارههاي داخل كشور نيز برقرار شده است.
اميد ميرود اين روند همچنان ادامه پيدا كند و ساير محدوديتهاي ارتباطي نيز برطرف شده و اينترنت بينالملل و سرويسهاي جهاني در دسترس همه كاربران قرار بگيرد. رييس مجمع تشكلهاي دانشبنيان تخمين خسارت روزانه قطع اينترنت را از ۴۰ ميليون دلار به ۶ ميليون دلار تغيير داد. افشين كلاهي، رييس كميسيون دانشبنيان اتاق ايران، كه چندي پيش خسارت مستقيم قطع اينترنت را بين ۳۰ تا ۴۰ ميليون دلار در روز برآورد كرده بود، حالا در يادداشتي تازه برآورد خود را اصلاح كرده و بهشدت پايين آورده است. كلاهي در اين يادداشت كه با اشاره به نشست مشترك كميسيونهاي فناوري اطلاعات، كسبوكارهاي نوين و تحول ديجيتال اتاق ايران و اتاق تهران نوشته، تأكيد كرده كه برآورد اوليه داراي «چند اشكال اساسي» بوده است. به نوشته او، در محاسبه قبلي، توليد ناخالص داخلي (GDP) كشور در شرايط غيرجنگي مبناي كار قرار گرفته بود، در حالي كه بايد GDP دوران جنگ لحاظ ميشد. همچنين در آن سناريو، نقش «شبكه ملي اطلاعات» در ادامه فعاليت كسبوكارها ناديده گرفته شده بود.
كلاهي نوشته است: عددي كه در كليپ منتشرشده در فضاي مجازي بيان شده است، بر مبنايGDP متوسط كشور در شرايط غيرجنگي در نظر گرفته و بر اين مبنا، درصدي كه اقتصاد ديجيتال در آن نقش دارد را لحاظ كرديم. ميزان خسارت اعلام شده از طرف دولت در بهمن ماه سال ۱۴۰۳ هم ملاك ديگري براي اين برآورد بود. بر اساس بازخوردهايي كه از ديگر كارشناسان دريافت كرديم، اين محاسبه داراي چند اشكال بود؛ اول اينكه بهتر بود GDP در دوران جنگ به عنوان مبنا لحاظ ميشد و دوم اينكه فعاليت جاري كسبوكارها در بستر شبكه ملي اطلاعات، در آن محاسبه در نظر گرفته نشده بود. رييس مجمع تشكلهاي دانشبنيان ادامه داد: «با توجه به فعال بودن شبكه ملي اطلاعات، بخش بزرگي از كسبوكارهاي بزرگتر فعال هستند و قطعي اينترنت بينالملل بر روي آنها تأثير كمتري گذاشته است.
اگر همه اين مولفهها را در كنار اينكه شركتهاي بزرگ بيشترين بار فعاليت و گردش مالي را دارند در نظر بگيريم، عدد خسارت ناشي از قطعي اينترنت بينالملل، بسيار كمتر از ميزاني ميشود كه در سناريوسازي اوليه به آن اشاره شده است.» او در پايان تأكيد كرده است: «ميزان خسارت برآوردي در حدود يكپنجم عدد اعلامي و حدود ۶ميليون دلار در روز، تخمين مناسبتري است.» كلاهي در توضيح پيشين خود، هزينه ساخت پل تخريبشده B۱ را حدود ۲۰ ميليون دلار و هزينه احداث هر مگاوات نيروگاه را حدود ۳ ميليون دلار ذكر كرده بود. او گفته بود كه خسارتهاي مستقيم قطع اينترنت به ۳۰ تا ۴۰ ميليون دلار و خسارتهاي غيرمستقيم آن تا ۸۰ ميليون دلار در روز ميرسد. اما حالا با اصلاح روش محاسباتي، رقم خسارت روزانه را به ۶ ميليون دلار كاهش داده است.
