جريان نفت خاورميانه نشاني از عادي شدن ندارد

در حالي كه شركت‌هاي غربي رصدكننده نفتكش‌ها مدعي هستند صادرات نفت خام خاورميانه به سطوحي نزديك به دوران پيش از تجاوز نظامي امريكا و رژيم صهيونيستي به ايران بازگشته، اما نرخ‌هاي بي‌سابقه اجاره نفتكش‌ها و نرخ اضافي مربوط به ريسك جنگ همچنان باري سنگين محسوب مي‌شوند، به‌طوري كه با وجود كاهش قيمت نفت، هزينه حمل‌ونقل نفت خام به ۳۰ دلار در هر بشكه رسيده است.

به گزارش ايسنا، بيش از يك ماه است كه سامانه‌هاي رديابي كشتي‌ها نشان مي‌دهند جريان نفت خام از طريق تنگه هرمز و در سراسر منطقه خاورميانه، به سطوحي نزديك به دوران قبل از آغاز تجاوز نظامي امريكا و رژيم صهيونيستي به ايران، بازگشته است.

ضعيف شدن قيمت‌هاي شاخص نفت خاورميانه در هفته‌هاي اخير، حاكي از احتمال شكل‌گيري مازاد عرضه نفت است كه ناشي از افزايش صادرات كشورهاي حوزه خليج فارس و هم‌زمان، كاهش تقاضاي جهاني به دليل قيمت‌هاي بالا است. در ظاهر، به نظر مي‌رسد كه مازاد عرضه نفت خام در حال شكل‌گيري است، اما هزينه‌ها براي پالايشگاه‌ها و مصرف‌كنندگان كاهش نيافته است. جنگ، نرخ ريسك اضافي و نرخ‌هاي بي‌سابقه اجاره نفتكش‌ها، هزينه حمل هر بشكه نفت خام را از حدود ۵ دلار در دوران پيش از جنگ، به ۳۰ دلار و گاهي حتي بيشتر رسانده است. توليدكنندگان خاورميانه ناچارند براي جذب مشتري، قيمت‌هاي رسمي فروش خود را به‌شدت كاهش دهند، چرا كه بهبود صادرات از خليج فارس باعث تضعيف قيمت‌هاي نقدي نفت‌هاي توليدي اين منطقه شده است. علاوه بر اين، با توجه به هزينه‌هاي بالاي حمل‌ونقل دريايي، نفت خام خاورميانه تنها در صورتي مي‌تواند خريداران آسيايي - كه نسبت به قيمت بسيار حساس هستند -  را جذب كند كه با قيمت‌هاي پايين‌تري عرضه شود. نحوه قيمت‌گذاري نفت‌هاي خاورميانه و تضعيف ساختار بازار نفت‌هاي شاخص اين منطقه، همگي نشان‌دهنده شكل‌گيري مازاد عرضه نفت هستند. با اين حال، شوك وارد شده به بازارهاي جهاني نفت و سوخت هنوز به پايان نرسيده است، زيرا افزايش حجم جريان نفت، به معناي كاهش مخاطرات حمل‌ونقل نيست.  ممكن است الگوهاي عادي تجارت نفت كه پيش از جنگ ايران وجود داشت، ديگر هرگز بازنگردند. تا زماني كه بازار با شرايط جديد سازگار شود، ريسك‌هاي ناشي از جنگ و نرخ ريسك اضافي، همچنان بر جريان نفت خام سايه خواهند افكند. در پنج روز معاملاتي پس از انتخابات ميان‌دوره‌اي امريكا كه اميدها به پايان جنگ در خاورميانه را تقويت كرد، قيمت نفت خام برنت حدود ۱۷ درصد كاهش يافت و در اوايل روز سه‌شنبه به كمي بالاتر از ۹۱ دلار در هر بشكه رسيد. اما بازار كه در هشت ماه گذشته بارها به دليل شكست ناگهاني تلاش‌ها براي انجام مذاكرات صلح، غافلگير شده، همچنان محتاط مانده است. با اين حال، مازاد عرضه كه در كوتاه‌مدت احساس مي‌شود، بر قيمت نفت خام خاورميانه فشار مي‌آورد. منحني قيمت شاخص نفت دوبي در هفته گذشته نشان داد كه براي نخستين‌بار از اوايل ژوئيه - زماني كه آتش‌بس سه‌هفته‌اي ميان ايران و امريكا اجازه داد ميليون‌ها بشكه نفت بدون مانع از تنگه هرمز عبور كنند - ميزان عرضه نفت از خاورميانه از تقاضا پيشي گرفته است.  غول‌ نفتي «آرامكو» عربستان، هفته گذشته قيمت نفت خام شاخص خود - نفت سبك عربي (Arab Light) - را براي محموله‌هايي كه در دسامبر به مقصد آسيا بارگيري مي‌شوند، ۲ دلار در هر بشكه كاهش داد. اين نفت اكنون با تخفيف ۶.۵۰ دلاري نسبت به ميانگين قيمت نفت عمان/دوبي عرضه مي‌شود. اين بيشترين ميزان تخفيف نسبت به شاخص قيمت خاورميانه از ماه مه ۲۰۲۰، اوج دوران همه‌گيري كوويد-۱۹، محسوب مي‌شود. با اين حال، به دليل كمبود نفتكش‌ها و نرخ‌هاي اضافي سنگين مربوط به ريسك جنگ، هزينه انتقال نفت خام از اين منطقه همچنان بسيار بالاست و بازگشت صادرات فرآورده‌هاي نفتي از خاورميانه به شرايط عادي، هنوز دور از دسترس به نظر مي‌رسد. حتي اگر جنگ‌ تحميلي عليه ايران و جنگ روسيه و اوكراين تا پايان سال با توافق‌هاي صلح پايدار به پايان برسند، فرضيه «مازاد عرضه» ممكن است درست از آب درنيايد، زيرا ذخاير جهاني به قدري كاهش يافته‌اند كه بازگرداندن آنها به سطوح كافي، ماه‌ها و احتمالا چند سال زمان خواهد برد. امين ناصر، مديرعامل شركت «آرامكو»، ماه گذشته در كنفرانسي در حوزه انرژي در رياض گفت: «پر كردن مجدد ذخاير، هم‌زمان با پاسخگويي به تقاضا، ممكن است تا دو سال طول بكشد.» مديرعامل شركت‌ ملي نفتي ابوظبي «ادنوك» (ADNOC)، هفته گذشته هشدار داد كه ذخاير گازوييل در برخي بازارها به پايين‌ترين سطح فصلي خود در ۳۵ سال اخير سقوط كرده است. يس، سلطان الجابر، مديرعامل ادنوك، در كنفرانس انرژي «اديپك ۲۰۲۶» (ADIPEC ۲۰۲۶) در ابوظبي گفت كه با توجه به اينكه بحران خاورميانه موجب شده است نزديك به يك ميليارد بشكه نفت خام از ذخاير برداشت شود، سيستم جهاني انرژي بايد تاب‌آوري بيشتري داشته باشد.