هزینه سالیانه 50 میلیونی هر بیمار کلیوی
بعضی اتفاقات قابل پیشگیری میتوانند منجر به نارسایی کلیه شوند؛ مثل فشارخون و مثل دیابت.
آیا ما حداقل سالی یک بار فشارخونمان را اندازه میگیریم! یا تا حالا قندخونمان را اندازه گرفتیم تا ببینیم چقدر است؟ آیا وقتی میفهمیم سنگ کلیه داریم حتما پیگیری میکنیم که در این سن دفع شده باشد؟ شاید در مجاری ادرار مانده باشد و باعث نارسایی بشود.
یا اگر بچهمان عفونت ادراری میگیرد حتما پیگیری میکنیم که عفونتش را تا آخر درمان بکنیم؟ اینها مسائل خیلی مهمی هستند. ما باید از بروز نارساییهای کلیوی جلوگیری کنیم؛ یعنی منطق میگوید که پیشگیری کنیم تا درمان.
اگر نارسایی کلیه اتفاق بیفتد با پیشگیری میشود تا 50 درصد از بروز نارسایی کلیه را افزایش داد که منطق میگوید که بیاییم این کار را انجام دهیم. حالا که نارسایی کلیه اتفاق افتاد، چند راه دارد که درمان شود؛ یکی این است که آن فرد تحت دیالیز خونی قرار بگیرد یا اینکه پیوند شود.
میتواند این پیوند را از طریق فامیل دریافت کند، میتواند از فرد غیرفامیل یا زنده دریافت کند یا نهایتا از مرگ مغزی دریافت کند. یک راه دیگری در دنیا هم وجود دارد که از مرگ قلبی دریافت میکند منتها کیفیت کلیه نسبت به بقیه موارد پایینتر است.
قطعا پیشگیری از همه بهتر است. اما اگر ایجاد شد باید اقدامی انجام شود دیالیز هم از نظر وقتی که برای بیمار میگیرد_در هفته 3 بار و هر بار 3 ساعت در روز وقت بیمار تلف میشود_ حالا رفت و آمدهای خانوادگی هم هیچ، کلا برای بیمار خیلی اذیتکننده است.
پیوند بهتر از دیالیز
هزینهیی که دیالیز برای دولت ایجاد میکند هم خیلی زیاد است. در سال 40 تا 50 میلیون هزینه یک بیمار دیالیزی است. درحالیکه پیوند هزینه بسیار کمتری دارد. یعنی هرقدر باشد به پای هزینه دیالیز نمیرسد و در سالهای بعد فقط هزینه صرف داروهای ماهانه میشود که هزینهیی برای دولت بر نمیدارد. پس پیوند از هر نظر هم برای بیمار و دولت بهصرفهتر
است.
این درحالی است که کیفیت زندگی را بهشدت بالا میبرد. حالا اگر ما بخواهیم پیوند انجام دهیم ترجیح با دهنده زنده است، چون کیفیت بهتری دارد. اگر دهنده زنده فامیل باشد یا قبلا از نظر ژنتیکی با همدیگر هماهنگ شده باشند، کیفیت آن فوقالعاده بالاست و احتمال دفع فوقالعاده پایین است.
نیاز به داروهای پیوند که دفع نشود فوقالعاده پایین است. درنتیجه هم هزینهها هم عوارض همه پایینتر میآید و طول عمر کلیه هم خیلی بیشتر میشود.
بهتر است آشنا باشد
اگر بیمار از دهنده زنده غیرفامیل بدون هیچ تشابه ژنتیکی کلیه بگیرد ممکن است طول عمر آن کلیه تا 10 سال از کلیه یک فامیل با قرابت ژنتیکی کمتر باشد. پس اولویت بادهنده زنده فامیل است.دهنده زنده غیرفامیل بدون قرابت ژنتیکی درواقع یک اشتباه محض است؛ چراکه عمر آن کلیه زیاد نخواهد بود. با این حال این اتفاق رخ میدهد.
حال اگر یک نفر اهداکننده کلیهاش را در راه خدا یا با اهداف انساندوستانه اهدا کند خیلی خوب است اما اگر قرار باشد چشمداشت مالی داشته باشد، مسائل جانبی دیگری ایجاد میکند که جنبه خوبی در جامعه ندارد. در کشورهای دیگر هم این کار مذموم است.
از طرف دیگر 5 تا 8هزار مرگ مغزی داریم که نیمی از آنها میتوانند اهدا کنند 3 هزار نفر مرگ مغزی که میتوانند اهدا کنند یعنی 6هزار کلیه؛ چون هر کدام 2 کلیه دارند. حداکثر سالانه 2هزار و 700 پیوند کلیه میزنیم. بنابراین اگر شش هزار کلیه قابل پیوند وجود دارد، چرا نیمی از آن را دفن میکنیم؟ میتوان از این کلیهها برای پیوند استفاده کرد. از این 2 هزار 700 تا تقریبا 56 درصدش از اهداکننده مرگ مغزی و بقیه اهداکننده زنده بوده است. اما 6هزار کلیه داریم که قابل استفاده است، بنابراین منطق میگوید از افراد مرگ مغزی، کلیههایی که خاک میکنیم را بگیریم. این اولویت کشوری است که این تعداد مرگ مغزی دارد و بعد از دهنده زنده فامیل با قرابت ژنتیکی.
اگر در ایران فرهنگ مرگ مغزی جا بیفتد و مردم ما اطلاعات کافی داشته باشند و اعضای خودشان را با خود زیر خاک نبرند، هیچ بیماری در لیست انتظار پیوند عضو فوت نمیکند. روزی 7 تا 10 نفر در لیست انتظار فوت میکنند. یعنی هر 3-2ساعت یک نفر میمیرد به خاطر اینکه عضو به او نمیرسد.
فروش آری،قاچاق نه
مساله دیگر که در مورد پیوند عضو در ایران وجود دارد، مساله خرید و فروش و همینطور قاچاق اعضای بدن است. در مورد خرید و فروش اعضا باید گفت طبق دستورالعملی که وزارت بهداشت سال 1390 برای همه بیمارستانها فرستاده است، هیچ پیوند کلیهیی در ایران انجام نمیشود مگر اینکه نامه انجمن حمایت از بیماران کلیوی داشته باشد. یعنی حتی اگر گیرنده و دهنده غریبه بخواهند پیوندی انجام دهند، باید به انجمن بروند و مراودات مالیشان آنجا انجام
شود.
در این صورت مرودات مالی آنها طبق آن چیزی که انجمن محاسبه کرده تا حدی قابل قبول است، اما در مورد قاچاق میتوان گفت لااقل در ایران پیوندی که اعضای قاچاق در آن وجود داشته باشد انجام نمیشود. درواقع هیچ بیمارستانی بدون نامه انجمن کلیه پیوند نمیکند، بنابراین قاچاق اعضای بدن در ایران خیلی مفهوم ندارد.
