قليان اكسيژن مجوز سازمان غذا و دارو را ندارد
سازمان غذا و دارو بهطور رسمي اعلام كرد كه قليان اكسيژن فاقد هرگونه مجوز قانوني از اداره كل تجهيزات پزشكي است. دو سال پيش بود كه خبرگزاري تسنيم در گزارشي از عرضه محصولي با عنوان «قليان اكسيژن» در برخي كافهها پرده برداشت؛ محصولي كه با نام «پاكدم» معرفي ميشد و از سوي طراحان آن به عنوان جايگزيني براي قليان دخاني مطرح شده بود.
سازمان غذا و دارو بهطور رسمي اعلام كرد كه قليان اكسيژن فاقد هرگونه مجوز قانوني از اداره كل تجهيزات پزشكي است. دو سال پيش بود كه خبرگزاري تسنيم در گزارشي از عرضه محصولي با عنوان «قليان اكسيژن» در برخي كافهها پرده برداشت؛ محصولي كه با نام «پاكدم» معرفي ميشد و از سوي طراحان آن به عنوان جايگزيني براي قليان دخاني مطرح شده بود. پس از انتشار آن گزارش، وزارت بهداشت به صورت رسمي اعلام كرد كه قليان اكسيژن در قالب يك طرح مطالعاتي در 10 استان كشور در حال به كارگيري و مصرف است تا مشخص شود آيا ميتواند به عنوان جايگزيني براي قليانهاي دخاني مورد استفاده قرار گيرد يا خير. در آن زمان، بهزاد وليزاده، رييس وقت دبيرخانه ستاد كشوري كنترل دخانيات وزارت بهداشت، با دفاع صريح از اين طرح اعلام كرد كه اين وسيله به ثبت اختراع رسيده و پس از دريافت تأييديه از سازمان غذا و دارو، به عنوان يك وسيله تجهيزات پزشكي ثبت شده است. او همچنين توضيح داده بود كه در اين دستگاه از تركيبي از گاز اكسيژن و N2O در محدودههاي تعيينشده از سوي سازمان غذا و دارو استفاده ميشود و استانداردهاي لازم براي آن در نظر گرفته شده تا اطمينان حاصل شود كه براي مصرفكنندگان خطري به همراه ندارد. همزمان، حسين فرشيدي، معاون وقت بهداشت وزارت بهداشت نيز از طرح قليان اكسيژن به عنوان يكي از راهكارهاي جايگزين براي كاهش مصرف دخانيات ياد كرده بود.
وي در آن زمان گفته بود: «در كشور ما با وجود قوانين موجود، همچنان سيگار و قليان مصرف ميشود. در همين راستا مركز تحقيقات دخانيات دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي طرح قليان اكسيژن را مطرح كرد و آن را به عنوان جايگزيني معرفي كرد كه بتواند مصرف دخانيات را كاهش بدهد. اين طرح به صورت پايلوت در 10 استان كشور آغاز شده است.»
ادعايي كه تكذيب شد
فرشيدي همچنين مدعي شده بود كه «بر اساس استانداردهاي موجود، قليان اكسيژن ضرر جسمي و فيزيكي ندارد و گزارشهاي اوليه نيز مورد تأييد وزارت بهداشت قرار گرفته است. اين محصول وابستگي ايجاد نميكند و هرچند نميتوان آن را راهحلي قطعي براي مقابله با مصرف دخانيات دانست، اما ميتواند به عنوان جايگزيني با خطر كمتر مورد بررسي قرار بگيرد.»
با اين حال، از همان ابتدا برخي كارشناسان حوزه كنترل دخانيات و همچنين رييس انجمن ريه ايران در گفتوگو با تسنيم نسبت به مباني علمي اين طرح و ادعاي بيضرر بودن آن ترديدها و انتقادهاي صريحي مطرح ميكردند. منتقدان معتقد بودند كه حتي در صورت حذف تنباكو، تركيبات موجود در داخل قليان اكسيژن عوارضي براي سلامتي افراد دارد و در عين حال، حفظ شكل و الگوي مصرف قليان ميتواند به عاديسازي اين رفتار در جامعه و تداوم گرايش به مصرف دخانيات منجر شود. اكنون و پس از گذشت دو سال، اين موضوع بار ديگر در كانون توجه قرار گرفته است. مشاور علمي جمعيت مبارزه با دخانيات با انتقاد از مطالعه انجامشده از سوي وزارت بهداشت، اعلام كرد كه اين پژوهش از نظر علمي داراي ضعفهاي جدي بوده و نميتوان بر اساس نتايج آن، قليان اكسيژن را جايگزين مناسبي براي قليان دخاني دانست. وي همچنين تأكيد كرد كه ادامه چنين طرحي نبايد در دستور كار قرار بگيرد. اما مهمترين تحول پس از انتشار اين گزارش، پاسخ رسمي سازمان غذا و دارو به پرسشهاي مطرحشده درباره وضعيت قانوني اين محصول است؛ پاسخي كه ابهامات تازهاي را ايجاد كرده و ضرورت پاسخگويي رسمي وزارت بهداشت درباره اين طرح پرابهام را ميطلبد.
سازمان غذا و دارو:
قليان اكسيژن مجوز ما را ندارد
دكتر محمد هاشمي، سخنگوي سازمان غذا و دارو با واكنش به تبليغات اخير پيرامون دستگاههاي موسوم به قليان اكسيژنساز، تأكيد كرد كه اين محصولات فاقد هرگونه مجوز قانوني از اداره كل تجهيزات پزشكي بوده و ادعاهاي مطرح شده درباره بيخطر بودن يا توليد اكسيژن فاقد پشتوانه قانوني است. وي با اشاره به بررسي مستندات خاطرنشان كرد كه هيچ گونه پروانه ساخت يا مجوز وارداتي اختصاصي براي عملكرد «اكسيژنسازي» يا «تصفيه دود تنباكو» صادر نشده است. هاشمي افزود: ممكن است برخي فروشندگان به مجوزهاي عمومي قطعات الكترونيكي يا استانداردهاي ايمني بدنه استناد كنند كه صرفا ناظر بر مشخصات فني اجزا است و هيچگونه اعتبار سنجي باليني يا تاييديهاي براي كاركرد ادعايي دستگاه در تعامل با سيستم تنفسي انسان ندارد. وي تصريح كرد: چنين استناداتي ناشي از خلط مبحث ميان «مجوز قطعه» و «مجوز محصول پزشكي» است و شهروندان بايد توجه داشته باشند كه تنها مرجع رسمي صدور مجوز براي كالاهاي سلامتمحور، سازمان غذا و دارو است كه تاكنون هيچ تاييديهاي براي تبديل دود دخانيات به اكسيژن يا بيخطر كردن آن ارائه نكرده است. سخنگوي سازمان غذا و دارو بيان كرد: ترويج و استفاده از اين دستگاهها با ايجاد تصور غلط از بيخطري، منجر به افزايش مصرف دخانيات در ميان جوانان و مراجعهكنندگان به كافهها ميشود. وي تأكيد كرد كه القاي حس امنيت كاذب توسط اين محصولات، نه تنها كمكي به سلامت افراد نميكند، بلكه با عاديسازي مصرف دخانيات، زمينهساز بروز بيماريهاي جدي ريوي و قلبي خواهد شد. هاشمي از مردم خواست ضمن بياعتنايي به مستندات غيرمعتبر، نسبت به سلامتي خود و اطرافيانشان حساس باشند.
