مورد خاص ثبات در بازار سرمايه ايران
بن برنانكه، چهاردهمين رييس فدرال رزرو ايالات متحده طي سالهاي 2006 تا 2014 در كتاب شجاعت عمل به نوساناتي توجه ميكند كه بازار سرمايه امريكا در سال 2008گرفتار آن شده بود .
بن برنانكه، چهاردهمين رييس فدرال رزرو ايالات متحده طي سالهاي 2006 تا 2014 در كتاب شجاعت عمل به نوساناتي توجه ميكند كه بازار سرمايه امريكا در سال 2008گرفتار آن شده بود . او در كتاب خود شرح ميدهد كه اقتصاد امريكا به دليل هراس مالي ايجاد شده دچار بحران شد كه اغلب سرمايهگذاران را ناچار به فروش سهم خود كرد. فروشي كه ريشه اصلي نوسانات اقتصاد امريكا در سال 2008 بود. طبيعتا زماني كه سهامداران فروشنده باشند و خريداري وجود نداشته باشد، سقوط شديد قيمت رخ ميدهد. بازار سرمايه ايران هم بايد مراقب باشد دچار چنين هراسي نشود. هراسي كه اغلب به دليل دخالتهاي بيمورد دولتها و دستكاري در بازار رخ ميدهد. در شرايطي كه بسياري از بازارهاي اقتصادي كشورمان وضعيت نابسامان و پرنوساني را طي ميكنند، بازار سرمايه بازاري است كه نشانههايي از رشد را نمايان ميكند. بخشي از اين وضعيت بورس كه طي ماههاي گذشته رخ داده، طبيعي است. علت آن افزايش سرمايهگذاري در بازار سرمايه و كاهش تصميمات دستوري توسط دولت است. همچنان اما نگرانيهايي در خصوص بازار سرمايه وجود دارد كه خوب است تصميمسازان و سياستگذاران به آن توجه كنند. از سوي ديگر، بورس اصولا اثرپذير است نه اثرگذار. بورس مانند دماسنجي است كه وضعيت اقتصاد كشور را نمايان ميكند. البته وضعيت اقتصاد شامل 2المان است؛ يكي وضعيت واقعي اقتصاد است كه افزايش، ثبات يا كاهش درآمد و سودآوري شركتها را نمايان ميكند. دومي، اما تمايل سرمايهگذاران و مردم به سهامداري است. در برخي موارد، ممكن است وضعيت اقتصادي با ثبات باشد، پايدار باشد و رشد اقتصادي وجود داشته باشد، اما تمايل به سرمايهگذاري وجود نداشته باشد.
برخي سهامداران نگرانند دولت در دورنماي آينده در حوزههايي چون قيمت پتروشيميها گاز تا دريافت حق مالكانه از معادن مختلف (سنگآهن، فولاد، زغالسنگ، مس و...) دخالت كند و اين روند باعث افزايش نوسان شود. بهترين تصميم دولت در اين شرايط اين است كه اجازه دهد بازار روند عادي و طبيعي خود را طي كند. نگراني بعدي فعالان بازار سرمايه هم ناشي از بيپولي دولت و كسري بودجه است، اين نگراني وجود دارد كه دستگاههاي دولتي باز هم دست در جيب سهامداران كنند تا كسري بودجه خود را جبران كنند. يعني معافيتهاي مالياتي را حذف كند يا در برخي موارد مالياتها را افزايش دهد و...همه اين موارد باعث بروز نگرانيهايي براي آينده بازار شده است. دولت چهاردهم برخلاف دولتهاي قبل كه بورس را قمارخانه ميدانستند بايد از تصميمات غيرضروري در بازار خودداري كند.
رييس دولتهاي نهم و دهم اعلام ميكرد بورس قمارخانه است و ميگفت كه بورس را قبول ندارد! اين صحبتها ترسي در دل سرمايهگذاران ايجاد ميكرد و باعث ميشد نگران سرمايهگذاري در بازار باشند. اين رفتار دولتهاي نهم و دهم باعث ميشد بازار سرمايه در يك روند مستمر نزولي باشد. دولت چهاردهم اما اگر روند عادي بازار را ميخواهد بايد مراقب دخالتهاي بيمورد در بازار باشد. در ايران اما از يك طرف اوضاع اقتصادي بد شده و از سوي ديگر هراس مالي وجود دارد. اوضاع اقتصادي بحراني شده، چون شاخصهاي اقتصادي ايران به شدت غيرقابل پيشبيني شدهاند. در خصوص نرخ تورم، نرخ دلار، نرخ رشد اقتصادي و ساير پارامترهاي اقتصادي ميان طيفهاي مختلف تحليلگران و اساتيد اقتصادي، اجماع وجود ندارد، چون سياستهاي اعمال شده پيشبينيپذير نيست. براي اتخاذ راهبردهاي مناسب لازم است كه المانهاي اقتصادي قابل پيشبيني بشوند. از اين طريق است كه ميتوان ثبات را در بازار سرمايه نهادينه و با سياستگذاريهاي درست بعدي كاري كرد كه اين ثبات به ساير بازارها سرايت كند.
بايد توجه داشت كه اين پيشبينيناپذير بودن اقتصاد است كه باعث انتظارات تورمي ميشود. انتظارات تورمي اگر از خطوط قرمز و حدود مورد نظر بگذرد، باهث هراس مالي ميشود، چراكه عرضه و تقاضا در بازارهاي مختلف را به هم ميريزد. لذا دو نكته خطرناك در خصوص بازار سرمايه وجود دارد كه بايد به آن توجه كرد، نخست اينكه اقتصاد ايران غيرقابل پيشبيني است و اين روند باعث تحميل كردن برخي ريسكها شده و دوم هم اينكه برخي دخالتهاي پيراموني باعث افزايش نوسانات در بازار سرمايه و ساير بازارها ميشود.
